mermigka360

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Την είσοδο της Καρολίνας Μέρμηγκα στο ευρύ πεδίο της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας σηματοδοτούν δύο συλλογές διηγημάτων με τους τίτλους Ερωτευμένες (Εστία, 2005) και Σήμερα δεν θα πεθάνω (Μελάνι, 2010). Στις συλλογές αυτές ανιχνεύονται ενδιαφέροντα στοιχεία σε ό,τι αφορά τη θεματική οργάνωση, στο πλαίσιο της οποίας οι χαρακτήρες διασταυρώνουν τις σύντομες διαδρομές τους μέσα σε ρεαλιστικά ή φανταστικά τοπία ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων, ενώ αντιμετωπίζουν τη ζωή και τον θάνατο με το βάρος του φορτίου της μνήμης.

Στο τρίτο βιβλίο της, το μυθιστόρημα με τον τίτλο Συγγενής, η Καρολίνα Μέρμηγκα ακολουθώντας ομόλογη θεματική πορεία, φαίνεται να διαχειρίζεται με εξίσου ενδιαφέροντα τρόπο περισσότερο σύνθετες αφηγηματικές καταστάσεις.

Σχέσεις εκλεκτικής συγγένειας...

Στην προκειμένη περίπτωση, η Καρολίνα Μέρμηγκα έχει συνθέσει με ευρηματικότητα μια εκτενή τοιχογραφία χαρακτήρων ως πεδίο ανάπτυξης ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία την αγάπη, τον έρωτα, τη φιλία, τον φόβο, τον πόνο, την επιείκεια, την ανοχή και την ανεκτικότητα.

Το κέντρο της τοιχογραφίας καταλαμβάνει υπ’ αυτή την έννοια το ζεύγος Μιχάλης και Αλεξάνδρα και συμπληρώνει ο γιός Στέφανος.

Στην πλευρά του Μιχάλη τοποθετούνται φίλοι που προσδιορίζουν τόσο το παρελθόν όσο και το παρόν σε προσωπική, κοινωνική, επαγγελματική διάσταση. Στην πλευρά της Αλεξάνδρας εντοπίζεται ζεύγος τσιγγάνων ως αποδέκτης της κοινωνικής δραστηριότητάς της. Το περιβάλλον του Στέφανου ανήκει στις σπουδές και στην προσωπική ζωή.

Πίσω από τους τρεις αυτούς χαρακτήρες έχει λάβει θέση ο πατέρας της Αλεξάνδρας, Αλέξης μαζί με τη σκιά της πεθαμένης μητέρας Καίτης.

Στον Μιχάλη απευθύνεται η Μάγδα που δηλώνει κόρη του καταγόμενη από μια φοιτητική, ελεύθερη σχέση του Μιχάλη με την πεθαμένη πλέον Κατερίνα. Η σχέση του Μιχάλη με τη Μάγδα προσδιορίζεται από διακυμάνσεις και ανατροπές, στις οποίες εμπλέκεται και η Αλεξάνδρα, με επίσης ανατρεπτικό τέλος και με την εκκρεμότητα μιας (τελικά απραγματοποίητης) εξέτασης DNA.

Στην Αλεξάνδρα απευθύνεται η παλαιά φίλη Μαριέτα επιδιώκοντας υποστήριξη στο ζήτημα αξιοποίησης κατεψυγμένου εμβρύου της νεκρής κόρης Έλζας ως απέλπιδα απόπειρα για μια μορφή μεταζωής της νεκρής κατά παραβίαση του φυσικού φαινομένου του θανάτου. Η Μαριέτα αντιμετωπίζει με οργή την αντίδραση (για λόγους ηθικής και δεοντολογίας) του Ίαν, συζύγου της Έλζας, ο οποίος φαίνεται να προσδιορίζει αρνητικά τις εξελίξεις.

Ο συνεχής αναδρομικός έλεγχος του ατομικού και του κοινού παρελθόντος των χαρακτήρων του βιβλίου με ό,τι αυτός συμπαρασύρει, διασταυρώνεται με το (κειμενικό) παρόν. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ανάκληση από τον Μιχάλη μιας συζήτησης που είχε με την ετοιμοθάνατη Καίτη, όπου αποκαλύπτεται ότι η Αλεξάνδρα είναι υιοθετημένο παιδί: πρόκειται για ένα ανομολόγητο (στην Αλεξάνδρα, και όχι μόνον) στοιχείο που αναδύεται από το βάθος του ατομικού χρόνου και συμπεριλαμβάνεται στα δεδομένα που εξασφαλίζουν την ισορροπία στον κειμενικό κόσμο της Καρολίνας Μέρμηγκα.

Η ισορροπία αυτή ολοκληρώνεται με τη μικρή Μαριτάνα, κόρη του ζεύγους των τσιγγάνων, που υιοθετούν η (έχουσα την πρωτοβουλία) Αλεξάνδρα και ο Μιχάλης με την υποστήριξη του Στέφανου.                   

Κάτω από αυτή τη σύνθετη θεματική επιφάνεια ανιχνεύεται η διαχείριση μειζόνων ζητημάτων, όπως είναι η σχέση των έμφυτων στοιχείων της κληρονομικότητας με τα δεδομένα του ατομικού, κοινωνικού, φυσικού περιβάλλοντος, ή η αυτοδυναμία της ζωής απέναντι στους ανθρώπινους νόμους, ή η δεοντολογία ως προσδιοριστικός παράγων για τα συμβατικά ανθρώπινα όρια, ή ακόμα η πρόσληψη της εξωτερικής πραγματικότητας ως έναυσμα για τη διερεύνηση του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου.  

...και ανάπτυξη διακειμενικών σχέσεων

Το βιβλίο αποτελείται από επτά εκτενή κεφάλαια με ιδιαίτερους τίτλους και με πρισματική δομή ως αποτέλεσμα σύνθεσης επιμέρους κειμενικών ενοτήτων που αποδίδουν τη σύνθετη, πολύπλευρη, καλειδοσκοπική οργάνωση της αφήγησης σύμφωνα με την οπτική των χαρακτήρων και με έμφαση σε ποικίλες λεπτομέρειες εξωτερικών και εσωτερικών τοπίων.

Τα σημαινόμενα του βιβλίου διεκπεραιώνει λόγος άμεσος, κοινός, παραστατικός, περιφραστικός, αναλυτικός, ενίοτε αφοριστικός και ανατρεπτικός. Επιπλέον, η Καρολίνα Μέρμηγκα αξιοποιεί διακείμενα (Σαίξπηρ, Σαπφώ, Οβίδιος, ποικίλα πληροφοριακά κείμενα, όπου παρεμβαίνουν και στοιχεία από τους χώρους του κινηματογράφου/Τζων Κασσαβέτης και της μουσικής/Μότσαρτ) που λειτουργούν ως τεκμηρίωση ή ενίσχυση σημαινομένων, ή ως σημασιολογική αναφορά.

Το πλούσιο αφηγηματικό υλικό του βιβλίου, συνεπικουρούμενο από παράρτημα με σχετικές πληροφορίες πραγματολογικού χαρακτήρα (τα κατεψυγμένα έμβρυα, η τεχνητή γονιμοποίηση, η παρένθετη μητρότητα, η αποκωδικοποίηση του DNA), αποτελεί μια καλή παραδειγματική εφαρμογή της διαδικασίας, με την οποία οι τρόποι της μυθοπλασίας διασταυρώνονται με τους όρους της ατομικής και της κοινωνικής ηθικής, της νομικής, της ιατρικής, της φιλοσοφίας, και ενισχύονται από αυτούς. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η προστιθεμένη αξία του συγκεκριμένου βιβλίου της Κ. Μέρμηγκα. Παράλληλα, δημιουργούνται προσδοκίες για την εξέλιξη της παραγωγής της συγγραφέως.        

* Η κεντρική εικόνα είναι ο πίνακας «Οικογενειακός περίπατος» του ζωγράφου Jean-Paul Schmitt. 

mermigka exofylloΣυγγενής
Καρολίνα Μέρμηγκα
Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2013
Τιμή€ 14,00, σελ. 214
 politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΟΛΙΝΑΣ ΜΕΡΜΗΓΚΑ 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ