alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Βίκυς Κλεφτογιάννη 14 ζωές στη Σαλονίκη (εκδ. Κέδρος).

Της Μάρτυς Λάμπρου

Συνήθως η γενέθλια πόλη ακολουθεί. Αλλιώς, η πόλη που ακολουθεί έχει ασκήσει δυναμική στα βαθύτερα στρώματα της συνείδησης. Όταν ο τόπος επηρεάζει τόσο, η μετέπειτα απόσταση είναι που δημιουργεί τη μυθοποίησή του. Η φαντασία χρειάστηκε το περιβάλλον ως αντικείμενο, το οποίο η συγγραφέας Βίκυ Κλεφτογιάννη έπλασε με τη δική της εμπειρία συμπεριλαμβάνοντας και των άλλων, ως φόρο τιμής στη Σαλονίκη στην παρούσα συλλογή διηγημάτων. Στην πόλη όπου έζησε δεκατέσσερα χρόνια ως φοιτήτρια της Βιολογίας. Δεκατέσσερις είναι και οι ιστορίες της.

Στο τελευταίο διήγημα «Ποδηλατάδα», περιπλανώμενη η αφηγήτρια στη Σαλονίκη πατάει το πεντάλ του ποδηλάτου με ορθοπεταλιές και συνενώνει τις δεκατέσσερις ζωές. Με μουσική υπόκρουση τους θορύβους και τους ήχους της πάλλουσας πόλης. Υψώνει τον καθρέφτη απέναντι στην ανθρώπινη κατάσταση, ταυτίζεται μαζί της και της μεταβιβάζει τη δύναμη της ανάσας της. Με προσοχή και ειλικρίνεια κατανοώντας τις αντιθέσεις, τις απογοητεύσεις, τα γηρατειά, τα αθώα λάθη των χαρακτήρων, που όμως δίνουν βάθος και αξία στις εμπειρίες. Έτσι που αν και ο άνθρωπος είναι προκαθορισμένος, δύναται να ανυψωθεί και όχι μόνο να επιβιώνει με τις αναμνήσεις.

Με βλέμμα συμπονετικό και συνωμοτικό αγγίζει τα αισθητήρια του αναγνώστη, εκείνα που απαιτούν τη συμμετοχή του για να δει αυτά που κρύβονται και κανείς δεν τα ψάχνει.

Με βλέμμα συμπονετικό και συνωμοτικό αγγίζει τα αισθητήρια του αναγνώστη, εκείνα που απαιτούν τη συμμετοχή του για να δει αυτά που κρύβονται και κανείς δεν τα ψάχνει. Αντικρυστά οι παλιές εικόνες με τις ζωντανές τωρινές. Συμπυκνωμένη γλώσσα σα φωτογραφία. Ασπρόμαυρη, αλλά με πολλές αποχρώσεις. Απόσπασμα από το διήγημα «Αντικρυστά»:

«Τα χρόνια είχαν κυλήσει σε συνάρτηση με τα μεταβαλλόμενο τοπίο - οικονομικό και πολιτικό. Έκαναν παιδιά, τα μεγάλωσαν, εκεί στις ασβεστωμένες μάντρες, σαν αδέρφια κι αυτά μεταξύ τους, πολλή φτώχεια, κι ο άντρας της κι ο Ιορδάνης αριστεροί, παιδεύτηκαν, έλειψαν, ξαναγύρισαν, ήρθε η χούντα και τους διέλυσε, μαζεύτηκαν και πάλι. Η μεταπολίτευση κρατούσε ελπίδες για εκείνα που η ζωή τους χρωστούσε. Μεσήλικες διαψεύστηκαν, έχασαν τους συντρόφους τους νωρίς, το χέρι του Ιορδάνη ήταν πάλι στο δικό της».

Αυτό το άγγιγμα, το σφίξιμο του χεριού που σήμερα σχεδόν τείνει να ξεχαστεί και έρχεται μόνο χάρη στη δυνατότητα ταύτισης με τον άλλον. Που θα νιώσει τη θέρμη του και ο προσωρινά ανέστιος στο διήγημα «Νεφοσκεπής».

Στο «Άρωμα βιβλίου», πρόκειται για τη Δημοτική βιβλιοθήκη που οι φίλοι της αγωνίζονται να μην κλείσει. Φίλοι και όχι πελάτες για νούμερα στα ευπώλητα των εφημερίδων. Χώρος που γίνεται στέκι, με ψυχή, χώρος που η αύρα του τραβάει, οι υπάλληλοι συντρέχουν και αφουγκράζονται. Απόσπασμα: «Ύστερα στάθηκε καταμεσής της αίθουσας και πήρε μια βαθιά ανάσα. Γράμματα, εικόνες, μελάνι, σημεία στίξης, σκόνη-αιώνες ολόκληροι-χώθηκαν στα ρουθούνια του». Περιγράφονται τίτλοι βιβλίων και ανεξίτηλοι χαρακτήρες. Ίσως όμως να είχαν περάσει από τούτη τη Δημοτική βιβλιοθήκη ο Ν.Γ. Πεντζίκης. Και ο Γιώργος Ιωάννου που του άρεσαν οι μεγάλες άσκοπες βόλτες στο Θερμαϊκό, στην αγορά στο Καπάνι, στη λεωφόρο Νίκης, στο Σέιχ Σου. Κι ύστερα ίσως να στάθηκε στην πλατεία Ελευθερίας δίπλα στο άγαλμα. Απόσπασμα από το «Έμεινε άγαλμα»: «Τα άκουσες όλα, ε; Πάλι καλά που είσαι άγαλμα, γιατί αλλιώς θα είχα γίνει ρόμπα». Είπε ο ελληνάρας, που αφού έχει εξαπατήσει όσους τον αγαπούν, όταν τον εγκαταλείπουν λέει «Τι εννοείς τελειώσαμε; Πιωμένη είσαι;». Με λίγη νηφάλια μέθη στο βλέμμα της η αφηγήτρια.

Το αόρατο σκοινί της κοινής παιδικής ζωής ενώνει πάντα τις ψυχές τους υπεράνω της εμπλοκής τους με την πραγματικότητα.

Στο «Αδελφή ψυχή», δύο αδελφοί ξαναβρίσκονται ύστερα από πολλά χρόνια. Το αόρατο σκοινί της κοινής παιδικής ζωής ενώνει πάντα τις ψυχές τους υπεράνω της εμπλοκής τους με την πραγματικότητα. Οι αμοιβάδες όμως δε γνωρίζουν από τέτοιες καταστάσεις, όπως λέει ο φοιτητής της βιολογίας στο διήγημα «Εξεταστική». Ο οποίος, «Χαλάρωσε το βήμα του, σκέφτηκε την εξεταστική του Ιανουαρίου που δε θα αργούσε, αποφάσισε τι καφέ θα παραγγείλει κι ύστερα στενοχωρήθηκε για τις αμοιβάδες όλου του κόσμου που δεν γνώρισαν τον έρωτα».

Η αφηγήτρια ενώ εξακολουθεί να ποδηλατεί σταματάει ξαφνικά. Βλέπει στα διπλανά τραπέζια να πίνουν τον καφέ τους. Κάποιος που λερώνει το παντελόνι του όταν το καλαμάκι ανυψώνεται, βρίσκει ένα κόκκινο πορτοφόλι, το ανοίγει και όλα του δείχνουν μια άγνωστη νέα γυναίκα. Από τον Εύοσμο, υποβαθμισμένη περιοχή στη βιομηχανική ζώνη της Σαλονίκης. Πιο κει το παράξενο ζευγάρι που επέστρεψε από ταξίδι, στα αντίστοιχα διηγήματα «Για καφέ» και «Χαλκιδική». Ύστερα το βλέμμα της θα στραφεί «Στην αγορά», όπου μια γάτα αρπάζει με σχέδιο τον παστουρμά και στρίβει σε ένα στενό. Κοντά στην πλατεία Ελευθερίας, δίπλα στο λιμάνι. Εκεί βρίσκεται ένα χαμηλό σπίτι στριμωγμένο ανάμεσα σε πολυκατοικίες, που μοιάζει να αναζητά αυτό που χάθηκε. Από το μεγάλο σεισμό; Από τον άνθρωπο; Απόσπασμα από «Το γιασεμί της Ελπίδας»: «Στην πίσω πλευρά του όμως είχε έναν φωταγωγό δυο σπιθαμές, με ψηλούς τοίχους τριγύρω».

«Έστρεψε το βλέμμα στην πόλη να την κοιτάξει από ψηλά. Τις νύχτες του καλοκαιριού η Θεσσαλονίκη άλλαζε, μίκραινε, έμπαινε πιο βαθιά στη θάλασσα».

Σε αυτή τη στενωπό αντιλαλεί η φωνή της παλιάς ρεμπέτισσας, της Ελπίδας, που κοιτάζει τον ουρανό με βραχνό βλέμμα και ένα κλωνάρι γιασεμί στολίζει τα μαλλιά της. Παραθέτω την αξιοθαύμαστη περιγραφή της: «Η φωνή της σα βυζαντινή χορωδία, μπολιασμένη με τους τελάληδες της Σμύρνης. Το πρόσωπό της είχε κάτι από καρτ ποστάλ της εποχής, της Πόλης ή του Παρισιού, και συνάμα κάτι από τις ηρωίδες της επανάστασης. Θηλυκό και εύθραυστο, μαζί περήφανο και τραχύ». Θα σύχναζε η Ελπίδα στο Σέιχ Σου. Θα είχε ζήσει την πυρκαγιά του 1997. Σέιχ Σου, χίλια δέντρα στην ελληνική γλώσσα. Η αφηγήτρια βλέπει να αναδασώνεται. Ένα πευκάκι που βιάζεται να μεγαλώσει, τινάζεται να υψωθεί για να δει τη θάλασσα και όταν έρχεται η στιγμή καίγεται. Όταν το όνειρο εκραγεί, πεθαίνεις. Το δάσος όμως πάντα θα υπάρχει. Άνθρωποι κι αυτοκίνητα περπατούν σημειωτόν για το θέατρο μες στο δάσος στο διήγημα «Συναυλία». Συναντιούνται τυχαία εκεί μια νέα γυναίκα με ένα αγόρι τσιγγανάκι. «Τι είναι ραστώνη;» τη ρωτάει. Εκείνη του εξηγεί. Ύστερα το αγόρι λέει: «Τεμπέλη με λέει ο αδερφός μου, γιατί αντί να τον βοηθάω με τα παλιοσίδερα, ξαπλάρω. Τώρα θα του λέω άσε με στη ραστώνη μου». Είναι μια λέξη που ευθύς αντιστρέφει δύο κόσμους. Το κυριότερο μεγεθύνει την πραγματικότητα και επιτρέπει στον αναγνώστη να εισχωρήσει και να μη χάσει την επαφή του με τα βάθη από όπου προέρχονται οι αληθινές εντυπώσεις.

Καταλήγοντας στην πρώτη παράγραφο του βιβλίου: «Έστρεψε το βλέμμα στην πόλη να την κοιτάξει από ψηλά. Τις νύχτες του καλοκαιριού η Θεσσαλονίκη άλλαζε, μίκραινε, έμπαινε πιο βαθιά στη θάλασσα». Αλλά παρεμβάλλεται μία φωνή: «Και αν βρέξει;» ρωτάει τον αμετανόητο εργένη η μέλλουσα σύζυγό του στο διήγημα «Το κέρμα». «Ε, ας βρέξει» της απαντά.

Και έβρεξε. Οι δεκατέσσερις ζωές καταβρέχουν τον αναγνώστη στο πρόσωπο και του προκαλούν γειωμένα, ιδιαίτερα ψυχικά αποτυπώματα. Πρόκειται για μία άκρως ενδιαφέρουσα συλλογή διηγημάτων, με ευρηματική σκηνοθεσία, πάντα ευαίσθητη, που υπόσχονται νόημα και ουσία πέρα από τις συμβατικές απεικονίσεις, τις συρρικνώσεις και τις ψεύτικες ζωές.

* Η ΜΑΡΤΥ ΛΑΜΠΡΟΥ είναι συγγραφέας.

alt14 ζωές στη Σαλονίκη
Βίκυ Κλεφτογιάννη
Κέδρος 2015
Σελ. 104, τιμή εκδότη € 9,50

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή σε σιχαινόμουν. Απ’ την πρώτη στιγμή που σ’ έφερε στο σπίτι και σε είδα να κολυμπάς μέσα σ’ εκείνο το διάφανο σακούλι που το ‘σφιγγε σαν πουγκί στο χέρι του, σαν μπελά σ’ έβλεπα περισσότερο παρά σαν παρέα, ένα μπελά με τον οποίο δεν ήθελα επ’ ουδενί να συμβιώσω.

Της Χρυσ...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

02 Μαΐου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Οι δώδεκα συμβουλές του Ρομπέρτο Μπολάνιο για τη συγγραφή διηγημάτων

Ο Χιλιανός πεζογράφος και ποιητής Roberto Bolaño ήταν ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ισπανόφωνους λογοτέχνες. Μετανάστευσε σε μικρή ηλικία στο Μεξικό και αργό

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ