Μετεφηβικές εμπειρίες πρώτου τύπου

Πρόκειται για έξι διηγήματα που εκβάλλουν τον έφηβο στη νεανική ηλικία και τον ανδρώνουν, καθώς αυτός ωριμάζει στις ποικίλες επαφές του με τον άλλο, επαφές που τον κάνουν να τρίβεται πάνω στις ανασφάλειές του και να τις αντιμετωπίζει. Ο τριανταπεντάχρονος συγγραφέας στερεώνει πάνω στον εκάστοτε ήρωά του τις μετεφηβικές ιστορίες του, που δείχνουν την προσπάθεια εισόδου σ’ ένα δίκτυο διαπροσωπικών επαφών και κοινωνικοποιητικών μηχανισμών.

Ο τριανταπεντάχρονος συγγραφέας στερεώνει πάνω στον εκάστοτε ήρωά του τις μετεφηβικές ιστορίες του, που δείχνουν την προσπάθεια εισόδου σ’ ένα δίκτυο διαπροσωπικών επαφών και κοινωνικοποιητικών μηχανισμών

Από τον δειλό φοιτητή στο πρώτο του ραντεβού μέχρι τον χωρίς φιλοδοξίες εργαζόμενο που πιστεύει στην ηρεμία τού «τίποτα» κι από τον αξιοπρεπή εγγονό που θέλει να φροντίσει τη γιαγιά του μετά θάνατον μέχρι τον ποδοσφαιρόφιλο οπαδό που χάνει τον καλύτερό του εν ομάδι ομοϊδεάτη. Και από τη νευρασθενή κοπέλα που ζει με τον τρόπο της τον χωρισμό των γονιών της έως τη στείρα γκόμενα που τα ’χει μ’ έναν παντρεμένο, αλλά ξιφουλκεί εναντίον αυτής της αδιέξοδης κατάστασης. Τέτοιες ανθρώπινες φιγούρες βγαίνουν από την εφηβεία και τη πρώτη νιότη, μπαίνουν λίγο αμήχανες λίγο αβέβαιες στην ενήλικη ζωή και ψάχνουν να βρουν τις δικές τους σταθερές, για να μπορέσουν να κατακτήσουν πρώτα την εσωτερική τους ισορροπία.

Ο φανατισμός για την ομάδα, στο πρώτο διήγημα «Σκόνη από κιμωλία», συναντά τον εθνικιστικό φανατισμό ενάντια στους Αλβανούς κι εκεί το δίλημμα «ομάδα» ή «έθνος» οδηγεί σε βίαιη-θανατηφόρα κατάληξη, που ωστόσο δίνει και την τελική λύση στην αμφιταλάντευση. Οι ταυτίσεις του ατόμου σε μια πολυκοινοτική κοινωνία δεν έχουν ούτε μόνιμο ούτε αδιαπραγμάτευτο χαρακτήρα, αλλά όλοι περνάνε μέσα από τραυματικά διλήμματα για να βρουν την ταυτότητά τους.

Ο Χρίστος Κυθρεώτης

Ανάλογα διλήμματα αντιμετωπίζουν κι άλλοι πρωταγωνιστές του Χρ. Κυθρεώτη, όπως λ.χ. επαγγελματική σταδιοδρομία ή φιλήσυχη ζωή στο «Το καλύτερο που μπορεί να συμβεί». Εκεί, η ζωή αντιμετωπίζεται με την κατάλληλη σε μέτρο φιλοσοφική διάθεση, διάθεση που απορρέει από τα ίδια τα πράγματα και όχι από μια κουλτουριάρικη ιδεοληψία. Η διόπτρα του συγγραφέα εξετάζει υπαρξιακά την καθημερινότητα, από τον θάνατο και την επίδρασή του στο «είναι» μας έως τις διαφυλικές σχέσεις και την καριέρα. Τελικά η αντιφατικότητα της ζωής εκπέμπει δίσημα μηνύματα: μας αρέσει το τίποτα, αφού μας επιτρέπει να συνεχίσουμε την ήρεμη ρότα μας, αλλά συνάμα επιδιώκουμε το καινούργιο που θα ταράξει τη στασιμότητά μας.

Ο συγγραφέας αφήνει πάνω στο χαρτί στιγμιότυπα της καθημερινότητας, τα οποία σταδιακά συνδέονται μεταξύ τους, καθώς συγκλίνουν σ’ έναν βασικό στόχο. Παρά τις κάποιες αφηγηματικές σχοινοβασίες, αυτός ο τρόπος σύγκλισης δείχνει τη νομοτέλεια που παίρνουν –τουλάχιστον στο μυαλό μας– οι μικρές εμπειρίες, οι οποίες συνδυάζονται σε μηνύματα-απαντήσεις για το ποιοι είμαστε και πού πηγαίνουμε. Οι ήρωες αυτών των εκτενών διηγημάτων, καθώς βγαίνουν από τα αβαθή νερά της εφηβείας και βουτάνε στα βαθιά της ενήλικης, κοινωνικής ζωής, σκιαγραφούνται με βάση την ψυχολογία τους· κι αυτή είναι που αναδεικνύεται μέσα από την εκάστοτε φωνή (στο «Απλά ο χρόνος που κυλάει» έχει και μια ιδιαίτερη καταιγιστική χροιά) και καταδεικνύει πόσο τα γεγονότα γύρω τους και η συνείδησή τους αλληλεπιδρούν για να δώσουν το στίγμα στον καθένα από αυτούς. Ο Χρ. Κυθρεώτης δείχνει πώς ενηλικιωνόμαστε, πώς κοινωνικοποιούμαστε και πώς ορίζουμε, άλλοτε με βεβαιότητα κι άλλοτε με αμηχανία, την ουσία της ύπαρξής μας. 

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ

Μια χαρά
Χρίστος Κυθρεώτης
Εκδ. Πατάκη 2014
Σελ. 224, τιμή € 11,50