mathima anatomias kentriki

Για τη συλλογή διηγημάτων του Ηλία Κουτσούκου «Μάθημα ανατομίας» (εκδ. Μελάνι).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

Ο Σταντάλ χαρακτηρίζει το μυθιστόρημα ως έναν καθρέφτη που αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Ο Μπαλζάκ δήλωνε ότι στα έργα του χρησιμοποιούσε την ακρίβεια ζωολόγου επιστήμονα που παρατηρούσε τις διάφορες συμπεριφορές και τις αποτύπωνε στο χαρτί. Η ρεαλιστική γραφή του Ηλία Κουτσούκου έχει ψυχολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Είναι αληθοφανής και πειστική. Κυρίως όμως είναι ζωντανή. Ναι μεν ο συγγραφέας αντλεί το λογοτεχνικό του υλικό από την πραγματικότητα, όμως το μεταπλάθει, παρατηρεί τον εσωτερικό και τον εξωτερικό ανθρώπινο κόσμο και τον απεικονίζει με φωτοσκιάσεις, μέσα στη λαχαναγορά ξαφνικά ακούγονται οι άριες μιας όπερας. Έτσι μετατρέπει το σκουριασμένο μέταλλο σε χρυσάφι μέσα από την αλχημεία της γραφής του.

Οι χαρακτήρες του Ηλία Κουτσούκου ξεκολλούν από τις σελίδες των βιβλίων του και ζωντανεύουν, κλαίμε και γελάμε μαζί τους γιατί είναι αληθινοί, έχουμε φάει και έχουμε πιει μαζί τους, ένα σκοτεινό βράδυ μάς έχουν εκμυστηρευτεί την ιστορία τους, τους έχουμε χτυπήσει απαλά στην πλάτη για να τους παρηγορήσουμε. Ο ψυχισμός, η εξωτερική τους εμφάνιση και η προσωπικότητά τους διαγράφονται μέσα σε λίγες μόνο γραμμές, με εξαιρετική οικονομία και λιτότητα λέξεων, με πληρότητα και συνέπεια.

Μέσα στο αμφιθέατρο αυτού του βιβλίου του λοιπόν, ο Ηλίας Κουτσούκος, περικυκλωμένος από τους αναγνώστες του, ανατέμνει το σώμα των διηγημάτων του, κρατάει πάλλουσα στα χέρια του την αιμάσσουσα καρδιά τους και εκφέρει τους δικούς του κανόνες σεβασμού και αξιοπρέπειας απέναντι στη ζωή και τη γραφή.

Η συγκεκριμένη συλλογή διηγημάτων περιέχει τριάντα διηγήματα. Στο εξώφυλλο απεικονίζεται ο διάσημος πίνακας του Ρέμπραντ «Μάθημα ανατομίας του δόκτορα Nikolaes Tulp». Εκείνη την εποχή, δηλαδή στις αρχές του δέκατου έβδομου αιώνα στην Ολλανδία, τα μαθήματα ανατομίας στο Άμστερνταμ γίνονταν σε δημόσια αμφιθέατρα με πολύ κόσμο ντυμένο επίσημα να τα παρακολουθεί, και θεωρούνταν ένα κοινωνικό και δημόσιο γεγονός. Ο Ρέμπραντ για πρώτη φορά εκθέτει ένα κορμί σε όλο του το μήκος και δημιουργεί μία ολόκληρη σκηνή, ένα μικρό εικαστικό διήγημα. Το πρόσωπο του νεκρού βρίσκεται στη σκιά που υπαινίσσεται τη σκιά του θανάτου, αφού το πτώμα ανήκει σε έναν κακοποιό που είχε καταδικαστεί και εκτελεστεί την ίδια εκείνη ημέρα. Μέσα στο αμφιθέατρο αυτού του βιβλίου του λοιπόν, ο Ηλίας Κουτσούκος, περικυκλωμένος από τους αναγνώστες του, ανατέμνει το σώμα των διηγημάτων του, κρατάει πάλλουσα στα χέρια του την αιμάσσουσα καρδιά τους και εκφέρει τους δικούς του κανόνες σεβασμού και αξιοπρέπειας απέναντι στη ζωή και τη γραφή.

«Δεν μπορείς να γράψεις πραγματικά αν δεν σε επισκεφτεί αυτός ο μαύρος φοβερός λύκος που μπαίνει απρόσκλητος στην αυλή του μυαλού σου, ουρλιάζει και μόλις ξεμυτίσεις για να τον διώξεις, σου ορμάει και σε ρίχνει κάτω κι αρχίζετε το πάλεμα κι εσύ νιώθεις πως θα σε νικήσει όσο κι αν προσπαθείς να αποφύγεις τα σαγόνια του, νιώθεις να σ’ εγκαταλείπουν οι δυνάμεις σου και αυτός με μία τελευταία δαγκωνιά στο πόδι σ’ αφήνει και εξαφανίζεται, μένεις εξουθενωμένος, διαλυμένος μέσα στα χώματα και τότε ξεπροβάλλει ένα απίθανο πλάσμα, μία γυναίκα όλα τα λεφτά, που σκύβει επάνω σου και σου μιλάει τρυφερά και σου δίνει τα χείλη της, που στάζουν κρύα νερά και συνέρχεσαι και γυρνάς στο δωμάτιό σου και αρχίζεις να γράφεις μανιασμένα και γίνεσαι μεθύστακας στις γωνιές του μυαλού σου, ψάχνεις την πόρτα του σπιτιού σου και όλα γυρίζουν γύρω σου και έτσι γράφεις, γράφεις, γράφεις».

koutsoukos ilias

Ο Ηλίας Κουτσούκος γεννήθηκε το 1950 στην Αθήνα. Από το 1967 ζει μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Από το 1977 έως το 1985 υπήρξε μόνιμος συνεργάτης της εφημερίδας "Θεσσαλονίκη" με βιβλιοκρισίες. Ιδρυτικό στέλεχος της ΕΡΤ3 και διευθυντής της καθώς και σύμβουλος διοίκησης μέχρι το 2011. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1978 με ποιήματα από το περιοδικό "Παραλλάξ". Έχει εκδώσει δώδεκα βιβλία με διηγήματα, παραμυθίες, νουβέλες και ποιήματα. Κείμενά του έχουν μεταφραστεί και ανθολογηθεί στα αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, σουηδικά, ουγγρικά, τούρκικα. Από το 2016 είναι πρόεδρος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.

 

Μια μάχη, μια μονομαχία ανάμεσα στον αναγνώστη και στον συγγραφέα είναι λοιπόν η γραφή σύμφωνα με τον Κουτσούκο και κερδίζει αυτός που πετυχαίνει τον άλλον στην καρδιά.

«Τρώω ποιήματα» λέει ο ασθενής αρ. 23725 στην έκθεση πεπραγμένων.

«Όταν αλλάζεις παράγραφο» συνεχίζει «κρατάς αποστάσεις όπως στα χαρακώματα, ώστε να αντιμετωπίσεις την επίθεση του εχθρού, δηλαδή δίνεις με τον τρόπο σου την ευκαιρία να συγκροτηθείς εσύ που γράφεις κι αυτός που διαβάζει, ώστε να είστε και οι δύο έτοιμοι για μια ουσιώδη μάχη».

Δεινός μυθοπλάστης, ο Ηλίας Κουτσούκος προσθέτει στον καμβά του την κατάλληλη πινελιά χαράς, πικρίας, χιούμορ και σαρκασμού και ζωγραφίζει τον πίνακα που αναπαριστά τη ζωή μας. Δεν μετατρέπει την πραγματικότητα σε λογοτεχνία, αλλά κάνει λογοτεχνική την πραγματικότητα που ζούμε.

Να, είναι σαν να μας λέει, είμαστε όλοι χάρτινοι ήρωες σε μία συλλογή και πάντα απέχουμε λίγα εκατοστά μόνο από το να γίνουμε οι ήρωες της δικής μας πραγματικότητας.

* Η ΧΛΟΗ ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ είναι πεζογράφος και ποιήτρια. Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Το σημείωμα της οδού Ντεσπερέ» (εκδ. Πόλις).

Στην κεντρική εικόνα: Φωτογραφία του © Miguel Romero, εμπνευσμένη από τον πίνακα του Ρέμπραντ «Μάθημα Ανατομίας του δρος Νικολάες Τουλπ» (1632). 


koutsoukosΜάθημα ανατομίας
Ηλίας Κουτσούκος
Μελάνι 2020
Σελ. 108, τιμή εκδότη €11,00

 


ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

«Οδός Ευτυχίδου» της Χρύσας Φάντη (κριτική) – Κάποτε στο Παγκράτι

«Οδός Ευτυχίδου» της Χρύσας Φάντη (κριτική) – Κάποτε στο Παγκράτι

Για το μυθιστόρημα της Χρύσας Φάντη «Οδός Ευτυχίδου» (εκδ. Σμίλη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία από το παλιό Παγκράτι.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Παρακολουθώντας τη συγγραφική πορεία της Χρύσας Φάντη, είναι ευδιάκριτη η συνε...

«Ρετούς» του Μιχάλη Φακίνου (κριτική) – Αναζητώντας διεξόδους στον καιρό του εγκλεισμού

«Ρετούς» του Μιχάλη Φακίνου (κριτική) – Αναζητώντας διεξόδους στον καιρό του εγκλεισμού

Για το μυθιστόρημα του Μιχάλη Φακίνου «Ρετούς» (εκδ. Καστανιώτη). Μια γυναίκα εν μέσω πανδημίας παρατηρεί, ονειρεύεται και ψάχνει την ανθρώπινη επαφή. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Τη λένε Ρετούς και κατάγεται από την πα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Μια μεγάλη και φιλόδοξη έκθεση στο Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην οποία παρουσιάζονται έργα σημαντικών καλλιτέχνιδων. Κεντρική εικόνα: Η Λήδα Παπακωνσταντίνου, Κωφάλαλη, 1971, Φωτογραφία: Roy Tunnicliffe - ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας.

Γράφει η Τόνια Μάκρα ...

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Η ζωή απαιτεί μια σειρά από δεξιότητες για να μπορεί κανείς να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις της. Επιλέγουμε κάποια από τα βιβλία που μας μαθαίνουν διάφορες «εναλλακτικές» τέχνες του ζην. Ορισμένες, εξόχως πρωτότυπες. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ