alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Βίκυς Κλεφτογιάννη 14 ζωές στη Σαλονίκη (εκδ. Κέδρος).

Της Μάρτυς Λάμπρου

Συνήθως η γενέθλια πόλη ακολουθεί. Αλλιώς, η πόλη που ακολουθεί έχει ασκήσει δυναμική στα βαθύτερα στρώματα της συνείδησης. Όταν ο τόπος επηρεάζει τόσο, η μετέπειτα απόσταση είναι που δημιουργεί τη μυθοποίησή του. Η φαντασία χρειάστηκε το περιβάλλον ως αντικείμενο, το οποίο η συγγραφέας Βίκυ Κλεφτογιάννη έπλασε με τη δική της εμπειρία συμπεριλαμβάνοντας και των άλλων, ως φόρο τιμής στη Σαλονίκη στην παρούσα συλλογή διηγημάτων. Στην πόλη όπου έζησε δεκατέσσερα χρόνια ως φοιτήτρια της Βιολογίας. Δεκατέσσερις είναι και οι ιστορίες της.

Στο τελευταίο διήγημα «Ποδηλατάδα», περιπλανώμενη η αφηγήτρια στη Σαλονίκη πατάει το πεντάλ του ποδηλάτου με ορθοπεταλιές και συνενώνει τις δεκατέσσερις ζωές. Με μουσική υπόκρουση τους θορύβους και τους ήχους της πάλλουσας πόλης. Υψώνει τον καθρέφτη απέναντι στην ανθρώπινη κατάσταση, ταυτίζεται μαζί της και της μεταβιβάζει τη δύναμη της ανάσας της. Με προσοχή και ειλικρίνεια κατανοώντας τις αντιθέσεις, τις απογοητεύσεις, τα γηρατειά, τα αθώα λάθη των χαρακτήρων, που όμως δίνουν βάθος και αξία στις εμπειρίες. Έτσι που αν και ο άνθρωπος είναι προκαθορισμένος, δύναται να ανυψωθεί και όχι μόνο να επιβιώνει με τις αναμνήσεις.

Με βλέμμα συμπονετικό και συνωμοτικό αγγίζει τα αισθητήρια του αναγνώστη, εκείνα που απαιτούν τη συμμετοχή του για να δει αυτά που κρύβονται και κανείς δεν τα ψάχνει.

Με βλέμμα συμπονετικό και συνωμοτικό αγγίζει τα αισθητήρια του αναγνώστη, εκείνα που απαιτούν τη συμμετοχή του για να δει αυτά που κρύβονται και κανείς δεν τα ψάχνει. Αντικρυστά οι παλιές εικόνες με τις ζωντανές τωρινές. Συμπυκνωμένη γλώσσα σα φωτογραφία. Ασπρόμαυρη, αλλά με πολλές αποχρώσεις. Απόσπασμα από το διήγημα «Αντικρυστά»:

«Τα χρόνια είχαν κυλήσει σε συνάρτηση με τα μεταβαλλόμενο τοπίο - οικονομικό και πολιτικό. Έκαναν παιδιά, τα μεγάλωσαν, εκεί στις ασβεστωμένες μάντρες, σαν αδέρφια κι αυτά μεταξύ τους, πολλή φτώχεια, κι ο άντρας της κι ο Ιορδάνης αριστεροί, παιδεύτηκαν, έλειψαν, ξαναγύρισαν, ήρθε η χούντα και τους διέλυσε, μαζεύτηκαν και πάλι. Η μεταπολίτευση κρατούσε ελπίδες για εκείνα που η ζωή τους χρωστούσε. Μεσήλικες διαψεύστηκαν, έχασαν τους συντρόφους τους νωρίς, το χέρι του Ιορδάνη ήταν πάλι στο δικό της».

Αυτό το άγγιγμα, το σφίξιμο του χεριού που σήμερα σχεδόν τείνει να ξεχαστεί και έρχεται μόνο χάρη στη δυνατότητα ταύτισης με τον άλλον. Που θα νιώσει τη θέρμη του και ο προσωρινά ανέστιος στο διήγημα «Νεφοσκεπής».

Στο «Άρωμα βιβλίου», πρόκειται για τη Δημοτική βιβλιοθήκη που οι φίλοι της αγωνίζονται να μην κλείσει. Φίλοι και όχι πελάτες για νούμερα στα ευπώλητα των εφημερίδων. Χώρος που γίνεται στέκι, με ψυχή, χώρος που η αύρα του τραβάει, οι υπάλληλοι συντρέχουν και αφουγκράζονται. Απόσπασμα: «Ύστερα στάθηκε καταμεσής της αίθουσας και πήρε μια βαθιά ανάσα. Γράμματα, εικόνες, μελάνι, σημεία στίξης, σκόνη-αιώνες ολόκληροι-χώθηκαν στα ρουθούνια του». Περιγράφονται τίτλοι βιβλίων και ανεξίτηλοι χαρακτήρες. Ίσως όμως να είχαν περάσει από τούτη τη Δημοτική βιβλιοθήκη ο Ν.Γ. Πεντζίκης. Και ο Γιώργος Ιωάννου που του άρεσαν οι μεγάλες άσκοπες βόλτες στο Θερμαϊκό, στην αγορά στο Καπάνι, στη λεωφόρο Νίκης, στο Σέιχ Σου. Κι ύστερα ίσως να στάθηκε στην πλατεία Ελευθερίας δίπλα στο άγαλμα. Απόσπασμα από το «Έμεινε άγαλμα»: «Τα άκουσες όλα, ε; Πάλι καλά που είσαι άγαλμα, γιατί αλλιώς θα είχα γίνει ρόμπα». Είπε ο ελληνάρας, που αφού έχει εξαπατήσει όσους τον αγαπούν, όταν τον εγκαταλείπουν λέει «Τι εννοείς τελειώσαμε; Πιωμένη είσαι;». Με λίγη νηφάλια μέθη στο βλέμμα της η αφηγήτρια.

Το αόρατο σκοινί της κοινής παιδικής ζωής ενώνει πάντα τις ψυχές τους υπεράνω της εμπλοκής τους με την πραγματικότητα.

Στο «Αδελφή ψυχή», δύο αδελφοί ξαναβρίσκονται ύστερα από πολλά χρόνια. Το αόρατο σκοινί της κοινής παιδικής ζωής ενώνει πάντα τις ψυχές τους υπεράνω της εμπλοκής τους με την πραγματικότητα. Οι αμοιβάδες όμως δε γνωρίζουν από τέτοιες καταστάσεις, όπως λέει ο φοιτητής της βιολογίας στο διήγημα «Εξεταστική». Ο οποίος, «Χαλάρωσε το βήμα του, σκέφτηκε την εξεταστική του Ιανουαρίου που δε θα αργούσε, αποφάσισε τι καφέ θα παραγγείλει κι ύστερα στενοχωρήθηκε για τις αμοιβάδες όλου του κόσμου που δεν γνώρισαν τον έρωτα».

Η αφηγήτρια ενώ εξακολουθεί να ποδηλατεί σταματάει ξαφνικά. Βλέπει στα διπλανά τραπέζια να πίνουν τον καφέ τους. Κάποιος που λερώνει το παντελόνι του όταν το καλαμάκι ανυψώνεται, βρίσκει ένα κόκκινο πορτοφόλι, το ανοίγει και όλα του δείχνουν μια άγνωστη νέα γυναίκα. Από τον Εύοσμο, υποβαθμισμένη περιοχή στη βιομηχανική ζώνη της Σαλονίκης. Πιο κει το παράξενο ζευγάρι που επέστρεψε από ταξίδι, στα αντίστοιχα διηγήματα «Για καφέ» και «Χαλκιδική». Ύστερα το βλέμμα της θα στραφεί «Στην αγορά», όπου μια γάτα αρπάζει με σχέδιο τον παστουρμά και στρίβει σε ένα στενό. Κοντά στην πλατεία Ελευθερίας, δίπλα στο λιμάνι. Εκεί βρίσκεται ένα χαμηλό σπίτι στριμωγμένο ανάμεσα σε πολυκατοικίες, που μοιάζει να αναζητά αυτό που χάθηκε. Από το μεγάλο σεισμό; Από τον άνθρωπο; Απόσπασμα από «Το γιασεμί της Ελπίδας»: «Στην πίσω πλευρά του όμως είχε έναν φωταγωγό δυο σπιθαμές, με ψηλούς τοίχους τριγύρω».

«Έστρεψε το βλέμμα στην πόλη να την κοιτάξει από ψηλά. Τις νύχτες του καλοκαιριού η Θεσσαλονίκη άλλαζε, μίκραινε, έμπαινε πιο βαθιά στη θάλασσα».

Σε αυτή τη στενωπό αντιλαλεί η φωνή της παλιάς ρεμπέτισσας, της Ελπίδας, που κοιτάζει τον ουρανό με βραχνό βλέμμα και ένα κλωνάρι γιασεμί στολίζει τα μαλλιά της. Παραθέτω την αξιοθαύμαστη περιγραφή της: «Η φωνή της σα βυζαντινή χορωδία, μπολιασμένη με τους τελάληδες της Σμύρνης. Το πρόσωπό της είχε κάτι από καρτ ποστάλ της εποχής, της Πόλης ή του Παρισιού, και συνάμα κάτι από τις ηρωίδες της επανάστασης. Θηλυκό και εύθραυστο, μαζί περήφανο και τραχύ». Θα σύχναζε η Ελπίδα στο Σέιχ Σου. Θα είχε ζήσει την πυρκαγιά του 1997. Σέιχ Σου, χίλια δέντρα στην ελληνική γλώσσα. Η αφηγήτρια βλέπει να αναδασώνεται. Ένα πευκάκι που βιάζεται να μεγαλώσει, τινάζεται να υψωθεί για να δει τη θάλασσα και όταν έρχεται η στιγμή καίγεται. Όταν το όνειρο εκραγεί, πεθαίνεις. Το δάσος όμως πάντα θα υπάρχει. Άνθρωποι κι αυτοκίνητα περπατούν σημειωτόν για το θέατρο μες στο δάσος στο διήγημα «Συναυλία». Συναντιούνται τυχαία εκεί μια νέα γυναίκα με ένα αγόρι τσιγγανάκι. «Τι είναι ραστώνη;» τη ρωτάει. Εκείνη του εξηγεί. Ύστερα το αγόρι λέει: «Τεμπέλη με λέει ο αδερφός μου, γιατί αντί να τον βοηθάω με τα παλιοσίδερα, ξαπλάρω. Τώρα θα του λέω άσε με στη ραστώνη μου». Είναι μια λέξη που ευθύς αντιστρέφει δύο κόσμους. Το κυριότερο μεγεθύνει την πραγματικότητα και επιτρέπει στον αναγνώστη να εισχωρήσει και να μη χάσει την επαφή του με τα βάθη από όπου προέρχονται οι αληθινές εντυπώσεις.

Καταλήγοντας στην πρώτη παράγραφο του βιβλίου: «Έστρεψε το βλέμμα στην πόλη να την κοιτάξει από ψηλά. Τις νύχτες του καλοκαιριού η Θεσσαλονίκη άλλαζε, μίκραινε, έμπαινε πιο βαθιά στη θάλασσα». Αλλά παρεμβάλλεται μία φωνή: «Και αν βρέξει;» ρωτάει τον αμετανόητο εργένη η μέλλουσα σύζυγό του στο διήγημα «Το κέρμα». «Ε, ας βρέξει» της απαντά.

Και έβρεξε. Οι δεκατέσσερις ζωές καταβρέχουν τον αναγνώστη στο πρόσωπο και του προκαλούν γειωμένα, ιδιαίτερα ψυχικά αποτυπώματα. Πρόκειται για μία άκρως ενδιαφέρουσα συλλογή διηγημάτων, με ευρηματική σκηνοθεσία, πάντα ευαίσθητη, που υπόσχονται νόημα και ουσία πέρα από τις συμβατικές απεικονίσεις, τις συρρικνώσεις και τις ψεύτικες ζωές.

* Η ΜΑΡΤΥ ΛΑΜΠΡΟΥ είναι συγγραφέας.

alt14 ζωές στη Σαλονίκη
Βίκυ Κλεφτογιάννη
Κέδρος 2015
Σελ. 104, τιμή εκδότη € 9,50

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

Για το βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι, Ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα: Men with Boxes on Head, Brunswick, GA, 2001 © Rodney Smith (1947- 2016)

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Άντρες και γυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

Τιμητική διάκριση για την Άννα Πατάκη από το γαλλικό κράτος

Τιμητική διάκριση για την Άννα Πατάκη από το γαλλικό κράτος

Η εκδότρια Άννα Πατάκη τιμήθηκε από το γαλλικό κράτος με το παράσημο του Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών, για τη δράση της υπέρ της προώθησης των σύγχρονων Γάλλων συγγραφέων.

Επιμέλεια: Book Press

Τη Δευτέρα 23 Ιανουαρί...

Τρεις γάτες (διήγημα)

Τρεις γάτες (διήγημα)

Στα δύο της άρχισε να παχαίνει απότομα, έπαιρνε σχεδόν ένα κιλό τον μήνα· σαν αρνάκι που το τάιζαν για το Πάσχα. Δεν θυσιάστηκε βέβαια, αρρώστησε όμως. Τότε εκδηλώθηκε το αυτοάνοσο που την ταλαιπωρεί. Κεντρική εικόνα: Charles van den Eycken, The Jewel Box.

Της Αθηνάς Βογιατζόγλου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ