radiokasetofono kentriki 2

Για τη νουβέλα του Ιάκωβου Ανυφαντάκη «Ραδιοκασετόφωνο» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Κυριάκος Συλφιτζόγλου

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η αλήθεια είναι ότι ο πατέρας δεν χαίρει εκτίμησης, ούτε στη ζωή ούτε στη λογοτεχνία. Η γιορτή του περνάει απαρατήρητη σε σχέση λ.χ. με αυτήν της μητέρας, εκλαμβάνεται συχνά ως ο κακός ο λύκος (Soloúp, Ο συλλέκτης, 2018), αντιμετωπίζεται ως ο προβληματικός πρόγονος που αναδεικνύεται είτε στο αυστηρό-καταπιεστικό πρότυπο, είτε στον φορέα δυσοίωνων γονιδίων.

Στην καλύτερη περίπτωση αποτελεί τον άγνωστο Χ, τον οποίο ο γιος επιχειρεί να καταλάβει και μετά θάνατον να κατανοήσει. Σπανιότερα γίνεται το αφανές παράδειγμα μιας τίμιας ζωής. Το είδαμε αυτό σε πολλά βιβλία των τελευταίων χρόνων: Νίκος Παναγιωτόπουλος, Ολομόναχος (2018), Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Το τραγούδι του πατέρα (2020), Νίκος Δαββέτας, Άντρες χωρίς άντρες (2021) κ.λπ. Η πρωτοκαθεδρία της μάνας δεν κλονίζεται, αλλά ο προβληματισμός για τον αφανή πρόγονο, σε συνδυασμό με τα δικαιώματά του στη συνεπιμέλεια και την ενεργότερη συμμετοχή μέσα στην οικογένεια, θέτουν τη σχέση με αυτόν, κυρίως από τα αγόρια, σε καλύτερη θέση απ’ ό,τι προηγουμένως.

Ο Ιάκωβος Ανυφαντάκης προσεγγίζει το θέμα με μια υποβλητική νουβέλα, αργών ρυθμών και καθαρών περιγραμμάτων, χωρίς εξάρσεις αλλά και χωρίς να αφήνει τον αναγνώστη στο τέλμα μιας επίπεδης ιστορίας. Το βασικό ζητούμενο του αφηγητή Ηλία είναι το γιατί έχει καταστρέψει τη ζωή του, όσο κι αν είναι πλούσιος επιχειρηματίας του Ηρακλείου, με τρία καταστήματα και πανάκριβο Range Rover. Γιατί χώρισε τη γυναίκα του Φωτεινή, ενώ αυτή είναι ο πιο καλοπροαίρετος και συμβιβαστικός άνθρωπος που είχε γνωρίσει; Γιατί χώρισε ακόμα και με την γκόμενά του Νικόλ, μια δασκάλα μπαλέτου, μολονότι την αγαπούσε (και την αγαπά) παθιασμένα; Και τελικά γιατί δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τον μικρό γιο του Μαρίνο, παρόλο που προσπαθεί πολύ να τον πλησιάσει;

Ο απόμακρος πατέρας, ο καλός γιατρός των χωριών της περιοχής, ο βασανισμένος Αριστερός Δημήτρης τελικά τι αφήνει στη ζωή του πρωταγωνιστή; Τελικά πόσο (λίγο) ο Ηλίας τον ήξερε και πόσο η δική του πορεία σχετίζεται με τα οράματα ενός ανθρώπου που φαινομενικά δεν άφησε ίχνη σ’ αυτήν;

Άξονας της αφήγησης και κλειδί για όλα αυτά τα ερωτήματα είναι ο θάνατος του πατέρα του και η κηδεία του στο Τζερμιάδο, χωριό στο οροπέδιο Λασιθίου. Ο απόμακρος πατέρας, ο καλός γιατρός των χωριών της περιοχής, ο βασανισμένος Αριστερός Δημήτρης τελικά τι αφήνει στη ζωή του πρωταγωνιστή; Τελικά πόσο (λίγο) ο Ηλίας τον ήξερε και πόσο η δική του πορεία σχετίζεται με τα οράματα ενός ανθρώπου που φαινομενικά δεν άφησε ίχνη σ’ αυτήν;

patakis anyfantakis radiokasetofonoΟι σχέσεις που αναπτύσσονται είναι οριζόντιες και κάθετες. Το παρόν του Ηλία είναι ένα εκκρεμές ανάμεσα στις δύο σχέσεις, καταρχάς με την πρώην γυναίκα του Φωτεινή και τον νέο της σύντροφο Στέλιο, αλλά και με τη Νικόλ, ένα εκκρεμές που πηγαινοέρχεται άναρχα. Η κάθετη σχέση του με τον γιο του διέπεται από ένα μεγάλο ερωτηματικό, ή μάλλον με πολλά, αφού το χάσμα γενεών δεν επιτρέπει το ξεκλείδωμα των νεαρών ηλικιών. Η σχέση μάλιστα του ανυποψίαστου εγγονού με τον άγνωστο παππού, που μόλις έχει πεθάνει, συμβολίζεται με ένα ραδιοκασετόφωνο, συσκευή πολλών δεκαετιών πίσω, την οποία ο Ηλίας έχει προλάβει, αλλά ο Μαρίνος αγνοεί. Και τέλος, φυσικά, η σχέση του γιου με τον νεκρό του πατέρα είναι μια γέφυρα με πολλά κατεστραμμένα σανίδια.

Εν τέλει, αυτός ο άγνωστος παράγοντας, που μας έφερε στη ζωή, αλλά φαινομενικά τουλάχιστον δεν μας άγγιξε με την παρουσία ή την απουσία του, κληροδότησε περισσότερα χαρακτηριστικά απ’ όσα φανταζόμαστε. Έτσι, μια αποκάλυψη γύρω από τη ζωή του Δημήτρη, μολονότι δεν συνταράζει τον μυθοπλαστικό κόσμο που έχει κατασκευαστεί, εξηγεί, για άλλους περισσότερο πειστικά και για άλλους λιγότερο, τον τρόπο με τον οποίο πορεύτηκε στις διαπροσωπικές του επαφές ο Ηλίας, την αγάπη που ζήτησε, που έδειξε ή που πρόδωσε.

Τέταρτο μυθοπλαστικό βιβλίο του Ιάκωβου Ανυφαντάκη το Ραδιοκασετόφωνο και είναι πλέον εμφανές το στίγμα του. Χαμηλότονη διάθεση, διερεύνηση μέσα στην καθημερινότητα των διαπροσωπικών, κυρίως ερωτικών, σχέσεων, εστίαση στο μικρό που ξεδιπλώνει το κλίμα και τον ψυχισμό των χαρακτήρων του, εμβάθυνση στα απωθημένα με σκέψεις και εικασίες, ιχνηλάτηση της αποτυχίας ως κατάληξης είναι μερικά από τα ανυφαντακικά γνωρίσματα. Μια γενναία είσοδος στα γράμματά μας το 2013, ένα βραβείο Μυθιστορήματος από το περιοδικό «Ο Αναγνώστης» το 2020, μια σταθερή συνέχεια στη γραφή δέκα χρόνια μετά.


 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Προσπάθησε να σταματήσει να τα σκέφτεται αυτά. Προσπάθησε να σκεφτεί τον πατέρα του με αγάπη. Σίγουρα τον αγαπούσε, όλα τα παιδιά αγαπάνε τους γονείς τους. Ακόμα κι ο Μαρίνος αγαπούσε τον Ηλία. Εξάλλου, δεν υπάρχει μόνο ένας τρόπος να αγαπάς. Αλλά όταν είσαι μικρός, κανείς δεν σου μιλάει για την αγάπη, μόνο για τα μαθήματα, τη φυσική και το πώς να καθαρίζεις το δωμάτιό σου. Μαθαίνεις βλέποντας, τους γονείς σου, τους συμμαθητές σου. Και ό,τι βλέπεις το κάνεις κι εσύ. Του είχε φανεί πολύ παράξενο όταν είχε πει πρώτη φορά “σ’ αγαπώ” στη Νικόλ, όχι στα πεταχτά, όπως το έλεγε στη Φωτεινή, αλλά αργά και βαθιά, για να την τυλίξει σαν αγκαλιά η λέξη».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ