mermigka360

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Την είσοδο της Καρολίνας Μέρμηγκα στο ευρύ πεδίο της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας σηματοδοτούν δύο συλλογές διηγημάτων με τους τίτλους Ερωτευμένες (Εστία, 2005) και Σήμερα δεν θα πεθάνω (Μελάνι, 2010). Στις συλλογές αυτές ανιχνεύονται ενδιαφέροντα στοιχεία σε ό,τι αφορά τη θεματική οργάνωση, στο πλαίσιο της οποίας οι χαρακτήρες διασταυρώνουν τις σύντομες διαδρομές τους μέσα σε ρεαλιστικά ή φανταστικά τοπία ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων, ενώ αντιμετωπίζουν τη ζωή και τον θάνατο με το βάρος του φορτίου της μνήμης.

Στο τρίτο βιβλίο της, το μυθιστόρημα με τον τίτλο Συγγενής, η Καρολίνα Μέρμηγκα ακολουθώντας ομόλογη θεματική πορεία, φαίνεται να διαχειρίζεται με εξίσου ενδιαφέροντα τρόπο περισσότερο σύνθετες αφηγηματικές καταστάσεις.

Σχέσεις εκλεκτικής συγγένειας...

Στην προκειμένη περίπτωση, η Καρολίνα Μέρμηγκα έχει συνθέσει με ευρηματικότητα μια εκτενή τοιχογραφία χαρακτήρων ως πεδίο ανάπτυξης ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία την αγάπη, τον έρωτα, τη φιλία, τον φόβο, τον πόνο, την επιείκεια, την ανοχή και την ανεκτικότητα.

Το κέντρο της τοιχογραφίας καταλαμβάνει υπ’ αυτή την έννοια το ζεύγος Μιχάλης και Αλεξάνδρα και συμπληρώνει ο γιός Στέφανος.

Στην πλευρά του Μιχάλη τοποθετούνται φίλοι που προσδιορίζουν τόσο το παρελθόν όσο και το παρόν σε προσωπική, κοινωνική, επαγγελματική διάσταση. Στην πλευρά της Αλεξάνδρας εντοπίζεται ζεύγος τσιγγάνων ως αποδέκτης της κοινωνικής δραστηριότητάς της. Το περιβάλλον του Στέφανου ανήκει στις σπουδές και στην προσωπική ζωή.

Πίσω από τους τρεις αυτούς χαρακτήρες έχει λάβει θέση ο πατέρας της Αλεξάνδρας, Αλέξης μαζί με τη σκιά της πεθαμένης μητέρας Καίτης.

Στον Μιχάλη απευθύνεται η Μάγδα που δηλώνει κόρη του καταγόμενη από μια φοιτητική, ελεύθερη σχέση του Μιχάλη με την πεθαμένη πλέον Κατερίνα. Η σχέση του Μιχάλη με τη Μάγδα προσδιορίζεται από διακυμάνσεις και ανατροπές, στις οποίες εμπλέκεται και η Αλεξάνδρα, με επίσης ανατρεπτικό τέλος και με την εκκρεμότητα μιας (τελικά απραγματοποίητης) εξέτασης DNA.

Στην Αλεξάνδρα απευθύνεται η παλαιά φίλη Μαριέτα επιδιώκοντας υποστήριξη στο ζήτημα αξιοποίησης κατεψυγμένου εμβρύου της νεκρής κόρης Έλζας ως απέλπιδα απόπειρα για μια μορφή μεταζωής της νεκρής κατά παραβίαση του φυσικού φαινομένου του θανάτου. Η Μαριέτα αντιμετωπίζει με οργή την αντίδραση (για λόγους ηθικής και δεοντολογίας) του Ίαν, συζύγου της Έλζας, ο οποίος φαίνεται να προσδιορίζει αρνητικά τις εξελίξεις.

Ο συνεχής αναδρομικός έλεγχος του ατομικού και του κοινού παρελθόντος των χαρακτήρων του βιβλίου με ό,τι αυτός συμπαρασύρει, διασταυρώνεται με το (κειμενικό) παρόν. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ανάκληση από τον Μιχάλη μιας συζήτησης που είχε με την ετοιμοθάνατη Καίτη, όπου αποκαλύπτεται ότι η Αλεξάνδρα είναι υιοθετημένο παιδί: πρόκειται για ένα ανομολόγητο (στην Αλεξάνδρα, και όχι μόνον) στοιχείο που αναδύεται από το βάθος του ατομικού χρόνου και συμπεριλαμβάνεται στα δεδομένα που εξασφαλίζουν την ισορροπία στον κειμενικό κόσμο της Καρολίνας Μέρμηγκα.

Η ισορροπία αυτή ολοκληρώνεται με τη μικρή Μαριτάνα, κόρη του ζεύγους των τσιγγάνων, που υιοθετούν η (έχουσα την πρωτοβουλία) Αλεξάνδρα και ο Μιχάλης με την υποστήριξη του Στέφανου.                   

Κάτω από αυτή τη σύνθετη θεματική επιφάνεια ανιχνεύεται η διαχείριση μειζόνων ζητημάτων, όπως είναι η σχέση των έμφυτων στοιχείων της κληρονομικότητας με τα δεδομένα του ατομικού, κοινωνικού, φυσικού περιβάλλοντος, ή η αυτοδυναμία της ζωής απέναντι στους ανθρώπινους νόμους, ή η δεοντολογία ως προσδιοριστικός παράγων για τα συμβατικά ανθρώπινα όρια, ή ακόμα η πρόσληψη της εξωτερικής πραγματικότητας ως έναυσμα για τη διερεύνηση του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου.  

...και ανάπτυξη διακειμενικών σχέσεων

Το βιβλίο αποτελείται από επτά εκτενή κεφάλαια με ιδιαίτερους τίτλους και με πρισματική δομή ως αποτέλεσμα σύνθεσης επιμέρους κειμενικών ενοτήτων που αποδίδουν τη σύνθετη, πολύπλευρη, καλειδοσκοπική οργάνωση της αφήγησης σύμφωνα με την οπτική των χαρακτήρων και με έμφαση σε ποικίλες λεπτομέρειες εξωτερικών και εσωτερικών τοπίων.

Τα σημαινόμενα του βιβλίου διεκπεραιώνει λόγος άμεσος, κοινός, παραστατικός, περιφραστικός, αναλυτικός, ενίοτε αφοριστικός και ανατρεπτικός. Επιπλέον, η Καρολίνα Μέρμηγκα αξιοποιεί διακείμενα (Σαίξπηρ, Σαπφώ, Οβίδιος, ποικίλα πληροφοριακά κείμενα, όπου παρεμβαίνουν και στοιχεία από τους χώρους του κινηματογράφου/Τζων Κασσαβέτης και της μουσικής/Μότσαρτ) που λειτουργούν ως τεκμηρίωση ή ενίσχυση σημαινομένων, ή ως σημασιολογική αναφορά.

Το πλούσιο αφηγηματικό υλικό του βιβλίου, συνεπικουρούμενο από παράρτημα με σχετικές πληροφορίες πραγματολογικού χαρακτήρα (τα κατεψυγμένα έμβρυα, η τεχνητή γονιμοποίηση, η παρένθετη μητρότητα, η αποκωδικοποίηση του DNA), αποτελεί μια καλή παραδειγματική εφαρμογή της διαδικασίας, με την οποία οι τρόποι της μυθοπλασίας διασταυρώνονται με τους όρους της ατομικής και της κοινωνικής ηθικής, της νομικής, της ιατρικής, της φιλοσοφίας, και ενισχύονται από αυτούς. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η προστιθεμένη αξία του συγκεκριμένου βιβλίου της Κ. Μέρμηγκα. Παράλληλα, δημιουργούνται προσδοκίες για την εξέλιξη της παραγωγής της συγγραφέως.        

* Η κεντρική εικόνα είναι ο πίνακας «Οικογενειακός περίπατος» του ζωγράφου Jean-Paul Schmitt. 

mermigka exofylloΣυγγενής
Καρολίνα Μέρμηγκα
Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2013
Τιμή€ 14,00, σελ. 214
 politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΟΛΙΝΑΣ ΜΕΡΜΗΓΚΑ 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ