Berlin 2

Για τη νουβέλα Μπερλίν της Άντζης Σαλταμπάση (εκδ. Πόλις)

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

«Μετά το Άουσβιτς, είναι βαρβαρότητα να γράφει κανείς ποίηση» έχει γράψει ο Τέοντορ Αντόρνο, φράση η οποία πιθανόν εννοεί ότι η ποίηση μετά το Ολοκαύτωμα είναι απλώς λίγη, άτοπη, ανεπαρκής για να εκφράσει τον χαμό και τη φρίκη. Ίσως ακόμα να φαίνεται μια περιττή πολυτέλεια η οποία γεννήθηκε και εξακολουθεί να γεννάται από έναν πολιτισμό που παρήγε θάνατο και όλεθρο. Πώς μπορούμε με άλλα λόγια να ζούμε, να τραγουδάμε, να διασκεδάζουμε όταν ξέρουμε ότι μέσα στην πρόσφατη Ιστορία χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν και εξοντώθηκαν, μόλις λίγα μέτρα από τα σπίτια μας; Αλλά, συνάμα, μια άλλη φωνή προσπαθεί μέσα από τον λυγμό της να ορθωθεί και να αντιτάξει ότι η γραφή είναι ίσως η μόνη που μπορεί να συντηρήσει τη μνήμη, να τη μετατρέψει σε λεκτική μεταμνήμη, να ευαισθητοποιήσει τους νεότερους και να αναδείξει πως τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι μια διαρκής υπενθύμιση της απανθρωπιάς μέσα στην καρδιά του «πολιτισμένου» 20ού αιώνα.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Άντζη Σαλταμπάση εκφράζει διττά τις ενοχές του σύγχρονου ανθρώπου που ανήκει στο ίδιο γένος με όσους προέβησαν στις θηριωδίες εναντίον των Εβραίων. Από τη μία, η ίδια η αφηγήτρια εκπέμπει έναν μονόλογο οργής για το ότι εξακολουθούμε να ζούμε δίπλα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, να τα επισκεπτόμαστε γελαστοί, και κυρίως χαρούμενοι που συνεχίζουμε τη ζωή μας. Επίσης, απορεί εκκωφαντικά που δεν είμαστε συνταραγμένοι με ένα καρφί στην καρδιά για όσα πέρασε και έκανε η ανθρωπότητα. Από την άλλη, εισπράττει και μεταφέρει τη για δεκαετίες υπάρχουσα ενοχή των ίδιων των Γερμανών που δεν τολμούσαν να ξανακοιτάξουν την περίοδο εκείνη, είτε επειδή συνεργάστηκαν με τους ναζί είτε επειδή ανέχτηκαν την αποκτήνωση.

Tag Nacht Deportation

Έτσι, η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας μεταφέρει το βάρος από την ελλαδική εμπειρία, όπως έκαναν ο Γ. Μαρής, ο Β. Μπούτος, ο Ν. Δαββέτας, η Έλ. Χουζούρη κ.ά., στη Γερμανία και στην εκεί ατμόσφαιρα. Η αφηγήτρια εκφράζει πολύπλευρα την πρόσληψη και την ευαισθησία/αναισθησία για τα φρικτά γεγονότα μέσα στην ίδια τη χώρα που τα εκκόλαψε, από τη δική της σκοπιά ως συζύγου Εβραίου αλλά και από τη σκοπιά των απογόνων των εξοντωμένων. Κι ακόμα περισσότερο ο σχολιασμός εκτείνεται στις σκέψεις των σύγχρονων Γερμανών και στα ντοκουμέντα και τα χαμένα τεκμήρια. Την ενδιαφέρει πιο πολύ η μικροϊστορία, η επικέντρωση δηλαδή στο άτομο, σε κάθε άτομο αν είναι δυνατόν, που βίωσε τη ναζιστική θηριωδία, ενώ προηγουμένως μεγάλωσε, εργάστηκε, ευτύχησε σε συγκεκριμένα σπίτια, σε συγκεκριμένους δρόμους, σε συγκεκριμένα μαγαζιά.

Το κείμενο δεν έχει πλοκή και μάλλον θυμίζει ή προσεγγίζει ειδολογικά το δοκίμιο ή την αφήγηση μέσα σε ένα ρεπορτάζ, παρά νουβέλα με αλληλουχία και άρτια δομή. Ωστόσο, με αυτόν τον μεταμοντέρνο υβριδισμό καταφέρνει να οδηγήσει τον αναγνώστη από την ιστορία στην Ιστορία, μέσα από την οργή, την ενίοτε χειμαρρώδη γραφή, τον συνεχή λόγο αγανάκτησης, αλλά και τη λεκτική απόδοση των πληγών, οι οποίες δεν ήταν μια τυχαία ανωμαλία, αλλά μια οξεία κρίση της ιστορικής έντασης, που κάλλιστα μπορεί να ξανασυμβεί.

 * Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

 
berlin saltabassiΜπερλίν
Άντζη Σαλταμπάση
Πόλις 2017
Σελ. 112, τιμή εκδότη € 11,00
 
politeia link more
 
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπερλίν» της Άντζης Σαλταμπάση – Σκοντάφτοντας στους λίθους της μνήμης

«Μπερλίν» της Άντζης Σαλταμπάση – Σκοντάφτοντας στους λίθους της μνήμης

Για το βιβλίο της Άντζης Σαλταμπάση Μπερλίν (εκδ. Πόλις).

Του Θωμά Συμεωνίδη 

 

Το Μπερλίν ...

«Περιπλάνηση σε όσα κρύβουν οι ψυχές των ανθρώπων»

«Περιπλάνηση σε όσα κρύβουν οι ψυχές των ανθρώπων»

Επιμέλεια: Μάνος Μπονάνος

Το πρώτο βιβλίο της Άντζης Σαλταμπάση, Μπερλίν (εκδ. Πόλις), κινείται στο όριο ανάμεσα στην αυτομυθοπλασία και τη δημοσιογραφική έρευνα, αναμοχλεύοντας μνήμες κα...

Βερολίνο, γεια: ο άνθρωπος ως μαρτυρία

Βερολίνο, γεια: ο άνθρωπος ως μαρτυρία

Με αφορμή την ανάγνωση του νεανικού μυθιστορήματος του Βόλφγκανγκ Χέρντορφ, Βερολίνο, γεια (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Του Θάνου Κάππα

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ