«Μάνα πατρίδα, κακιά μητριά» του Γιάννη Σιώτου (κριτική) – Η μικρασιατική καταστροφή μέσα από τα μάτια των ξένων

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Σιώτου «Μάνα πατρίδα, κακιά μητριά» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ο προσφυγικός οικισμός Ταταυλιανά στα Πετράλωνα (Συλλογή Π. Πουλίδη / Αρχείο ΕΡΤ).

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

«Οι βενιζελικοί εισβάλουν στα καφενεία. Οι βασιλικοί έχουν λουφάξει. Η κερδοσκοπία φουντώνει. Βρίζουν τους πρόσφυγες που κοιμούνται στους δρόμους και σε σκηνές. Η στέγασή τους είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της κυβέρνησης. Τους αφήνουν στους δρόμους καθώς δεν χωρούν στα θέατρα, στις αποθήκες, στα σχολεία που έχει επιτάξει. Μια αυτοτροφοδοτούμενη κρίση που σε άλλη χώρα θα προκαλούσε επανάσταση, αλλά οι Αθηναίοι δεν είναι ούτε κομμουνάροι ούτε μπολσεβίκοι, κι έτσι οι παλιοί πολιτικοί με καινούρια λεοντή παραμένουν κύριοι της χώρας».

Με τέτοιες σκληρές, ωμές, άκρως ρεαλιστικές και περιγραφικές με άκρα λεπτομέρεια εικόνες, επιλέγει να μας αφηγηθεί την ιστορία της μικρασιατικής καταστροφής και το δράμα των προσφύγων ο συγγραφέας και οικονομικός συντάκτης Γιάννης Σιώτος στο βιβλίο του με τίτλο Μάνα πατρίδα, κακιά μητριά (εκδ. Καστανιώτη). Με αυτόν τον εναλλακτικό τρόπο, που κινείται ανάμεσα στα όρια μεταξύ δημοσιογραφικής καταγραφής και ιστορικού μυθιστορήματος, ο Σιώτος προσφέρει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό ένα βιβλίο διαφορετικό για τη μικρασιατική καταστροφή.

Οι ήρωες πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι, αντιθέτως από ό,τι συνηθίζεται, τρεις ξένοι δημοσιογράφοι οι οποίοι βρέθηκαν στη χώρα μας από τον Αύγουστο του 1922 μέχρι και το 1923 [...]

Και λέμε διαφορετικό διότι αυτό δεν έχει ως πρωταγωνιστές ούτε τους ίδιους τους πρόσφυγες που εκδιώχθηκαν βίαια από τη γη στην οποία γεννήθηκαν, ούτε τους στρατιώτες που πολέμησαν στην εκστρατεία, αλλά ούτε και τους γηγενείς κατοίκους της Ελλάδας και τους πολιτικούς. Οι ήρωες πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι, αντιθέτως από ό,τι συνηθίζεται, τρεις ξένοι δημοσιογράφοι οι οποίοι βρέθηκαν στη χώρα μας από τον Αύγουστο του 1922 μέχρι και το 1923, προκειμένου να καταγράψουν τη δική τους αλήθεια σχετικά με τα τραγικά γεγονότα της μεγαλύτερης καταστροφής που έζησε ο ελληνισμός κατά τον εικοστό αιώνα.

Γιάννης Σιώτος

Ο Γιάννης Σιώτος γεννήθηκε το 1958 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομία και τουριστική οικονομία. Το 1981 άρχισε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης σε ημερήσιες εφημερίδες. Το 1989 ξεκίνησε να εργάζεται στην εφημερίδα Τα Νέα, όπου εννέα χρόνια αργότερα έγινε αρχισυντάκτης του οικονομικού ρεπορτάζ και υπεύθυνος των οικονομικών ενθέτων της εφημερίδας. Αποχώρησε το 2003 και έκτοτε αρθρογραφεί σε εφημερίδες και περιοδικά, ενώ διηγήματά του έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά. Σήμερα είναι αρθρογράφος της Εφημερίδας των Συντακτών, σύμβουλος έκδοσης του Foreign Affairs – Τhe Hellenic Edition και μέλος της επιτροπής του Ινστιτούτου Εξωτερικών Υποθέσεων.

Το βιβλίο είναι καρπός πολύχρονης έρευνας, κυρίως μέσα από αρχεία σχετικά με την καταστροφή, αλλά και μέσα από επιστημονικά άρθρα, αποκόμματα εφημερίδων έρευνες στατιστικών για την Ελλάδα της εν λόγω περιόδου, διάφορα στατιστικά στοιχεία και βιβλιογραφικές μελέτες σχετικές με την περίοδο 1912-1923. Όπως μας λέει ο συγγραφέας στον επίλογο του βιβλίου του, δεν γράφει Ιστορία, ούτε Ιστορία με μυθοπλαστική αφήγηση, αλλά μυθοπλασία, η οποία θεμελιώνεται με την Ιστορία.

Μάνα πατρίδα, κακιά μητριάΚι αν μη τι άλλο, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η προοπτική της θέασης της καταστροφής μέσα από τα μάτια των ξένων, την οποία και υιοθετεί, η οποία είναι και, φυσικά, πιο αντικειμενική από οποιαδήποτε ελληνική ματιά, φορτισμένη συναισθηματικά. Αυτό το γεγονός, εξάλλου, είναι που κάνει το παρόν πόνημα να ξεχωρίζει, σε σχέση με άλλα ιστορικά μυθιστορήματα με όμοια θεματολογία.

Αν και γίνεται αναδρομή σε όλα τα γεγονότα της περιόδου 1913-1922, εντούτοις, το βάρος της αφήγησης πέφτει στο δράμα που ζουν οι πρόσφυγες και στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες διαβίωσης που αντιμετωπίζουν στην Ελλάδα, όπως και στην περιφρόνηση και τον χλευασμό με τους οποίους τους φιλοδωρούν οι γηγενείς. Αυτές οι συνθήκες περιγράφονται πολύ με πολύ ζωντανές πινελιές και προσδίδουν στην ανάγνωση της αίσθηση της αμεσότητας και της εγγύτητας στα γεγονότα. Διότι, τελικά, υπάρχουν φορές που η μάνα πατρίδα φέρεται στα παιδιά της σαν κακιά μητριά…


 *Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφο... σκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ