raptopoulos360

Της Ελένης Καρρά 

Με το τελευταίο του μυθιστόρημα, ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος αγγίζει, με δέος και σεβασμό, την πιο κρυφή πληγή της νεότερης ελληνικής ιστορίας, για να ανασκευάσει από το απωθημένο υλικό της μια σύγχρονη ερωτική ιστορία.

Ο Ραπτόπουλος καταφέρνει να παντρέψει αριστοτεχνικά την προσωπική με τη συλλογική Ιστορία, χρησιμοποιώντας τα Δεκεμβριανά του '44 και την εμφύλια σύρραξη όχι ως φόντο στην ερωτική ιστορία, αλλά ως συστατικό υλικό της. Ο κόσμος τον οποίο σταδιακά οικοδομεί έχει τις ρίζες του στην πρωταρχική εγκατάλειψη και εντέλει στις θεμελιώδεις συγκρούσεις της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας - πληγές τις οποίες ουδέποτε κατάφερε η ελληνική κοινωνία να διαχειριστεί, με αποτέλεσμα να παραπαίει ανάμεσα στην παράνοια και την αποσύνθεση.

Ο κεντρικός ήρωας και αφηγητής, ο Μιχάλης, είναι ηθοποιός. Το 2010, απομονωμένος σε κάποιο εξοχικό για να μελετήσει τον ρόλο του Οιδίποδα (του βασιλιά που μεγαλώνει ακριβώς χωρίς να γνωρίζει το σκοτεινό παρελθόν του, και πεθαίνει απ’ αυτό), αποφασίζει να περιγράψει την ιστορία του έρωτά του με την Νίκη – έναν έρωτα που γεννήθηκε στο Περιστέρι το 1976 και φτάνει μέχρι το Σύνταγμα, τους Αγανακτισμένους, και το αφηγηματικό παρόν. Γύρω από τις δυο αυτές κεντρικές φιγούρες, κινούνται επηρεάζοντας πρόσωπα και καταστάσεις οι δυο οικογένειες (και κυρίως, ο πατέρας και ο παππούς του Μιχάλη, και η μητέρα και η αδερφή της Νίκης) και ο Λευτέρης («Άβερελ»), ερωτικός αντίζηλος του Μιχάλη στη διεκδίκηση της Νίκης. Παράλληλα με την κεντρική ερωτική ιστορία, η οποία «πηγάζει» μ’ έναν ιδιόμορφο τρόπο από τα Δεκεμβριανά (δηλαδή, από ένα ιστορικό γεγονός που συνέβη πολλά χρόνια πριν από τη γέννηση των βασικών ηρώων), παρακολουθούμε κι άλλες, πολλές ιστορίες, τις οποίες διηγείται ο Μιχάλης, σκηνοθετώντας- τες συγχρόνως, είτε στην πραγματικότητα (όπως την «Εξαφάνιση» του Αριστοτέλη Νικολαΐδη), είτε φαντασιακά, και με ηθοποιούς πάντα τα κεντρικά πρόσωπα της παιδικής του ηλικίας. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι άξονας της αφήγησης είναι «η πιο κρυφή πληγή» - κάτι που εξ’ ορισμού οφείλεις να προσεγγίζεις πολύ προσεκτικά, και για τον χειρισμό της οποίας ο συγγραφέας έχει κινητοποιήσει όλους τους μηχανισμούς «κυκλωτικής» προσέγγισης, κι όλα τα τερτίπια της τέχνης. Γιατί πράγματι, χρειάζονται «παιχνίδια ρόλων», φανταστικές προβολές και μια μεγάλη οθόνη (ο θερινός κινηματογράφος Αστέρι είναι εκ των «πρωταγωνιστών» του μυθιστορήματος), για να μπορέσει κανείς να μιλήσει για το ανείπωτο. Γι’ αυτό κι ο αφηγητής στήνει το προσωπικό του θέατρο, μοιράζοντας στα βασικά πρόσωπα του παιδικού του κόσμου ρόλους στο παρελθόν και το μέλλον – πότε γκροτέσκους και πότε τραγικούς, πότε βγαλμένους από την αρχαία τραγωδία και πότε από φιλμ νουάρ και κόμικς.

Ο εμφύλιος τροφοδοτεί και σήμερα την λογοτεχνική παραγωγή, με πρόσφατα παραδείγματα το Χαστουκόδεντρο του Άρη Μαραγκόπουλου (εκδ.Τόπος), Το ταξίδι στην Ελλάδα του Δημήτρη Νόλλα (Ίκαρος), τον Ζωγράφο του Μπελογιάννη του Νίκου Δαββέτα (Μεταίχμιο) και το Δυο φορές αθώα της Έλενας Χουζούρη (Κέδρος). Και βέβαια τη μελέτη Εμφύλιος και Λογοτεχνία του Δημήτρη Ραυτόπουλου (Πατάκης).

Στο μυθιστόρημα του Ραπτόπουλου, ο εμφύλιος λειτουργεί με τρόπο υποδόριο. Η πιο κρυφή πληγή του παιδιού, του σύγχρονου ανθρώπου, αλλά και της ελληνικής Ιστορίας, όλες τέμνονται, σ’ ένα πολυεπίπεδο κείμενο που ξεγυμνώνει, εντέλει, την σημερινή ελληνική πραγματικότητα, τους σκελετούς στα ντουλάπιά της, την αποφορά από τα πτώματα που παρέμειναν άθαφτα και η οποία φτάνει μέχρι την σημερινή αναβίωση ακραία συγκρουσιακών, νέο-εμφυλιακών καταστάσεων.

Ο Ραπτόπουλος δεν βουτάει άμεσα στον εμφύλιο, αλλά τον ατενίζει μέσα από αναπαραστάσεις, φωτογραφίες, λογοτεχνικά κείμενα. Διακειμενικότητα, δάνεια από άλλα είδη τέχνης, δημοσιογραφικός λόγος, όλα άρτια μιξαρισμένα, επιτρέπουν στον συγγραφέα να διατρέξει την φρίκη χωρίς το κείμενό του να είναι βαρύ, να θίξει σοβαρά και ακανθώδη θέματα όπως αυτό της ουδετερότητας (μπορεί να παραμένει κανείς αμέτοχος σε περιόδους κρίσης και πόλωσης;), χωρίς να γίνεται διδακτικός ή να δίνει απαντήσεις.

Πέρα όμως από το πρωταρχικό τραύμα και τις σχέσεις με τον Πατέρα («χάσαμε τον Μπαμπά, εντάξει, σύμφωνοι, στην εποχή μας και ποιος δεν τον έχει χάσει;» όπως γράφει ο Ραπτόπουλος σε παλαιότερο μυθιστόρημά του), και πέρα από την πολιτική, Η πιο κρυφή πληγή μιλάει για τον έρωτα, ως πάθος και ως πόθο, ως διεκδίκηση, νόσο και αίτημα διαχρονικό και αέναο. 

raptopoulosΗ πιο κρυφή πληγή
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
Εκδόσεις Ίκαρος, 2012
Τιμή € 17,90, σελ. 461

alt

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

«Άπνοια» του Νίκου Κουρμουλή (κριτική)

«Άπνοια» του Νίκου Κουρμουλή (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Κουρμουλή «Άπνοια» (εκδ. Κείμενα). Κεντρική εικόνα: Ψηφιακή φωτογραφία © Γιάννης Γαλανάκης.

Του Νίκου Α. Μάντη

Μια διαδεδομένη «λαϊκή σοφία» θέλει τον χώρο της δημοσιογραφίας να μην μπλέκει εύκολα με εκείνον της...

«Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος» της Ασημένιας Σαράφη (κριτική)

«Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος» της Ασημένιας Σαράφη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Ασημένιας Σαράφη «Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος

Της Λεύκης Σαραντινού

«Ο Τσέχος παππούς μου, ή κατά κόσμον Νικόλαος Περιστέρης, δεν ήταν σε καμία περίπτωση Τσέχος, αλλά έτσι τον απο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ