alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Τίνας Κουτσουμπού Ο καινούργιος κι επτά ακόμη διηγήματα (εκδ. Γαβριηλίδη).

Του Γιώργου Δελιόπουλου

Αν ένα βιβλίο είναι κάτι παραπάνω από τον τίτλο του και ορισμένα γενικά στοιχεία, τότε δεν αρκεί να πούμε απλώς ότι ο Καινούργιος είναι η πρώτη συλλογή διηγημάτων της Τίνας Κουτσουμπού από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, μια συλλογή οκτώ διηγημάτων, οκτώ μικρών καθημερινών ιστοριών. Ας μη λησμονούμε ότι ένα βιβλίο είναι καμωμένο πάνω απ’ όλα με λέξεις, πίσω από τις οποίες ανασαίνουν και ζουν οι ήρωες των ιστοριών του, ενώ πίσω από τους λογοτεχνικούς ήρωες κρύβεται, ανασαίνει και σκέπτεται η ίδια η συγγραφέας.

Οι ήρωες είναι διαφόρων ειδών: ηλικιωμένες κυρίες που κουβαλούν στο παρόν το βάρος της μνήμης τους, μικρά παιδιά και νεαρές γυναίκες που προσπαθούν ν’ ανακαλύψουν το άγνωστο χθες, μια πένα, μια τεφροδόχος ή ένα στοιχειωμένο οικόπεδο.

Ποιοι, όμως, είναι οι ήρωες στα διηγήματα του Καινούργιου; Οι ήρωες είναι διαφόρων ειδών: ηλικιωμένες κυρίες που κουβαλούν στο παρόν το βάρος της μνήμης τους, μικρά παιδιά και νεαρές γυναίκες που προσπαθούν ν’ ανακαλύψουν το άγνωστο χθες, μια πένα, μια τεφροδόχος ή ένα στοιχειωμένο οικόπεδο. Όλοι οι ήρωες, είτε άνθρωποι είτε πράγματα, εντάσσονται στο παρόν και το παρελθόν της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η Μικρασιατική καταστροφή, η κυπριακή τραγωδία, η συνθήκη των Σεβρών και η σημερινή οικονομική κρίση αποτελούν το πλαίσιο της δράσης τους. Όπως δηλώνει περήφανα η πένα στο τρίτο διήγημα, «Ανήκουν στην ελληνική ιστορία».

Οι ήρωες του Καινούργιου ακροβατούν ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, γλιστρώντας πίσω στο παρελθόν μέσα από τα γύρω τους πράγματα. «Κρατώ στη χούφτα μου την πνοή σου […] Με το ζόρι χωράς στην παλάμη μου. Ένα καφέ ζωγραφισμένο κουτί από ξύλο κρύβει μέσα του όλα σου τα μυστικά», ομολογεί η σύζυγος, κρατώντας στα χέρια της την τεφροδόχο του νεκρού της άντρα και τις αναμνήσεις μιας ζωής που πέρασε. Σ’ ένα άλλο διήγημα η ηλικιωμένη Λέγκω κοιτάζει την παλιά Σμυρνιά κούκλα της κι ανακαλεί τα περασμένα, παραδεχόμενη ότι «αυτό το παιχνίδι κρύβει τη δική μου ιστορία». Στο Άρωμα του τάνγκο ένας χορός γίνεται η αφορμή να ξαναβρεί η Μερσέντες τον χαμένο της σύντροφο και να εξαφανιστεί στο τέλος μαζί του, «παίρνοντας μαζί της το άρωμα, το άρωμα του τάνγκο».

Ταλαντευόμενοι ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, οι ήρωες φιλοσοφούν για τη ζωή, τη μοναξιά, τη συντροφικότητα και την πραγματικότητα, στην οποία ανήκουν. «Δε με πειράζει τόσο η μοναξιά όσο η αχρηστία», μονολογεί η πένα του μουσείου για τη μοίρα της. Η νεαρή φωτογράφος στο τελευταίο διήγημα διαπιστώνει την κρυμμένη ομορφιά του αλλοιωμένου αθηναϊκού αστικού τοπίου και παραδέχεται, «Όμορφη που είναι η Αθήνα μέσα από το φακό της».

Όμως, οι ήρωες του Καινούργιου δεν στέκονται απέναντι στη ζωή, μόνο φιλοσοφώντας. Παράλληλα, υιοθετούν και μια ενεργητική στάση, αναλαμβάνουν την προσωπική τους ευθύνη απέναντι στο πεπρωμένο. Σε μια εποχή, που περιστρέφεται γύρω από γιγάντια «εγώ», η δράση τους βασίζεται στη βαθιά ενσυναίσθηση για τον άλλον. Αναγνωρίζουν το αλληλένδετο της μοίρας των ανθρώπων, όπως ο νεαρός μαθητής στο διήγημα Ο Καινούργιος, όταν αναλογίζεται την ατυχία του συμμαθητή του και αναρωτιέται για τη δική του μοίρα, «Ποιος να ξέρει; Ίσως αύριο αγγίζει και το δικό μου σπίτι».

Οι ήρωες των ιστοριών του Καινούργιου φιλοσοφούν, νοιάζονται, βοηθούν και θέλουν να καταγράψουν τις ιστορίες τους, ο καθένας με το δικό του τρόπο: η νεαρή φωτογράφος με το φωτογραφικό της φακό, η πένα με το μελάνι της και η γιαγιά Λέγκω μέσα από τις αφηγήσεις στη μικρή Θάλεια. «Σα θα μεγαλώσεις, να γίνεις συγγραφέας και να τα γράψεις», προτρέπει η γιαγιά Λέγκω το μικρό κορίτσι.

Η γοητεία της γραφής της, όμως, κρύβεται στην ευαισθησία, την τρυφερότητα και το λυρισμό, με τα οποία προσεγγίζει τις ιστορίες των ηρώων της, ακόμη και στις πιο δραματικές σκηνές.

Σ’ αυτό το σημείο οι ήρωες συναντούν τη συγγραφέα, η οποία ξεπροβάλλει ανάμεσα στις λέξεις. Η Τίνα Κουτσουμπού δεν καταφεύγει σε αφηγηματικές καινοτομίες. Η αφήγησή της είναι απλή, συνήθως γραμμική, σε πρώτο ή τρίτο πρόσωπο. Η γοητεία της γραφής της, όμως, κρύβεται στην ευαισθησία, την τρυφερότητα και το λυρισμό, με τα οποία προσεγγίζει τις ιστορίες των ηρώων της, ακόμη και στις πιο δραματικές σκηνές, όπως για παράδειγμα τη στιγμή του θανάτου του παππού Γιώργη στο πρώτο διήγημα της συλλογής. «Η ψυχή του, ανακουφισμένη πια, αποχωρίζεται το ταλαιπωρημένο του κορμί, κυλά απαλά από το στρώμα του σιδερένιου κρεβατιού και σμίγει με το δροσερό νυκτερινό αεράκι».

Μέσα από τον τρόπο, με τον οποίο επιλέγει τα θέματα, παρουσιάζει τις ιστορίες και πλάθει τους χαρακτήρες της, η Τίνα Κουτσουμπού δίνει την απάντηση στο ερώτημα που θέσαμε στην αρχή. Ο Καινούργιος, λοιπόν, στις σελίδες του μας φέρνει τους άγνωστες ήρωες της διπλανής πόρτας, ήρωες που δε θα παρελάσουν ποτέ σε οθόνες και πρωτοσέλιδα, αλλά πετυχαίνουν τους άθλους τους στο ημίφως μιας δεδομένης καθημερινότητας. Ο Καινούργιος μας φέρνει τους ταπεινούς ήρωες, που με τις μικρές τους πράξεις νεύουν καταφατικά, συλλαβίζοντας το μεγάλο «ναι» στη ζωή. Κι αυτό το «ναι» στη ζωή είναι που ακούει κανείς καθαρά, διαβάζοντας τα οκτώ διηγήματα της συλλογής. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΙΟΠΟΥΛΟΣ είναι φιλόλογος και ποιητής.

altO Καινούργιος κι επτά ακόμη διηγήματα
Τίνα Κουτσούμπου
Εκδ. Γαβριηλίδη 2015
Σελ. 112, τιμή εκδότη €8,48

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο beat ποιητής Λόρενς Φερλινγκέτι στα 101 του χρόνια

Πέθανε ο beat ποιητής Λόρενς Φερλινγκέτι στα 101 του χρόνια

Η Εταιρεία Συγγραφέων αποχαιρετά το επίτιμο μέλος της Lawrence Ferlinghetti ο οποίος έφυγε χθες από τη ζωή στα 101 του χρόνια. 

Επιμέλεια:...

Όλιβ Κίττριτζ, της Ελίζαμπεθ Στράουτ – ύμνος στις ψυχικές αντοχές της μέσης ηλικίας

Όλιβ Κίττριτζ, της Ελίζαμπεθ Στράουτ – ύμνος στις ψυχικές αντοχές της μέσης ηλικίας

Για το μυθιστόρημα της Elizabeth Strout «Όλιβ Κίττριτζ» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Η Φράνσις Μακ Ντόρμαντ (βλ. κεντρική εικόνα) ενσάρκωσε το 2014 την Όλιβ Κίττριτζ, στην ομότιτλη μίνι σειρά τεσσάρων επεισοδίων του HBO.

Της Νίκης Κώτσιου

...
Η ελληνική λογοτεχνία αποκτά το δικό της PEN Greece

Η ελληνική λογοτεχνία αποκτά το δικό της PEN Greece

«Ύστερα από ενάμιση χρόνο κατά τον οποίο άνθρωποι από το χώρο του βιβλίου δούλεψαν σκληρά σε συνεχή επικοινωνία με το PEN International, ψηφίστηκε ομόθυμα η ίδρυση του PEN Greece στο Διεθνές Συνέδριο του PEN International».

Επιμέλεια: Book Press

Η πλήρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση δύο ιστοριών από τη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Πούλου «Αμφίβια τέρατα – Ιστορίες στον δρόμο για τη λίμνη», που θα κυκλοφορήσει στις 25 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΕ ΑΣΗΜΕΝΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ...

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ta-Nehisi Coates «Ο χορευτής του νερού» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη), το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όλη μου τη ζωή ήθελα να φύγω. Δεν ήταν κάτι ...

Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός, επιμ. Μαρία Καβάλα (προδημοσίευση)

Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός, επιμ. Μαρία Καβάλα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την εισαγωγή της Μαρίας Καβάλα, η οποία είχε και την ευρύτερη επιμέλεια στον συλλογικό τόμο «Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός. Η δυναμική παρουσία. Η οδυνηρή απουσία. Το σήμερα», ο οποίος κυκλοφορεί στις 11 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις University Studio Press.

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

09 Φεβρουαρίου 2021 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ