«Από φύλο σε φύλο – 10 ιστορίες για την ελευθερία και την ισότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας», Ανθολογία (επιμ. Εύα Στάμου)

Η πρώτη συλλογή διηγημάτων με ΛΟΑΤΚΙ+ περιεχόμενο είναι γεγονός χάρη στην εκδοτική συνεργασία της Athens Voice και του Free Thinking Zone. Δέκα μοντέρνα διηγήματα με ΛΟΑΤΚΙ πρωταγωνιστ@ από ΛΟΑΤΚΙ+ και μη συγγραφείς, τα οποία θα προσφέρουν στο ΛΟΑΤΚΙ+ κοινό ιστορίες, με τις οποίες θα μπορέσουν λίγο πολύ να ταυτιστούν.

Η συλλογή ξεκινάει με ένα διήγημα της Άννας Αφεντουλίδου («Εμμονική εκδοχή μιας επαναλαμβανόμενης ιστορίας») με πρωταγωνιστές δύο άνδρες που σμίγουν περιστασιακά. Το διήγημα ξεδιπλώνεται από την οπτική ενός εκ των δύο ανδρών και συγκεκριμένα εκείνου που επιθυμεί μια σταθερότερη, όχι πλέον περιστασιακή, σχέση με τον άλλον άνδρα. Το αμέσως επόμενο διήγημα του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου, το οποίο τιτλοφορείται «Το κλουβί», έχει ως πρωταγωνιστή έναν «τραυματισμένο» ομοφυλόφιλο νεαρό, ο οποίος πηγαινοέρχεται σε χώρους-κλουβιά: από τη μια το πατρικό σπίτι που δεν αποδέχεται την ομοφυλοφιλία του και από την άλλη η επιθυμία του για σύνδεση με άλλους ομοφυλόφιλους άνδρες τον οδηγεί σε έναν αποπνικτικό χώρο, στον οποίο δεσπόζει ένα κλουβί που περικλείνει μέσα του την ομοφυλόφιλη σαρκική ηδονή, μια ηδονή την οποία ο πρωταγωνιστής δυσκολεύεται να απολαύσει, καθώς ο έρωτάς του για έναν ετεροφυλόφιλο άνδρα δεν βρίσκει ανταπόκριση. Ο ήρωάς μας προχωρά μέχρι το τέλος του διηγήματος στον δρόμο της ματαίωσης. Ωστόσο, το διήγημα κλείνει με μια αισιόδοξη αίσθηση.

Η συλλογή συνεχίζεται με ένα διήγημα του Φώτη Θαλασσινού, του οποίου ο τίτλος αντικατοπτρίζει άψογα το περιεχόμενό του: «Ψάχνοντας έρωτα». Ο πρωταγωνιστής με τα φετίχ του, οι γλαφυρές περιγραφές των ανδρικών σωμάτων, οι αλλεπάλληλες απογοητεύσεις, η λαχτάρα για σωματική επαφή και όχι μόνο αποτελούν τα δομικά υλικά του διηγήματος: «Η διάπυρος καρδιά μου λαχταρούσε φιλία, σμίξιμο ή σεξ. Έστω έναν γκέι να με χαιρετά στη χάση και στη φέξη». Πόσα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα δεν θα ταυτίζονταν σε αυτό το σημείο με τον πρωταγωνιστή;

Η αγωνία του μαθητή, όπως παρουσιάζεται στο διήγημα, μιλάει στις ψυχές πολλών ανθρώπων που πέρασαν δύσκολα σχολικά χρόνια λόγω της διαφορετικότητάς τους.

Το διήγημα του Λύο Καλοβυρνά «Io sono», μας μεταφέρει στο σχολικό προαύλιο του πρωταγωνιστή που διαφέρει από τους υπόλοιπους συμμαθητές του και υφίσταται μπούλινγκ από αυτούς. Τα διαλείμματα είναι η κόλασή του. Μοναδικό του καταφύγιο μια γραμματική ιταλικών. Η αγωνία του μαθητή, όπως παρουσιάζεται στο διήγημα, μιλάει στις ψυχές πολλών ανθρώπων που πέρασαν δύσκολα σχολικά χρόνια λόγω της διαφορετικότητάς τους. Από το σχολικό προαύλιο μεταβαίνουμε στο αστυνομικό τμήμα, στο οποίο μας μεταφέρει το διήγημα της Άννας Κουρουπού («Παρέκκλιση»). Οι τέσσερις τρανς γυναίκες που είναι οι πρωταγωνίστριες του διηγήματος καταλήγουν στο αστυνομικό τμήμα, όπου δέχονται τα επικριτικά σχόλια και βλέμματα των αστυνομικών. Διαβάζουμε ένα διήγημα, στο οποίο ξεδιπλώνεται μια σχέση εξουσίας: οι αστυνομικοί συμπεριφέρονται όπως θέλουν στις τρανς γυναίκες, οι οποίες βιώνουν την σκληρή εξουσία.

Το πρωτότυπο διήγημα της Έλενας Μαρούτσου («Το έγκλημα») μας μεταθέτει σε έναν ιδιωτικό χώρο, στο σπίτι μιας τυφλής νεαρής γυναίκας, η οποία καλεί τον πρωταγωνιστή της ιστορίας να της διαβάσει λογοτεχνία. Ο αφηγητής-πρωταγωνιστής της ιστορίας καταφέρνει να κατακτήσει –σύμφωνα με τον ίδιο– σταδιακά την ερωτική προσοχή της τυφλής γυναίκας μέσω της αναγνωστικής του δεινότητας. Τι κρίμα όμως που δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτό το συναίσθημα. Όχι λόγω της ομοφυλοφιλίας του, αλλά λόγω της αδυναμίας του να ανταποκριθεί στον έρωτα γενικότερα.

Το επόμενο διήγημα με τίτλο «Libertango» της Χίλντα Παπαδημητρίου διαδραματίζεται κυρίως σε ένα reunion παλαιών συμμαθητών, στο οποίο η πρωταγωνίστρια, αν και δε θέλει να παρευρεθεί, γιατί τα σχολικά της χρόνια ήταν δύσκολα λόγω της διαφορετικότητάς της, πηγαίνει τελικά για να ξανασυναντήσει την αγαπημένη της καθηγήτρια από το σχολείο. Εκεί μαθαίνει ότι και η καθηγήτριά της διατηρεί μια λεσβιακή σχέση εδώ και πολλά χρόνια.

Η απονομή του βραβείου γίνεται μυστικά, καθώς η κοινωνία του νησιού δεν είναι έτοιμη για μια δημόσια βράβευση του βιβλίου.

«Φράνκι και Σόνια» είναι ο τίτλος του διηγήματος της Εύα Στάμου. Πρωταγωνιστής είναι ο Φράνκι, ο οποίος δυσκολεύεται να αποδεχτεί την ομοφυλοφιλία του. Στην Γλασκώβη, όπου μετακομίζει, συναντά τη Σόνια, μια εντυπωσιακή ετεροφυλόφιλη γυναίκα. Ο Φράνκι πολλές φορές φαντάζεται τη ζωή του μέσα από τη ζωή της Σόνιας, γιατί ξέρει «ότι εκείνη θα μπορούσε να πετύχει εκεί όπου είχε αποτύχει ο Φράνκι». Στο «Γράμμα στον Φ» του Δημήτρη Σωτάκη ένας άνδρας που ζει μια συμβατική ετεροφυλόφιλη ζωή γράφει ένα γράμμα στον γιατρό που πραγματοποίησε την εγχείρηση του πριν λίγο καιρό, για να του εκφράσει τον έρωτά του γι᾽ αυτόν.

Η συλλογή κλείνει με το διήγημα «Μυστική απονομή» του Βασίλη Σωτηρόπουλου. Ένα γκέι ζευγάρι βρίσκεται στις Σπέτσες για διακοπές. Εκεί αποκαλύπτονται πράγματα από το παρελθόν για τον έναν από τους δύο άνδρες, ο οποίος διατηρούσε σχέση με έναν ξένο queer συγγραφέα που έγραψε ένα γκέι βιβλίο για την ιστορία ενός γκέι έρωτα δύο αγοριών στις Σπέτσες. Το ένα από τα δύο αγόρια της ιστορίας ταυτίζεται με τον έναν άνδρα από το ζευγάρι που έχει πάει διακοπές στις Σπέτσες. Σε αυτόν τον άνδρα απονέμεται ένα βραβείο για το βιβλίο του ξένου συγγραφέα, ο οποίος είναι εδώ και χρόνια νεκρός. Η απονομή του βραβείου γίνεται μυστικά, καθώς η κοινωνία του νησιού δεν είναι έτοιμη για μια δημόσια βράβευση του βιβλίου.

Κοινή θεματική των διηγημάτων είναι η έννοια του χώρου. Οι ΛΟΑΤΚΙ+ ήρωες φαίνονται να ασφυκτιούν και να εγκλωβίζονται μέσα σε διαφορετικούς χώρους: το ξενοδοχείο, το αστυνομικό τμήμα, το σχολικό προαύλιο, το νησί (Κως, Ρόδος, Σπέτσες), το πατρικό σπίτι, ο χώρος που γίνεται το reunion των συμμαθητών, το σπίτι της τυφλής γυναίκας, η ξένη πόλη (Γλασκώβη) στην περίπτωση του Φράνκι, ο χώρος του νοσοκομείου, όπου ο ασθενής έβρισκε συνέχεια εμπόδια στην προσπάθειά του να εκφράσει τον έρωτά του στον γιατρό. Ο χώρος φαίνεται να δυσκολεύει τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και φέρνει στο προσκήνιο τα βαθιά τραύματά τους. Επιθυμούν βαθιά να αγαπήσουν και να αγαπηθούν, να φλερτάρουν και να ζήσουν τη ζωή τους.

Στο τέλος άφησα λίγα μαθηματικά. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι σε μια τέτοια συλλογή το ογδόντα τοις εκατό των διηγημάτων περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από ομοφυλόφιλους άνδρες. Μόνο η ιστορία της Άννας Κουρουπού καταγίνεται με τις τρανς γυναίκες και η ιστορία της Χίλντας Παπαδημητρίου φέρνει στο προσκήνιο διακριτικά τις λεσβιακές σχέσεις. Παρόλο που θεωρώ σημαντικότατη την έκδοση ενός τέτοιου βιβλίου, το ΛΟΑΤΚΙ+ κοινό αναμένει, νομίζω με ανυπομονησία, ιστορίες που θα αντιπροσωπεύουν επαρκώς όλα τα μέλη της.

^＊Η ΕΛΕΝΗ ΑΒΔΟΥΛΟΥ είναι Δρ. κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κολονίας.