drakontaeidis-390

Για τη νουβέλα του Φίλιππου Δ. Δρακονταειδή Σαν σκυλί.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Μετά το βραβευμένο Η αθανασία των σκύλων του Κώστα Μαυρουδή άλλο ένα πρόσφατο βιβλίο αφορμάται από την εικόνα του σκύλου κι από την είσοδό του στο παροιμιώδες και μεταφορικό λεξιλόγιο της καθημερινότητας. Η φράση «σαν το σκυλί (στ' αμπέλι)», που σημαίνει «άδικα, αδιάφορα, χωρίς συναισθηματισμούς», αποτυπώνει και την ιδέα πάνω στην οποία στηρίχτηκε ο συγγραφέας για τη νουβέλα του.

Αναφέρεται στον θάνατο του πατέρα τού αφηγητή (προφανώς ταυτίζεται με το ιστορικό πρόσωπο του Διονύση Δρακονταειδή που εκτελέστηκε το 1944, στις εμφυλιοπολεμικές διαμάχες πριν από τον Εμφύλιο), έναν θάνατο, ο οποίος στοιχειώνει το κείμενο και δίνει το έναυσμα για τις ψυχολογικές συνέπειες που καταγράφονται εν είδει αλληγορίας.

Ο συγγραφέας προχωρά το όλο λογοπαίγνιο παραπέρα: ο αφηγητής απευθύνεται σε έναν Εκπαιδευτή να τον μάθει να γίνει σκύλος! Έτσι, υφίσταται την τετράποδη κίνηση, την ανυπέρβλητη υπακοή, τη μετουσίωσή του σε ένα εκπαιδευμένο οικόσιτο ζώο. Ο συμβολισμός δεν είναι αποκωδικοποιήσιμος εξ αρχής κι έτσι ο αναγνώστης συνεχίζει στα σκοτεινά, προκειμένου να αντιληφθεί τον νομοτελειακό στόχο μιας τέτοιας μεταμόρφωσης.

Μέχρι τότε, μπορεί να μείνει στο ύφος του Φίλιππου Δρακονταειδή, ο οποίος αποδεικνύεται ύψιστος στυλίστας. Περιγράφει λ.χ. την εκπαίδευση του ήρωά του με επιλεγμένες λέξεις αμφισημίας, με φράσεις που υπαινίσσονται σκύλο και που συνάμα αναφέρονται σε άνθρωπο, με στοχευμένες προτάσεις που ταλαντεύονται ανάμεσα στο ανθρώπινο και το ζωώδες. Γενικότερα, οι ζυγισμένες λέξεις του δείχνουν και την πορεία που πρέπει να πάρει η ανάγνωση: να στέκεσαι και να αφουγκράζεσαι το σκυλίσιο βάδισμα που σταδιακά αντικαθιστά το ανθρώπινο.

Κυνοποίηση, μια λυτρωτική πορεία αποκτήνωσης 

Η «κυνοποίηση» είναι ένας σίγουρος τρόπος να αποκοπεί από την πατρική κληρονομιά και να εισχωρήσει στις τάξεις της ένδοξης, αγλαής, σφριγηλής και πειθαρχημένης ομάδας σκύλων, που έχουν τη δύναμη να συγχωρήσουν λάθη και να αποκαταστήσουν απολωλότα πρόβατα.

Από την άλλη, η γλωσσική χρήση της λέξης «σκύλος» εναλλάσσεται μεταξύ της παροιμιώδους φράσης, που προανέφερα (ο πατέρας του χάθηκε «σαν το σκυλί»), και της βρισιάς «σκυλιά», που αναφέρεται στους δολοφόνους. Δεν πρέπει να παρακάμψουμε ένα σωρό σκυλόκεντρες λέξεις, όπως «τρίχωμα», «μουσούδα» κ.τ.λ. που γεμίζουν το κείμενο, παίζουν με τη μετάλλαξη και δημιουργούν ένα δίχτυ αποκτήνωσης. Κι αυτή η σημασιολογική ποικιλία, που παρουσιάζεται στην ευρύτητά της και ως αντινομία, αποτελεί το χαλί, πάνω στο οποίο αναζητά κανείς το βαθύτερο αλληγορικό νόημα του σκύλου και της μεταμόρφωσης του ήρωα σ' αυτόν.

Εκεί, προς το τέλος, ο αναγνώστης συλλαμβάνει το συνολικό σχέδιο και αντιλαμβάνεται ότι οι συγκλίνουσες γραμμές και τα αλληγορικά νήματα οδηγούν στην αποκάλυψη της αποκτήνωσης του αφηγητή, προκειμένου να αποτινάξει παλιά στίγματα και να ενταχθεί στο κυρίαρχο καθεστώς. Μια εξήγηση θέλει τον γιο, επειδή ο πατέρας πέθανε στιγματισμένος, να αποφασίζει να γίνει ένα με τους θύτες, να μετατραπεί σε ζωώδη σκύλο δίπλα στον Ταγματάρχη που σκότωσε τον πατέρα του πριν από εβδομήντα χρόνια. Η «κυνοποίηση» είναι ένας σίγουρος τρόπος να αποκοπεί από την πατρική κληρονομιά και να εισχωρήσει στις τάξεις της ένδοξης, αγλαής, σφριγηλής και πειθαρχημένης ομάδας σκύλων, που έχουν τη δύναμη να συγχωρήσουν λάθη και να αποκαταστήσουν απολωλότα πρόβατα.

drakontaeidis-photo
   Ο Φίλιππος Δρακονταειδής
 

Τα τελευταία λόγια του Ταγματάρχη, όταν καλωσορίζει στην ομάδα τον αφηγητή, είναι κατατοπιστικά: «Κανείς δεν αποφεύγει να γίνει σκύλος. Και περιττεύει να σας πληροφορήσω πως είχατε δύο επιλογές: η πρώτη ήταν να παραμείνετε δέσμιος των ερωτηματικών σας, οπότε η ζωή του σκύλου έχει τα όριά της... Η δεύτερη ήταν να ζήσετε μια νέα ζωή».

Στην ουσία, ο γιος του θύματος στην πάλη με τους σκύλους ενδίδει και γίνεται κι ο ίδιος ένα με τους θύτες. Η μετατροπή του ανθρώπου σε επιθετικό, αιμοβόρο ζώο, του οποίου οι κυνόδοντες ζητούν αίμα, είναι μια πράξη άμυνας, η οποία όμως προδίδει οτιδήποτε ανθρώπινο αυτός έχει.

Το κείμενο αποτελεί το ειρωνικό κοίταγμα της ζωοποίησης που επιβάλλει η κοινωνία, που υποβάλλει η λήθη και η ανάγκη να σβήσουν παλιά τραύματα, ώστε να μην τα κουβαλά κανείς μαζί του, αν θέλει βέβαια να πάψει να είναι αποσυνάγωγος και περιθωριοποιημένος. Η Ιστορία ξαναδιαβάζεται ως αποκτήνωση.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

drakontaeidis-exofyllo

Σαν σκυλί
Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής
Γαβριηλίδης, 2014
Σελ. 120, τιμή € 9,60
politeia-link

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΔΡΑΚΟΝΤΑΕΙΔΗ 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ