alt

Για την επανέκδοση του μυθιστορήματος του Νίκου Δαββέτα «Η Εβραία νύφη» (εκδ. Πατάκη).

Του Μιχάλη Πιτένη

Η Νίκη, η κόρη του δοσίλογου-συνεργάτη των Γερμανών που αν και πρωταγωνίστησε στη λεηλασία των εβραϊκών περιουσιών της Θεσσαλονίκης, μακροημέρευσε ως ευυπόληπτος πολίτης και ισχυρός παράγοντας της τοπικής κοινωνίας και κηδεύτηκε με δόξες και τιμές, ως άλλη «φεύγουσα κόρη» δραπετεύει μ’ ένα άλμα στο κενό απ’ ό,τι την τυραννά εξαιτίας της πατρικής «κληρονομιάς». Ο αφηγητής, γιος αριστερού, εξόριστου της Μακρονήσου, ο οποίος βρέθηκε αργότερα να πολεμά από τις τάξεις του Εθνικού Στρατού τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας και έφυγε νέος απ’ τη ζωή, χρεοκοπημένος και έχοντας καταγράψει μια σειρά επώδυνων αποτυχιών, αδυνατεί να κλάψει για τον απόντα γονιό και όλους τους νεκρούς που στοιχειώνουν τη δικιά του ζωή.

Δύο άνθρωποι που χάνουν το παρόν και αδυνατούν ακόμα και να σκεφτούν για το μέλλον, καθώς η προσοχή τους είναι στραμμένη στις σκιές που τους ακολουθούν απ’ το παρελθόν. Ένα παρελθόν που δεν τους ανήκει, αφού αφορά τις πράξεις και τα έργα των γεννητόρων τους. 

Οι δυο τους συνθέτουν το ερωτικό ζευγάρι που πρωταγωνιστεί στο μυθιστόρημα του Νίκου Δαββέτα Η Εβραία νύφη (βραβείο μυθιστορήματος της Ακαδημίας Αθηνών), το οποίο επανεκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη και αφού είχαν προηγηθεί η έκδοσή του από τις εκδόσεις Κέδρος (2009) και Μεταίχμιο (2014). Δύο άνθρωποι που χάνουν το παρόν και αδυνατούν ακόμα και να σκεφτούν για το μέλλον, καθώς η προσοχή τους είναι στραμμένη στις σκιές που τους ακολουθούν απ’ το παρελθόν. Ένα παρελθόν που δεν τους ανήκει, αφού αφορά τις πράξεις και τα έργα των γεννητόρων τους. 

Σε δυσκολότερη θέση είναι η Νίκη. Η ανορεξική και αδύνατη γυναίκα κουβαλά το τεράστιο βάρος ενός πατέρα, ο οποίος ακόμα και αν δεν βούτηξε τα χέρια του στο αίμα και μόνο που ενεπλάκη στην εξόντωση της πολυάριθμης εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, πλουτίζοντας απ’ τη δράση του αυτή, εγκλημάτισε. Κι αυτά τα εγκλήματα, παρόλο που δεν ξέρει ποια ήταν, σε τι έκταση και αριθμό, είναι τα δεσμά που κρατούνε την κόρη εγκλωβισμένη και δεν της επιτρέπουν ουσιαστικά να ζήσει τη δική της ζωή. Το βάρος του αφηγητή λόγω του δικού του πατέρα φαντάζει μικρότερο, αλλά υπάρχει σ’ αυτές τις περιπτώσεις η κατάλληλη ζυγαριά για να δούμε με ακρίβεια ποιανού ζυγίζει περισσότερο; Ή μήπως υπάρχει κοινώς αποδεκτή κλίμακα που προσδιορίζει το όριο πάνω απ’ το οποίο λυγίζει ένας άνθρωπος;

Ο Δαββέτας σ’ αυτό του το έργο παίρνει αφορμή από τραγικά ιστορικά γεγονότα, το Ολοκαύτωμα και ειδικότερα τον εξανδραποδισμό των Θεσσαλονικιών Εβραίων και τη μοίρα πολλών Ελλήνων που βίωσαν την εξορία, τον εμφύλιο πόλεμο και τα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν, ανοίγοντας ένα πολύ μεγάλο θέμα το οποίο αφορά τις συνέπειες που βιώνουν όχι οι πρωταγωνιστές μα οι απόγονοι τους. Ένα θέμα ιδιαίτερα σημαντικό και σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο, το οποίο δεν σχετίζεται μόνο με τα προαναφερθέντα γεγονότα αλλά πιστεύω πως είναι υπαρκτό σε κάθε ανάλογη περίπτωση και αφορά τη σχέση των μετέπειτα γενεών με τη μνήμη των ιστορικών γεγονότων που προηγήθηκαν.

Τον ρόλο που παίζει αυτή η μνήμη προσπαθεί να εξερευνήσει στο μυθιστόρημα του ο συγγραφέας. Τη μνήμη για την οποία η Νίκη ελάχιστα φαίνεται να γνωρίζει, και στον αφηγητή αρχίζει να αποκαλύπτεται χρόνια μετά, ωστόσο είναι διαρκώς παρούσα και καθορίζει και τους δύο. Τη γυναίκα οδηγώντας την σε ακραίες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές και τον αφηγητή στην αδυναμία του να χαρεί πράγματα στο δικό του παρόν και μέσα στο δικό του κόσμο. Η Εβραία νύφη δεν είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Η ιστορία είναι οπωσδήποτε η πηγή έμπνευσης του, αλλά η στόχευση του είναι οι συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει στις μετέπειτα γενιές ό,τι σημαντικό και καθοριστικό έχει εγγραφεί στα κεφάλαια της. 

Ο τίτλος του είναι δάνειο απ’ τον ομώνυμο πίνακα του Ρέμπραντ (φιλοτεχνημένος περίπου το 1666). Η σύγκριση του έργου αυτού με ένα σχέδιο του Ολλανδού ζωγράφου επέτρεψε να ξεκαθαριστεί το θέμα της σύνθεσης του που ονομάζεται, επίσης, «Ισαάκ και Ρεβέκα». Στο σχέδιο διακρίνονται δύο μορφές στην ίδια στάση με αυτή του πίνακα και πίσω τους ένα πρόσωπο που τις κοιτάζει, χωρίς να μπορούν να το δουν. Ίσως ο Δαββέτας να επέλεξε το έργο αυτό του Ρέμπραντ γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Επειδή και οι δικοί του πρωταγωνιστές αισθάνονται μονίμως κάποιος να τους κοιτάζει, να παρακολουθεί κάθε τους κίνηση, χωρίς εκείνοι να μπορούν να τον δουν και πολύ περισσότερο ν’ απαλλαγούν απ’ αυτόν. 

Ζωντανές περιγραφές, μετρημένοι διάλογοι χωρίς κάτι το περιττό, λέξεις-βελονιές που κεντούν έναν λιτό και παρόλα αυτά πλούσιο αφηγηματικό καμβά.

Η Εβραία νύφη είναι πραγματικά ένα λογοτεχνικό κομψοτέχνημα. Έργο με σφρίγος που σε καθηλώνει και δεν επιτρέπει την οποιαδήποτε γρήγορη ή επιπόλαιη ανάγνωση, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος να χαθούν πολύτιμα στοιχεία του. Ζωντανές περιγραφές, μετρημένοι διάλογοι χωρίς κάτι το περιττό, λέξεις-βελονιές που κεντούν έναν λιτό και παρόλα αυτά πλούσιο αφηγηματικό καμβά. Μικρά κεφάλαια που κάποια θαρρείς πως θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και αυτόνομα, ωστόσο είναι τόσο καλά δεμένα μεταξύ τους, ακόμα και στις περιπτώσεις που ο βασικός αφηγητής δίνει για λίγο τη σκυτάλη και σε άλλους, που όλα μαζί συνθέτουν ένα αρμονικό σύνολο. 

Δεν είναι τυχαίο που βλέπουμε την τρίτη ανατύπωση του βιβλίου, από τρεις μάλιστα διαφορετικούς εκδοτικούς οίκους, καθώς ένα τέτοιο έργο πρέπει να κυκλοφορεί και να υπάρχει πάντα στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Και πρέπει να υπάρχει αφού θίγει ένα θέμα που δεν θα πάψει να μας απασχολεί ποτέ. Τη μοίρα όχι εκείνων που πρωταγωνιστούν σε σημαντικά τραγικά γεγονότα ως θύτες ή θύματα, αλλά των απογόνων τους που καλούνται παρά τη θέληση τους να ζήσουν μ’ ένα ξένο βάρος. 

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Η απόγονος» (εκδ. Σύγχρονοι ορίζοντες).

 Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Rembrandt «Η Εβραία νύφη» (c. 1665-1669).


altΗ Εβραία νύφη
Νίκος Δαββέτας
Πατάκης 2019
Σελ. 288, τιμή εκδότη €14,40

alt

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΔΑΒΒΕΤΑ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

Για το μυθιστόρημα της Ελίζας Παναγιωτάτου «Διακοπές στην Αβησσυνία» (εκδ. Αντίποδες). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Βρίσκονται εκεί έξω. Περπατούν στους ίδιους δρόμους μ’ εμάς, αναζητώντας ωσ...

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

Για το βιβλίο του Θανάση Σκρουμπέλου «Σα μαγεμένο το μυαλό μου – Ιστορίες και εικόνες, ταξίμια της λαϊκής ψυχής» (εκδ. Τόπος). Κεντρική εικόνα: Ο Βασίλης Αυλωνίτης από την ταινία «Ο θησαυρός του μακαρίτη» (1959) σε σενάριο και σκηνοθεσία του Νίκου Τσιφόρου.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ