alt

Για το μυθιστόρημα του Βασίλειου Φ. Δρόλια «Nyos. Η τελετή της αθωότητας» (εκδ. Κέδρος), που διαδραματίζεται στην Αφρική. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τι γυρεύουν οι Έλληνες συγγραφείς στην Αφρική; Τι αναζητούν όχι στη αραβική βόρεια ακτή της που τη γνωρίζουν από την αρχαιότητα, όχι στην Αίγυπτο και το μεσογειακό τόξο, αλλά τι γυρεύουν στη μαύρη Αφρική, που ίσως ποτέ τους δεν την έχουν δει; Τι αναζητεί ο Μ. Καραγάτσης στο Άμρι α μούγκου (1954) ή ο Νίκος Καχτίτσης στον Εξώστη (1965), τι θέλει στην Αφρική ο Ευγένιος Αρανίτσης (1988) και τι ο Βασίλης Αλεξάκης στις Ξένες λέξεις (2003) και τα σάνγκο του; Τι ζητούν, πιο πρόσφατα, ο Μιχάλης Μοδινός αναπλέοντας τον Νείλο ή η Σώτη Τριανταφύλλου στην αγγλοκρατούμενη Κένυα; Εξωτισμό, μυστήριο, πολιτισμική ετερότητα, αντιευρωπαϊκά αντανακλαστικά, αθωότητα απέναντι στην επιθετική παγκοσμιοποίηση, αλληλεγγύη για τον Τρίτο κόσμο, τι;

Τι αναζητεί ο Μ. Καραγάτσης στο Άμρι α μούγκου (1954) ή ο Νίκος Καχτίτσης στον Εξώστη (1965), τι θέλει στην Αφρική ο Ευγένιος Αρανίτσης (1988) και τι ο Βασίλης Αλεξάκης στις Ξένες λέξεις (2003) και τα σάνγκο του; Τι ζητούν, πιο πρόσφατα, ο Μιχάλης Μοδινός αναπλέοντας τον Νείλο ή η Σώτη Τριανταφύλλου στην αγγλοκρατούμενη Κένυα;

Τι ζητά αντίστοιχα ο Βασίλειος Δρόλιας που στέλνει τον ήρωά του να μείνει και να πεθάνει στην άγρια Αφρική, που είναι συνάμα και επικίνδυνη, αλλά όχι για τους συνηθισμένους, στερεότυπους λόγους;

Ο Ρότζερ ζει έναν κατεστραμμένο γάμο με την Άννα, με την οποία τον συνδέει πλέον μόνο η ύπαρξη των παιδιών τους. Διατηρεί λοιπόν μια εξωσυζική σχέση με την επίσης παντρεμένη Τζέσικα, σχέση ωστόσο που έχει τελματώσει. Και τότε παρουσιάζεται μια ευκαιρία: να πάει, ως υδροβιολόγος που είναι, στο Καμερούν, όπου το 1986 η λίμνη Nyos σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους, απευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα που έκρυβε στα βαθύτερα στρώματά της. Η ευκαιρία για τον Ρότζερ είναι διπλή: από τη μία να δουλέψει ενεργά για την εξακρίβωση της κατάστασης της πανίδας και της χλωρίδας στη λίμνη, και από την άλλη να ξεφύγει από τον κλοιό μιας στάσιμης ζωής. Οι επιστολές που γράφει στην Τζέσικα είναι ο συνεκτικός δεσμός μεταξύ της αφρικάνικης περιπέτειας και της ζωής που άφησε πίσω.

Τέχνη κι επιστήμη, σε σημείο βρασμού

Όπως προείπα, το μυθιστόρημα διαρθρώνεται σε δύο, ουσιαστικά σε τρία, εναλλασσόμενα πεδία: η επιστημονική έρευνα και η ζωή στη λίμνη Nyos, οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες της Τζέσικα, που ετοιμάζει το Mini, Big Bang, ένα πρότζεκτ με επαναχρησιμοποιημένα υλικά που συνθέτουν τη Μεγάλη Έκρηξη, και τέλος οι επιστολές-σύνδεσμοι. Αφηγηματικά η εναλλαγή είναι πετυχημένη, αφού οι δύο ιστορίες συνδέουν την επιστήμη με την τέχνη αλλά και τις δύο παράλληλες ζωές μεταξύ τους. Αυτό που περαιτέρω περιμένει ο αναγνώστης είναι να δει πώς οι δύο αυτές πορείες θα οδηγηθούν σε ένα κοινό σημείο βρασμού.

alt

Τελικά, πώς ο σύγχρονος άνθρωπος ξεπερνά τα αδιέξοδά του; Αυτή είναι μια καλή ερώτηση που θέτει το βιβλίο και επιχειρεί να δώσει μερικές ενδεικτικές απαντήσεις. Με το ταξίδι και την φυγή σε μια εξωτική χώρα, όπου τίποτα δεν θυμίζει την πολιτισμένη Δύση. Με την επιστήμη και το ολοκληρωτικό δόσιμο σε μια έρευνα που δίνει κίνητρα και στόχους. Με την τέχνη που μετουσιώνει το φθαρτό σε άφθαρτο, το υλικό σε άυλο, το ποσοτικό σε ποιοτικό κι έτσι εξασφαλίζει ένα είδος αθανασίας. Η τοξικότητα της ζωής θεραπεύεται με ένα είδος απαέρωσης που αποβάλλει ό,τι νοσηρό υπάρχει.

Η παγκοσμιοποίηση έρχεται να επιβάλλει με οικονομικούς όρους μια νέα αποικιοκρατία και επιχειρεί να ισοπεδώσει ταυτότητες στο όνομα της ανθρώπινης προόδου.

Κι εκεί έρχεται η διασταύρωση όλων των παραπάνω στο σημείο που αφορά την παγκοσμιοποίηση. Όπως το Big Bang δημιούργησε ένα είδος εντροπίας, που απομάκρυνε τους πλανήτες και τους γαλαξίες μεταξύ τους, έτσι και η ανάγκη δεν είναι η ομοιογένεια κι η σύγκλιση σε ένα κέντρο, αλλά η αποσυσπείρωση προς πολλά αυθεντικά είδη ζωής. Η παγκοσμιοποίηση έρχεται να επιβάλλει με οικονομικούς όρους μια νέα αποικιοκρατία και επιχειρεί να ισοπεδώσει ταυτότητες στο όνομα της ανθρώπινης προόδου.

Ο ντόπιος Σαγιάπ πείθει τον Ρότζερ ότι το παιχνίδι στο οποίο είναι ακούσια μπλεγμένος δεν είναι αυτή καθεαυτή η λίμνη Nyos, αλλά η διάθεση των Δυτικών να μελετήσουν την περίπτωση, ώστε να προστατευθούν οι ίδιοι από ανάλογα προβλήματα όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Έτσι ο υδροβιολόγος αποφασίζει να εγκαταλείψει την εταιρία και να μείνει εκεί ως εθελοντής ερευνητής, ειδικά όταν οι υπεύθυνοι που τον έστειλαν στην Αφρική δεν έμειναν ικανοποιημένοι με τα συμπεράσματα που εξήγε. Το Δυτικό κεφάλαιο επιθυμεί συγκεκριμένες κατευθύνσεις στην αντιμετώπιση του Τρίτου κόσμου κι η επιστημονική κοινότητα συχνά πέφτει έρμαιο στα χέρια εξωγενών παραγόντων, που δεν τους επιτρέπουν ανεξάρτητη έρευνα.

Είδα μια στρωτή καλογραμμένη αφήγηση, που ξέρει να περπατά, ξέρει να προχωράει, χωρίς ασάφειες και θολά σημεία.

Είδα μια στρωτή καλογραμμένη αφήγηση, που ξέρει να περπατά, ξέρει να προχωράει, χωρίς ασάφειες και θολά σημεία, χωρίς πειραματισμούς και μεταμοντέρνες χειροπέδες, χωρίς τον πλατειασμό, τη συσσώρευση ιδεών και λεπτομερειών. Είδα με ανακούφιση μια ιστορία την οποία ο συγγραφέας ξέρει να αναπτύσσει σε δύο παράλληλες αφηγήσεις, που διασταυρώνονται και επεκτείνονται με μια σειρά από γράμματα μεταξύ των δύο πρωταγωνιστών. Βρήκα ωριμότητα στη γραφή, αλλά και ένα πλάνο, ένα σχέδιο δράσης που καταξιώνει τη σύλληψη και την οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο τέλος, κι ένα συγκεκριμένο, όσο και καλά απλωμένο μέσα στο λογοτεχνικό κείμενο, μήνυμα.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altNyos
Η τελετή της αθωότητας
Βασίλειος Φ. Δρόλιας
Κέδρος 2016
Σελ. 248, τιμή εκδότη €12,50

alt

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

Για το μυθιστόρημα της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα» (εκδ. Ψυχογιός). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου «Παρένθεση». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Μερικές φορές πρέπει να καείς για να ξαναγεννηθείς.» Όπ...

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Κιοσσέ «Τσιγάρο βαρ;» (εκδ. Μεταίχμιο) και του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Oι διαφορετικές όψεις της ελληνικής επαρχίας. Κεντρική εικόνα: © Frederic Boissonnas.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

Για το βιβλίο «Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: έργο της street artist Οla Volo © olavolo.com.

Γράφει η Φανή Χατζή

Όσο η άποψη ότι ο γενε...

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

Για το ντοκιμαντέρ «TACK» (παραγωγή Onassis Culture) της Βάνιας Τέρνερ με πρωταγωνίστριες τη Σοφία Μπεκατώρου, που πρώτη ξεκίνησε το ελληνικό #MeToo, και την Αμαλία Προβελεγγίου, της οποίας η καταγγελία για βιασμό από τον προπονητή της από τα έντεκά της οδήγησε στην πρώτη δίκη-ορόσημο όχι μόνο για τη δικαίωσή της αλ...

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος σκηνοθετεί το εμβληματικό κείμενο του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας τον Γκοντό» (1948) στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης από τις 15 μέχρι και τις 19 Μαΐου. Η παράσταση είναι στα ιταλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Υπάρχει μια «μικρή» ή μια «σύντομη» ιστορία για το… οτιδήποτε. Οι τίτλοι βιβλίων που επιχειρούν (και καταφέρνουν) να συμπυκνώσουν μεγάλα θέματα σε, συνήθως, ολιγοσέλιδα βιβλία είναι πάρα πολλοί. Εντυπωσιακά πολλοί. Στην παρακάτω πολύ ενδεικτική επιλογή είκοσι ενός βιβλίων μπορεί καν...

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ