«Τα ανίσχυρα ψεύδη του Ορέστη Χαλκιόπουλου» του Ανδρέα Μήτσου (κριτική) – Ένα ψυχογράφημα ετερόκλητων χαρακτήρων

Για το μυθιστόρημα του Ανδρέα Μήτσου «Τα ανίσχυρα ψεύδη του Ορέστη Χαλκιόπουλου» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Love, Simon» (2018). 

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Το παρόν πόνημα του Ανδρέα Μήτσου με τίτλο «Τα ανίσχυρα ψεύδη του Ορέστη Χαλκιόπουλου», το οποίο πρωτοεκδόθηκε το 1995, έχει βραβευτεί με το Κρατικό βραβείο Μυθιστορήματος και επανεκδίδεται φέτος για όγδοη φορά από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Σε αυτό μπαίνουν στο μικροσκόπιο η κάπως ανορθόδοξη ερωτική σχέση ενός νεαρού φιλολόγου και μιας παντρεμένης γυναίκας αρκετά μεγαλύτερής του, αλλά και η οιδιποδιακού τύπου σχέση που διατηρεί η τελευταία με τον έφηβο γιο της. Πρόκειται περισσότερο για ένα εξαίσιο ψυχογράφημα ετερόκλητων μεταξύ τους χαρακτήρων, παρά για μυθιστόρημα. Οι βασικοί χαρακτήρες του έργου είναι, επομένως, οι παρακάτω:

Η Φωτούλα, μία όμορφη γυναίκα γύρω στα σαράντα. Ένας σύζυγος καπετάνιος, απών στα καράβια, ο καπετάν Θανάσης. Ένας έφηβος δεκαεξάχρονος γιος, ο Ορέστης Χαλκιόπουλος. Και, τέλος, ο καθηγητής των ελληνικών του στο σχολείο, ο Πέτρος Ευαγγέλου.

Αυτά είναι τα τέσσερα βασικά πρόσωπα της ιστορίας, από τα οποία όμως περιστρέφονται τριγύρω και άλλοι χαρακτήρες, όπως η Μαρία, η Αλεξάνδρα, ο Νίκος κ.α., που είναι φίλοι του έφηβου γιου κυρίως, αλλά και κάποιοι άλλοι δευτερεύοντες χαρακτήρες.

Τίποτε δεν θα μπορούσε πια να επαναφέρει τα πράγματα στην προηγούμενη κατάστασή τους.

«Είναι πράγματι εντυπωσιακός ο τρόπος που το παιδί μηχανεύτηκε την επιτάχυνση του σχεδίου του και την πρώιμη πρόκληση της αναγκαίας έκρηξης. Συγκινητική και η αυτοθυσία του, γιατί γνώριζε ότι πρώτος ο ίδιος κινδύνευε από την έκρηξη. Εξεβίασε λοιπόν τα γεγονότα και δημιούργησε μια τετελεσμένη κατάσταση. Ήξερε πως, μετά τη βάναυση συμπεριφορά του, η κάθε στιγμή από μόνη της θα γεννούσε αναπόφευκτες παρενέργειες. Τίποτε δεν θα μπορούσε πια να επαναφέρει τα πράγματα στην προηγούμενη κατάστασή τους. Τώρα είχαν αποκτήσει μια απερίγραπτη ρευστότητα και δυναμική. Ένα θερμό, δηλαδή, υπόγειο ποτάμι ανέβαζε σταθερά τη στάθμη του. Δε δίστασε, επομένως, καθόλου να συντελέσει ακόμα πιο πολύ στην επίσπευση των γεγονότων».

Τα ανίσχυρα ψεύδη του Ορέστη ΧαλκιόπουλουΤο παράδοξο στην όλη ιστορία είναι ότι η κάπως αλλοπρόσαλλη σχέση του φιλολόγου και της παντρεμένης γυναίκας αρχίζει με «σπρώξιμο» του ίδιου του Ορέστη, του μαθητή, ο οποίος διατηρεί μία σχέση αρκετά προσωπικής εμπιστοσύνης με τον καθηγητή του, ο οποίος, προφανώς, αντικαθιστά στην καρδιά του τον διαρκώς απόντα πατέρα του προσφέροντας το ατόφιο ανδρικό πρότυπο. Η σχέση μάνας-γιου είναι καθαρά φροϋδική και οιδιπόδεια, κάπως αφύσικη είναι η αλήθεια και ίσως ξενίσει τους αναγνώστες. Τίποτε όμως στο βιβλίο αυτό δεν είναι αμιγώς ρεαλιστικό. Ούτε η υπόθεση, ούτε οι χαρακτήρες, αλλά ούτε και οι αφηγηματικές τεχνικές. Το όλο κλίμα του βιβλίου θυμίζει έναν υπερβατικό και συνάμα μαγικό ρεαλισμό, ο οποίος ενισχύεται με άφθονη εικονοποιία από μεταφορικές εικόνες και φράσεις.

Ο συγγραφέας δεν αποζητά να δημιουργήσει ένα μυθιστόρημα καταιγιστικής πλοκής. Απεναντίας αφηγείται την ιστορία του δίχως να βιάζεται διόλου και εμμένει στην αποτύπωση στο χαρτί των συναισθημάτων, αλλά και των σκέψεων των χαρακτήρων του, παραθέτοντας ακόμη και ημερολογιακές καταγραφές των προσώπων που πρωταγωνιστούν. Η αφήγηση εναλλάσσεται από το ένα πρόσωπο στο άλλο και προσφέρει στους αναγνώστες όλες τις διαθέσιμες οπτικές γωνίες προκειμένου να διαπιστώσει και ο ίδιος κατά πόσον ήταν ανίσχυρα τελικά τα ψεύδη του Ορέστη Χαλκιόπουλου σχετικά με το ένοχο παρελθόν του φιλολόγου για τη σχέση που διατηρούσε με τη μητέρα του Ορέστη. Εν τέλει όλα θα λυθούν και θα ταχτοποιηθούν, πάντως, και ο συγγραφέας δεν θα μας αφήσει με άλυτες απορίες. Η επιστροφή του καπετάν Θανάση, όπως και του ίδιου του φιλολόγου στην Ελλάδα είκοσι πέντε χρόνια μετά, όταν όλα θα έχουν πια τελειώσει, μια απρόσμενη εγκυμοσύνη, καθώς και ένα ταξίδι στην Κεφαλονιά θα αποβούν οι καταλύτες για τη λύση του δράματος.


 *Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφο... σκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

politeia link more

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

Παρουσίαση της έκδοσης των Ημερολογίων του (1943-2014) Κώστα Στεργιόπουλου, με τίτλο Ex Nihilo, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (αίθουσα Γιάννης Μαρίνος του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής»).

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων και η Ελληνική Εταιρε...

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ