galini

Για το μυθιστόρημα Πρωινή γαλήνη του Ηλία Μαγκλίνη (εκδ. Μεταίχμιο)

Του Γιώργου Βέη

«Νωρίς το πρωί, λίγο μετά το χάραμα, ο ουρανός προσφέρεται για μερικά μικρά θαύματα που μπορεί να σας οδηγήσουν σε μιαν εσωτερική γαλήνη». (Από το βιβλίο, σελ. 110)

Πρόκειται για μια γραμμική, εμφανώς δόκιμη αφήγηση, η οποία πρωτίστως ξέρει να σέβεται τους αναγνώστες. Ισόποσες δόσεις συγκίνησης ανά κεφάλαιο, ανατροπές αληθοφανείς, στέρεες αναδείξεις των πρωτευόντων και δευτερευόντων χαρακτήρων σε πρόσωπα μιας πειστικής διηγητικής ζώνης, γνώση του χωροχρόνου, υποδειγματική αξιοποίηση όλων των συναφών διαθέσιμων πηγών, ενοφθαλμισμός με τακτ του προσωπικού στοιχείου στον ευρύτερο ιστό της Ιστορίας, όπως έχει μάθει να την διαβάζει με συνέπεια ο ταλαντούχος αυτός συγγραφέας.

Ένας παρ΄ ολίγον Ίκαρος, ο Δημήτρης, τον οποίο πρόδωσαν στομάχι και έντερα στην πρώτη κιόλας πτήση του, κατατάσσεται στις χερσαίες δυνάμεις και στέλνεται στην κορεατική χερσόνησο, ενώ μαίνεται εκεί ο εμφύλιος πόλεμος, με την παράλληλη, ως γνωστόν, παρουσία πολλών ξένων εκστρατευτικών μονάδων από τη Δύση και την Ανατολή. Εκεί ακριβώς, στο πεδίο της μοιραίας σύρραξης, παίζοντας τη ζωή του κορώνα γράμματα και υπακούοντας, όχι τόσο στις σαφείς εντολές του Στρατηγείου, αλλά στο παντοδύναμο ορμέμφυτο του Θανάτου, βιώνει τη μέθη της ατομικής του αναβάθμισης, «εκθέτοντας ολόκληρο το κορμί του στα εχθρικά υψώματα που περίμεναν απέναντι». Τα βήματά του τον οδηγούν προοδευτικά στον ουρανό. Διακρίνω, μεταξύ άλλων, τα εξής ενδεικτικά: «κατόρθωσε αυτό το βήμα να είναι απόλυτο, στέρεο και αποφασιστικό, ήταν ένα πάτημα πάνω στο χώμα που δήλωνε ίσως σε όλους μα πάνω και κύρια στον εαυτό του ότι, παρά τα όσα σφάλματα είχε διαπράξει, τις αστοχίες, τις αδικίες που είχε υποστεί και παρά τον πόνο που προκάλεσε σε άλλους και στον εαυτό του, κάθε διαδρομή που είχε διανύσει ως τώρα είχε την αξία της, την αναγκαιότητά της, και με αυτή τη στερεότητα, κάτι σαν δικαιοσύνη, να παγιώνεται σαν ένα στιβαρό μνημείο μέσα του, ο Δημήτρης έγινε για πρώτη του φορά ιπτάμενος».

Ο άπελπις ήρωας διαθέτει εν ολίγοις ό, τι διακρίνει αρχετυπικά το τραγικό στοιχείο. Εξ ου και ο καταρχήν παράδοξος όρος, ο οποίος απαντά στη σελίδα 98, ήτοι η θεματικά απρόσμενη «πάλλουσα γαλήνη». 

Μάλιστα στη σελίδα 301 διατυπώνεται με πεζογραφική πληρότητα η μεγάλη ένδον ρήξη: η έλξη του ουρανού της Ουτοπίας, η οποία ασκείται στον μαχόμενο Δημήτρη, είναι τόσο δυνατή, ώστε παραθεωρείται εντελώς το έδαφος του Πραγματικού. Ακόμη και στις πλέον κρίσιμες στιγμές, το είναι διεκδικεί ανάταση, δηλαδή πτήση-μετάβαση-αναγωγή στο οραματικό πεδίο. Ενώ οδεύει με όση αφοσίωση στο καθήκον τον διακρίνει, επιχειρώντας να εξολοθρεύσει όσο γρηγορότερα γίνεται τους στόχους του εχθρού, δεν παύει να αναζητεί στον θόλο του στερεώματος το ξεκάθαρο σημείο της Αλήθειας. Ο άπελπις ήρωας διαθέτει εν ολίγοις ό, τι διακρίνει αρχετυπικά το τραγικό στοιχείο. Εξ ου και ο καταρχήν παράδοξος όρος, ο οποίος απαντά στη σελίδα 98, ήτοι η θεματικά απρόσμενη «πάλλουσα γαλήνη». Ό, τι δηλαδή θα σταματούσε ως ένθετη υπερβολή ή ως εξόφθαλμο οξύμωρο σχήμα ένα συντηρητικό επιμελητή του μυθιστορήματος. Εκεί πραγματώνεται η μείζων φιλοδοξία, σ' ένα βαθμό ασύνειδη, η ώσμωση δηλαδή του υποκειμένου και ό, τι το συνέχει με το γαλαξιακό γίγνεσθαι. Απομονώνω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής την εξής χαρακτηριστική έξοδο από τη σκηνή των παθών: «νέφη διάτρητα από τις ακτίνες του ήλιου κι αυτός χαμένος μέσα τους, ένα μικρό, ταπεινό, ασήμαντο cumulus με δέκα λεπτά ζωής το πολύ, τόσο λίγο, κι όμως για όσο κράτησε ήταν η δική του ζωή. Η δική του». Τα διάφορα γένη των νεφών, οι υποκατηγορίες τους και οι συσχετισμοί τους με την αεροπορική πράξη, τα οποία συναντήσαμε και στο τέταρτο, καλώς συγκερασμένο έργο της Δήμητρας Κολλιάκου, με τίτλο Το πρόσωπο του ουρανού, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Πατάκη το 2013 και το οποίο παρουσιάσαμε σ' αυτές τις ηλεκτρονικές σελίδες, επανεμφανίζονται. Αυτή τη φορά τα μελετά με έκδηλο ενδιαφέρον ο ανθυπολοχαγός Δημήτρης, όχι τόσο για την όποια μετεωρολογική τους αξία, αλλά για τη μεταφορά αλλεπάλληλων δίσημων μηνυμάτων, των οποίων επείγει η αποκωδικοποίηση. Αυτά όλα συνιστούν εν τέλει το απώτερο κείμενο. Τα σύννεφα, θα υποστήριζα σχηματικά, αποτελούν εν προκειμένω το βιβλίο της ζωής και του θανάτου. Ο εμφύλιος πόλεμος ή κατ' άλλους απλώς συμμοριτοπόλεμος στη Γενέτειρα, τα χρόνια προβλήματα διχασμού, τα οποία προκαλεί αναγκαστικά σε πλείστες οικογένειες στον ελλαδικό ή και αλλοδαπό χώρο, όπως συμβαίνει φέρ' ειπείν στην ίδια την οικογένεια του Δημήτρη, οι ατελέσφοροι έρωτες, τόσο με το ευκαιριακό Χριστινάκι, όσο και με τη χυμώδη, αρκούντως εξιδανικευμένη Εύα, οι συναφείς εκφυλισμοί του αστικού και επαρχιακού βίου, οι συγκρούσεις κουμμουνιστικών καθεστώτων με φιλελεύθερα ή ψευδοφιλελεύθερα πολιτειακά συστήματα συνιστούν τον ικανό και αναγκαίο διάκοσμο της γραφής. Είναι οι παράμετροι της εξιστόρησης.

galini2

Τα σύννεφα, ως εφήμερα μαντεία, εμπεριέχουν το απόλυτο, το πέραν - Νόημα. Ό, τι συμβαίνει στη Γη είναι μάλλον ένα διαρκές όνειρο ενός όντος, παρά μια εξ αντικειμένου κατάσταση πραγμάτων και πεπρωμένης ή μη δράσης. Η λεγόμενη αντικειμενικότητα αφορά σε μια απλή διαπίστωση, σ' ένα εργαλείο σκέψης, χρήσιμο οπωσδήποτε για τις όποιες εννοιολογικές ταξινομήσεις των ειδικών. Αυτά εμμέσως πλην σαφώς συλλάβισε ο κατ' ανάγκην ανθυπολοχαγός, περιδιαβάζοντας τα κεφάλαια και τις παραγράφους των νεφών. Η ανυπαρξία είναι κι αυτή φύση. Συμφιλίωση, σύμπλευση με τον κοσμικό ποταμό. Στο σημείο αυτό η εξιστόρηση συναντά το πνεύμα των τελευταίων αράδων του πρώτου βιβλίου του θεμελιώδους έργου του Αρθούρου Σοπενχάουερ Ο Κόσμος ως Βούληση και ως Παράσταση (1818): το πρόσκαιρο της ύπαρξης, οι περιστασιακές μας εμφανίσεις στον κύκλο του παντός, οι πράξεις και οι παραλείψεις μας επιβεβαιώνουν κι αυτές από την πλευρά τους τους νόμους της συμπαντικής τάξης.

galini3Ο δε εμφανέστατος πατριωτισμός του ανθυπολοχαγού Δημήτρη δεν είναι το καταφύγιο ενός αχρείου, όπως θα δήλωνε προφανώς κι εδώ ο Σάμιουελ Τζόνσον, αλλά η εμπέδωση ενός συνεπούς με τις αρχές του ασίγαστου εγώ. 'Η, για να το διατυπώσω διαφορετικά, η άμεση εφαρμογή των όσων διδάχτηκε από το μείζον όραμα. Το αίμα του, ο δραματικός επίλογος της σύντομης πορείας του στη φλούδα του πλανήτη μας, καταξιώνει, με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο, την αυθυπαρξία ενός ενορατικού αγαθού. Πρόκειται για μια θυσία στο όνομα ενός εμπύρετου στην κυριολεξία του όρου ιδεαλισμού. Εξ ου και οι ποιητικές εκφάνσεις της αλληλογραφίας του Δημήτρη και της Εύας, όπως αποσπασματικά παρατίθεται στα ανάλογα κεφάλαια. Εξ ου και η τόλμη, η σχεδόν αυτοκτονική συμμετοχή στο χορό του Χάρου. Τα προαναφερθέντα κορεατικά πάθη, με τα συμφραζόμενά τους, αλλά και η κυπριακή τραγωδία του 1974 δεν έχουν παρά ελάχιστα αξιοποιηθεί από τη δημιουργική μας γραφή. Η ενασχόληση του Ηλία Μαγκλίνη με τα πρώτα και του Βασίλη Γκουρογιάννη με τη δεύτερη (βλ. συγκεκριμένα το μυθιστόρημά του με τον ενδεικτικό τίτλο Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή, επίσης από τις εκδόσεις του Μεταιχμίου, 2009) συνιστούν άρτια δείγματα, από κάθε άποψη, στον εν λόγω χώρο.

 * Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής. 

galini4
  
Πρωινή γαλήνη
Ηλίας Μαγκλίνης
Μεταίχμιο 2015
Σελ. 466, τιμή εκδότη €17,70

politeia link

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ