alt

Για το μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου «Ο τελευταίος φύλακας» (εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Τι θέση έχει ο ηρωισμός σε μια αντιηρωική εποχή; Με άλλα λόγια αυτό που με απασχολεί συχνά είναι πόσο η εποχή μας, που διακρίνεται από την οικουμενικότητα, το φιλειρηνικό πνεύμα, την απαξίωση των μεγάλων αφηγήσεων, όπως το έθνος κι ο πόλεμος, επιτρέπει ή ευνοεί τα λογοτεχνικά έργα με πατριωτικό χαρακτήρα, έστω και με τις δικές της οπτικές γωνίες. Σ’ αυτόν τον προβληματισμό εντάσσεται και η εξέταση του ιστορικού μυθιστορήματος, που τις τελευταίες δεκαετίες έχει εγκαταλείψει τις ηρωικές πτυχές του παρελθόντος κι έχει στραφεί σε άλλες του εκφάνσεις.

Ο Γιώργης, βαρκάρης στο Νησί της Παμβώτιδας, μυείται στην Εταιρεία και μαζί με τους υπόλοιπους ελευθερωτές φέρνει όπλα, παρακολουθεί τους Τούρκους, προσπαθεί να πάρει από την επιρροή των ρουμανόφιλων Βλάχων την ευρύτερη περιοχή και γενικά ετοιμάζει το έδαφος για την απελευθέρωση της Ηπείρου.

Ο Δημήτρης Οικονόμου, γεννημένος στα Ιωάννινα το 1974, θέτει στο επίκεντρο της μυθοπλασίας του την Ήπειρο, όπως τη ζουν στις πολεμικές της εξάρσεις τρεις γενιές Ηπειρωτών. Από το 1906 και την ίδρυση της Ηπειρωτικής Εταιρείας ή Κομιτάτου, που είχε σκοπό την απελευθέρωση της περιοχής από τους Τούρκους, έως το 1940 και την αντίσταση εναντίον του ιταλού εισβολέα και το 1947 στην καρδιά του Εμφυλίου. Ο Γιώργης, βαρκάρης στο Νησί της Παμβώτιδας, μυείται στην Εταιρεία και μαζί με τους υπόλοιπους ελευθερωτές φέρνει όπλα, παρακολουθεί τους Τούρκους, προσπαθεί να πάρει από την επιρροή των ρουμανόφιλων Βλάχων την ευρύτερη περιοχή και γενικά ετοιμάζει το έδαφος για την απελευθέρωση της Ηπείρου. Ο γιος του Ανδρέας γίνεται δάσκαλος κι η εισβολή των Ιταλών τον βρίσκει δίπλα στον φίλο του Δημητρίου στη γραμμή προκάλυψης, που επιχειρεί να καθυστερήσει τους «μακαρονάδες», μέχρι να φτάσει ο υπόλοιπος ελληνικός στρατός.

Η αφήγηση μοιράζεται σχεδόν ισόποσα με εναλλαγές ανάμεσα στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα και τον κουφό πόλεμο των Ηπειρωτών εναντίον των Οθωμανών, όπου συμμετείχε ενεργά ο Γιώργης, και τα μετέπειτα χρόνια, με τον Ανδρέα να μάχεται ως δάσκαλος εναντίον της ρουμανοποίησης των Βλάχων κι έπειτα να παίζει ενεργό ρόλο στο μέτωπο των Ιωαννίνων εναντίον των Ιταλών. Αυτή η σοφά ταιριασμένη εναλλαγή όχι μόνο αναπλάθει το κλίμα κάθε εποχής, αλλά και μετατρέπει την ανάγνωση σε μια ιστορική εμπειρία, με το πατριωτικό και ηρωικό στοιχείο να επικρατεί.

alt
Ο Δημήτρης Οικονόμου γεννήθηκε στα Ιωάννινα
το 1974, αλλά μεγάλωσε στην Αθήνα και στις
Βρυξέλλες. Σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο
Ε.Μ.Π. και μουσική (χωρίς να ολοκληρώσει) σε
διάφορα ωδεία. Το 2005 διακρίθηκε στη
2η Ακρόαση της Μικρής Άρκτου με το
τραγούδι «Αγύριστο κεφάλι» σε σύνθεση και
στίχους που έγραψε ο ίδιος. Το 2009 εκδόθηκε
το πρώτο του μυθιστόρημα H Πόλη του
αναστέλλοντος ήλιου (εκδ. Μελάνι) με το οποίο
ήταν υποψήφιος για βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου
συγγραφέα 2010 από το περιοδικό Διαβάζω.

Το μυθιστόρημα του Δημήτρη Οικονόμου διακρίνεται για τη στιβαρή γραφή του, όπου τίποτα δεν είναι υπερβολικό και πουθενά δεν παρουσιάζονται κοιλιές και αμήχανες καμπύλες. Δεν λείπουν οι κορυφώσεις, οι μικρές ήττες και οι μεγάλες απογοητεύσεις, καθώς και τα διλήμματα που θέτουν τους χαρακτήρες μπροστά στις προκλήσεις των καιρών, προκλήσεις ικανές να αποδείξουν τη συνείδησή τους. Η ιστορική εξακρίβωση, στην οποία προέβη ο συγγραφέας, τον βοήθησε να θεμελιώσει γερά όχι μόνο τα γεγονότα και τα πραγματικά πρόσωπα, αλλά και να πείσει για την ατμόσφαιρα, ώστε να συνεχίσει την παράδοση του ρεαλιστικού ιστορικού μυθιστορήματος. 

Τελικά, η Κατοχή και η αντίσταση στους Ιταλούς συναντά τον Εμφύλιο και την αδελφοκτόνα διαμάχη, ο πατέρας Γιώργης και ο θάνατος του «προδότη» μπατζανάκη του συναντούν τον Ανδρέα και τον Γιωργάκη, τον γιο του, που έπεσαν θύματα του εμφύλιου αλλά κυρίως προσωπικού αδερφοφαγώματος. Έτσι, ο ηρωισμός της άμυνας έναντι των εχθρών της πατρίδας διασταυρώνεται με την ντροπή της ιδιοτέλειας, της καπήλευσης των ιδεολογιών και των προσωπικών διαφορών.

Ο Δημήτρης Οικονόμου εκδίδει ένα καλογραμμένο έργο, στο οποίο η σύγκλιση γενιών και αφηγημάτων στίζεται από τις αντιθέσεις που διαχέονται μέσα στο κείμενο. Η συγκίνηση της μέχρις εσχάτων φιλοπατρίας εναλλάσσεται με την αγανάκτηση για τα προσωπικά πάθη, που τίθενται πάνω από όλα και ναρκοθετεί κάθε κοινωνικό και εθνικό συμφέρον. Εντέλει, κάθε αξιοπρεπής άνθρωπος φυλάει... Θερμοπύλες.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου. 
Το πρώτο πεζογραφικό του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη) κυκλοφορεί στις 9 Ιουνίου.


altΟ τελευταίος φύλακας
Δημήτρης Οικονόμου
Ίκαρος 2020
Σελ. 504, τιμή εκδότη €18,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δίνοντας φωνή και παρηγόρια στους παρίες

Δίνοντας φωνή και παρηγόρια στους παρίες

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Νίκου Χρυσού «Καινούργια μέρα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Νικόλα Ευαντινού
Φωτογραφία © Jean Gaumy/Magnum Photos

Ο Walter Benjamin αναλύοντας τη φύση και τη λειτουργία του μυθιστορήματος, σε σ...


Μαθητεύοντας στον ερωτισμό

Μαθητεύοντας στον ερωτισμό

Για το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων «Ερωτική αγωγή» (εκδ. Πατάκη).

Της Βίκυς Πάτσιου

Θα μπορούσε άραγε η Ερωτική αγωγή, το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων που πρόσφατα επανακυκλοφόρησε, να δανειστεί τον τίτλο του από κάποιον στίχο του Σεφέρ...

Κάποιοι άλλοι στον καθρέφτη

Κάποιοι άλλοι στον καθρέφτη

Για το μυθιστόρημα του Ιάκωβου Ανυφαντάκη «Κάποιοι άλλοι» (εκδ. Πατάκη). 

Του Γιάννη Μπαλαμπανίδη

Ο Ιάκωβος Ανυφαντάκης έγραψε ένα μυθιστόρημα γενιάς. Και είναι εξαρχής σαφές και ρητό ότι πρόκειται για τη γενιά των συν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ήταν σοσιαλδημοκράτης ο Καντ ή έγινε η σοσιαλδημοκρατία καντιανή;

Ήταν σοσιαλδημοκράτης ο Καντ ή έγινε η σοσιαλδημοκρατία καντιανή;

Επειδή πολλοί «νεοφώτιστοι» στη σοσιαλδημοκρατία πολιτικοί μας αναζητούν ένα επιθετικό προσδιορισμό γι’ αυτήν (αριστερή, ριζοσπαστική και άλλες τέτοιες πομφόλυγες) θα τους συνιστούσα το «καντιανή». Καθόλου «πιασάρικο» αλλά αληθινό. Ας το δούμε αυτό.

Του Γιώργου Σιακαντάρη...

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ζητήσαμε από πεζογράφους, ποιητές, μεταφραστές και επιμελητές να μας στείλουν μια καλοκαιρινή φωτογραφία από το προσωπικό τους αρχείο και να την πλαισιώσουν με μια ανάμνηση. Σήμερα, ο Μιχάλης Μακρόπουλος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Εικονογράφηση: Πάρις Κούτσικος - pari...

«Για την Αγία Σοφία»

«Για την Αγία Σοφία»

Ανακοίνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού για την απόφαση μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Επιμ. Απόστολος Σκλάβος

Η απόφαση της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί αποτελεί αυθαίρετη πράξη κατά των οικουμενικών α...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ