mermigka360

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Την είσοδο της Καρολίνας Μέρμηγκα στο ευρύ πεδίο της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας σηματοδοτούν δύο συλλογές διηγημάτων με τους τίτλους Ερωτευμένες (Εστία, 2005) και Σήμερα δεν θα πεθάνω (Μελάνι, 2010). Στις συλλογές αυτές ανιχνεύονται ενδιαφέροντα στοιχεία σε ό,τι αφορά τη θεματική οργάνωση, στο πλαίσιο της οποίας οι χαρακτήρες διασταυρώνουν τις σύντομες διαδρομές τους μέσα σε ρεαλιστικά ή φανταστικά τοπία ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων, ενώ αντιμετωπίζουν τη ζωή και τον θάνατο με το βάρος του φορτίου της μνήμης.

Στο τρίτο βιβλίο της, το μυθιστόρημα με τον τίτλο Συγγενής, η Καρολίνα Μέρμηγκα ακολουθώντας ομόλογη θεματική πορεία, φαίνεται να διαχειρίζεται με εξίσου ενδιαφέροντα τρόπο περισσότερο σύνθετες αφηγηματικές καταστάσεις.

Σχέσεις εκλεκτικής συγγένειας...

Στην προκειμένη περίπτωση, η Καρολίνα Μέρμηγκα έχει συνθέσει με ευρηματικότητα μια εκτενή τοιχογραφία χαρακτήρων ως πεδίο ανάπτυξης ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία την αγάπη, τον έρωτα, τη φιλία, τον φόβο, τον πόνο, την επιείκεια, την ανοχή και την ανεκτικότητα.

Το κέντρο της τοιχογραφίας καταλαμβάνει υπ’ αυτή την έννοια το ζεύγος Μιχάλης και Αλεξάνδρα και συμπληρώνει ο γιός Στέφανος.

Στην πλευρά του Μιχάλη τοποθετούνται φίλοι που προσδιορίζουν τόσο το παρελθόν όσο και το παρόν σε προσωπική, κοινωνική, επαγγελματική διάσταση. Στην πλευρά της Αλεξάνδρας εντοπίζεται ζεύγος τσιγγάνων ως αποδέκτης της κοινωνικής δραστηριότητάς της. Το περιβάλλον του Στέφανου ανήκει στις σπουδές και στην προσωπική ζωή.

Πίσω από τους τρεις αυτούς χαρακτήρες έχει λάβει θέση ο πατέρας της Αλεξάνδρας, Αλέξης μαζί με τη σκιά της πεθαμένης μητέρας Καίτης.

Στον Μιχάλη απευθύνεται η Μάγδα που δηλώνει κόρη του καταγόμενη από μια φοιτητική, ελεύθερη σχέση του Μιχάλη με την πεθαμένη πλέον Κατερίνα. Η σχέση του Μιχάλη με τη Μάγδα προσδιορίζεται από διακυμάνσεις και ανατροπές, στις οποίες εμπλέκεται και η Αλεξάνδρα, με επίσης ανατρεπτικό τέλος και με την εκκρεμότητα μιας (τελικά απραγματοποίητης) εξέτασης DNA.

Στην Αλεξάνδρα απευθύνεται η παλαιά φίλη Μαριέτα επιδιώκοντας υποστήριξη στο ζήτημα αξιοποίησης κατεψυγμένου εμβρύου της νεκρής κόρης Έλζας ως απέλπιδα απόπειρα για μια μορφή μεταζωής της νεκρής κατά παραβίαση του φυσικού φαινομένου του θανάτου. Η Μαριέτα αντιμετωπίζει με οργή την αντίδραση (για λόγους ηθικής και δεοντολογίας) του Ίαν, συζύγου της Έλζας, ο οποίος φαίνεται να προσδιορίζει αρνητικά τις εξελίξεις.

Ο συνεχής αναδρομικός έλεγχος του ατομικού και του κοινού παρελθόντος των χαρακτήρων του βιβλίου με ό,τι αυτός συμπαρασύρει, διασταυρώνεται με το (κειμενικό) παρόν. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ανάκληση από τον Μιχάλη μιας συζήτησης που είχε με την ετοιμοθάνατη Καίτη, όπου αποκαλύπτεται ότι η Αλεξάνδρα είναι υιοθετημένο παιδί: πρόκειται για ένα ανομολόγητο (στην Αλεξάνδρα, και όχι μόνον) στοιχείο που αναδύεται από το βάθος του ατομικού χρόνου και συμπεριλαμβάνεται στα δεδομένα που εξασφαλίζουν την ισορροπία στον κειμενικό κόσμο της Καρολίνας Μέρμηγκα.

Η ισορροπία αυτή ολοκληρώνεται με τη μικρή Μαριτάνα, κόρη του ζεύγους των τσιγγάνων, που υιοθετούν η (έχουσα την πρωτοβουλία) Αλεξάνδρα και ο Μιχάλης με την υποστήριξη του Στέφανου.                   

Κάτω από αυτή τη σύνθετη θεματική επιφάνεια ανιχνεύεται η διαχείριση μειζόνων ζητημάτων, όπως είναι η σχέση των έμφυτων στοιχείων της κληρονομικότητας με τα δεδομένα του ατομικού, κοινωνικού, φυσικού περιβάλλοντος, ή η αυτοδυναμία της ζωής απέναντι στους ανθρώπινους νόμους, ή η δεοντολογία ως προσδιοριστικός παράγων για τα συμβατικά ανθρώπινα όρια, ή ακόμα η πρόσληψη της εξωτερικής πραγματικότητας ως έναυσμα για τη διερεύνηση του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου.  

...και ανάπτυξη διακειμενικών σχέσεων

Το βιβλίο αποτελείται από επτά εκτενή κεφάλαια με ιδιαίτερους τίτλους και με πρισματική δομή ως αποτέλεσμα σύνθεσης επιμέρους κειμενικών ενοτήτων που αποδίδουν τη σύνθετη, πολύπλευρη, καλειδοσκοπική οργάνωση της αφήγησης σύμφωνα με την οπτική των χαρακτήρων και με έμφαση σε ποικίλες λεπτομέρειες εξωτερικών και εσωτερικών τοπίων.

Τα σημαινόμενα του βιβλίου διεκπεραιώνει λόγος άμεσος, κοινός, παραστατικός, περιφραστικός, αναλυτικός, ενίοτε αφοριστικός και ανατρεπτικός. Επιπλέον, η Καρολίνα Μέρμηγκα αξιοποιεί διακείμενα (Σαίξπηρ, Σαπφώ, Οβίδιος, ποικίλα πληροφοριακά κείμενα, όπου παρεμβαίνουν και στοιχεία από τους χώρους του κινηματογράφου/Τζων Κασσαβέτης και της μουσικής/Μότσαρτ) που λειτουργούν ως τεκμηρίωση ή ενίσχυση σημαινομένων, ή ως σημασιολογική αναφορά.

Το πλούσιο αφηγηματικό υλικό του βιβλίου, συνεπικουρούμενο από παράρτημα με σχετικές πληροφορίες πραγματολογικού χαρακτήρα (τα κατεψυγμένα έμβρυα, η τεχνητή γονιμοποίηση, η παρένθετη μητρότητα, η αποκωδικοποίηση του DNA), αποτελεί μια καλή παραδειγματική εφαρμογή της διαδικασίας, με την οποία οι τρόποι της μυθοπλασίας διασταυρώνονται με τους όρους της ατομικής και της κοινωνικής ηθικής, της νομικής, της ιατρικής, της φιλοσοφίας, και ενισχύονται από αυτούς. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η προστιθεμένη αξία του συγκεκριμένου βιβλίου της Κ. Μέρμηγκα. Παράλληλα, δημιουργούνται προσδοκίες για την εξέλιξη της παραγωγής της συγγραφέως.        

* Η κεντρική εικόνα είναι ο πίνακας «Οικογενειακός περίπατος» του ζωγράφου Jean-Paul Schmitt. 

mermigka exofylloΣυγγενής
Καρολίνα Μέρμηγκα
Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2013
Τιμή€ 14,00, σελ. 214
 politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΟΛΙΝΑΣ ΜΕΡΜΗΓΚΑ 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ