raptopoulos360

Της Ελένης Καρρά 

Με το τελευταίο του μυθιστόρημα, ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος αγγίζει, με δέος και σεβασμό, την πιο κρυφή πληγή της νεότερης ελληνικής ιστορίας, για να ανασκευάσει από το απωθημένο υλικό της μια σύγχρονη ερωτική ιστορία.

Ο Ραπτόπουλος καταφέρνει να παντρέψει αριστοτεχνικά την προσωπική με τη συλλογική Ιστορία, χρησιμοποιώντας τα Δεκεμβριανά του '44 και την εμφύλια σύρραξη όχι ως φόντο στην ερωτική ιστορία, αλλά ως συστατικό υλικό της. Ο κόσμος τον οποίο σταδιακά οικοδομεί έχει τις ρίζες του στην πρωταρχική εγκατάλειψη και εντέλει στις θεμελιώδεις συγκρούσεις της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας - πληγές τις οποίες ουδέποτε κατάφερε η ελληνική κοινωνία να διαχειριστεί, με αποτέλεσμα να παραπαίει ανάμεσα στην παράνοια και την αποσύνθεση.

Ο κεντρικός ήρωας και αφηγητής, ο Μιχάλης, είναι ηθοποιός. Το 2010, απομονωμένος σε κάποιο εξοχικό για να μελετήσει τον ρόλο του Οιδίποδα (του βασιλιά που μεγαλώνει ακριβώς χωρίς να γνωρίζει το σκοτεινό παρελθόν του, και πεθαίνει απ’ αυτό), αποφασίζει να περιγράψει την ιστορία του έρωτά του με την Νίκη – έναν έρωτα που γεννήθηκε στο Περιστέρι το 1976 και φτάνει μέχρι το Σύνταγμα, τους Αγανακτισμένους, και το αφηγηματικό παρόν. Γύρω από τις δυο αυτές κεντρικές φιγούρες, κινούνται επηρεάζοντας πρόσωπα και καταστάσεις οι δυο οικογένειες (και κυρίως, ο πατέρας και ο παππούς του Μιχάλη, και η μητέρα και η αδερφή της Νίκης) και ο Λευτέρης («Άβερελ»), ερωτικός αντίζηλος του Μιχάλη στη διεκδίκηση της Νίκης. Παράλληλα με την κεντρική ερωτική ιστορία, η οποία «πηγάζει» μ’ έναν ιδιόμορφο τρόπο από τα Δεκεμβριανά (δηλαδή, από ένα ιστορικό γεγονός που συνέβη πολλά χρόνια πριν από τη γέννηση των βασικών ηρώων), παρακολουθούμε κι άλλες, πολλές ιστορίες, τις οποίες διηγείται ο Μιχάλης, σκηνοθετώντας- τες συγχρόνως, είτε στην πραγματικότητα (όπως την «Εξαφάνιση» του Αριστοτέλη Νικολαΐδη), είτε φαντασιακά, και με ηθοποιούς πάντα τα κεντρικά πρόσωπα της παιδικής του ηλικίας. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι άξονας της αφήγησης είναι «η πιο κρυφή πληγή» - κάτι που εξ’ ορισμού οφείλεις να προσεγγίζεις πολύ προσεκτικά, και για τον χειρισμό της οποίας ο συγγραφέας έχει κινητοποιήσει όλους τους μηχανισμούς «κυκλωτικής» προσέγγισης, κι όλα τα τερτίπια της τέχνης. Γιατί πράγματι, χρειάζονται «παιχνίδια ρόλων», φανταστικές προβολές και μια μεγάλη οθόνη (ο θερινός κινηματογράφος Αστέρι είναι εκ των «πρωταγωνιστών» του μυθιστορήματος), για να μπορέσει κανείς να μιλήσει για το ανείπωτο. Γι’ αυτό κι ο αφηγητής στήνει το προσωπικό του θέατρο, μοιράζοντας στα βασικά πρόσωπα του παιδικού του κόσμου ρόλους στο παρελθόν και το μέλλον – πότε γκροτέσκους και πότε τραγικούς, πότε βγαλμένους από την αρχαία τραγωδία και πότε από φιλμ νουάρ και κόμικς.

Ο εμφύλιος τροφοδοτεί και σήμερα την λογοτεχνική παραγωγή, με πρόσφατα παραδείγματα το Χαστουκόδεντρο του Άρη Μαραγκόπουλου (εκδ.Τόπος), Το ταξίδι στην Ελλάδα του Δημήτρη Νόλλα (Ίκαρος), τον Ζωγράφο του Μπελογιάννη του Νίκου Δαββέτα (Μεταίχμιο) και το Δυο φορές αθώα της Έλενας Χουζούρη (Κέδρος). Και βέβαια τη μελέτη Εμφύλιος και Λογοτεχνία του Δημήτρη Ραυτόπουλου (Πατάκης).

Στο μυθιστόρημα του Ραπτόπουλου, ο εμφύλιος λειτουργεί με τρόπο υποδόριο. Η πιο κρυφή πληγή του παιδιού, του σύγχρονου ανθρώπου, αλλά και της ελληνικής Ιστορίας, όλες τέμνονται, σ’ ένα πολυεπίπεδο κείμενο που ξεγυμνώνει, εντέλει, την σημερινή ελληνική πραγματικότητα, τους σκελετούς στα ντουλάπιά της, την αποφορά από τα πτώματα που παρέμειναν άθαφτα και η οποία φτάνει μέχρι την σημερινή αναβίωση ακραία συγκρουσιακών, νέο-εμφυλιακών καταστάσεων.

Ο Ραπτόπουλος δεν βουτάει άμεσα στον εμφύλιο, αλλά τον ατενίζει μέσα από αναπαραστάσεις, φωτογραφίες, λογοτεχνικά κείμενα. Διακειμενικότητα, δάνεια από άλλα είδη τέχνης, δημοσιογραφικός λόγος, όλα άρτια μιξαρισμένα, επιτρέπουν στον συγγραφέα να διατρέξει την φρίκη χωρίς το κείμενό του να είναι βαρύ, να θίξει σοβαρά και ακανθώδη θέματα όπως αυτό της ουδετερότητας (μπορεί να παραμένει κανείς αμέτοχος σε περιόδους κρίσης και πόλωσης;), χωρίς να γίνεται διδακτικός ή να δίνει απαντήσεις.

Πέρα όμως από το πρωταρχικό τραύμα και τις σχέσεις με τον Πατέρα («χάσαμε τον Μπαμπά, εντάξει, σύμφωνοι, στην εποχή μας και ποιος δεν τον έχει χάσει;» όπως γράφει ο Ραπτόπουλος σε παλαιότερο μυθιστόρημά του), και πέρα από την πολιτική, Η πιο κρυφή πληγή μιλάει για τον έρωτα, ως πάθος και ως πόθο, ως διεκδίκηση, νόσο και αίτημα διαχρονικό και αέναο. 

raptopoulosΗ πιο κρυφή πληγή
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
Εκδόσεις Ίκαρος, 2012
Τιμή € 17,90, σελ. 461

alt

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

Για το μυθιστόρημα της Ελένης Πριοβόλου «Βαθύ σκοτάδι πριν την αυγή» (εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: Ο Γάλλος περιηγητής Σουαζέλ-Γκουφιέ συναντά στην Πάτμο ένα μοναχό που τον ρωτά αν ζουν ακόμα ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητ...

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ