alt

Για το βιβλίο του Δημήτρη Δασκαλόπουλου Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Λογαρά

Διάβασα το καινούριο βιβλίο του Δημήτρη Δασκαλόπουλου με την ίδια περιέργεια που ένα παιδί θέλει να μάθει «τι έγινε τότε», και ρωτάει κάποιον μεγαλύτερο, αυτόπτη μάρτυρα, να του αφηγηθεί τις εμπειρίες της ζωής του, τα βιώματα από τις συναναστροφές του με πρόσωπα σημαντικά. Του ζητά να αναπαραστήσει τα χρόνια και τις εποχές, λεπτομέρειες και γεγονότα, πώς γράφτηκαν τα κομμάτια αυτά της «Ιστορίας». Και τον τραβάει συνέχεια απ’ το μανίκι «πες μου και πες μου». Την ίδια περιέργεια ακριβώς καλλιέργησε και σε μένα το πρόσφατο βιβλίο τού Δημήτρη Δασκαλόπουλου Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου.

Είναι μια ήρεμη, χαλαρή αφήγηση, που ο ρυθμός της συνεπαίρνοντας τον αναγνώστη, τον παίρνει απ' το χέρι και τον ξεναγεί στα χρόνια και στους τόπους της παιδικής κι εφηβικής ηλικίας του αφηγητή: στην Πάτρα κυρίως, τη γενέθλια πόλη τού συγγραφέα, επίσης στην Κάτω Αχαγιά όπου το πατρικό της μητέρας του, κι αργότερα στην Αθήνα τις δεκαετίες του '40 και του  ’50. Μιλώντας για τα εφηβικά του χρόνια, για την προσωπική και οικογενειακή του ζωή (στο πρώτο μέρος), ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος αναφέρεται στο κλίμα, στην ατμόσφαιρα της επαρχίας, στις συνήθειες των ανθρώπων. Το ατομικό ενταγμένο στο όλον, ή το όλον διηθημένο μέσα από τον ατομικό βίο. Με ύφος γλαφυρό, χαμηλότονο. Της σαγήνης το ύφος, το κουβεντιαστό και φιλικό.

Ο αναγνώστης έλκεται από τον αφηγηματικό τόνο, την απλότητα του λόγου – τη χωρίς εκζήτηση καμιά. Ο Δασκαλόπουλος είναι ένας πολύ καλός αφηγητής. Μιλάει, στο πρώτο μέρος του Χρονικού, από την οπτική του έφηβου που υπήρξε, αλλά παρεισφρέουν και εύστοχες παρατηρήσεις στις οποίες ο αναγνώστης οσμίζεται τον μελλοντικό ερευνητή, την παρατηρητικότητα τού κατοπινού κριτικού, την οξυδερκή ματιά, τον σχολιαστικό λόγο που  καταλήγει στη διατύπωση μιας γενικότερης αλήθειας.

Καταφέρνει να αναπλάσει σε ένα μεγάλο μέρος τη λογοτεχνική ζωή από τη μεταπολίτευση και ύστερα και καταγράφει πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή πολλών σημαντικών προσώπων με τα οποία διασταυρώθηκε η πνευματική του πορεία.

Ωστόσο, το μέγιστο μέρος του Χρονικού αναφέρεται στην ενηλικίωση τού συγγραφέα, αφότου δηλαδή αρχίζει η σχέση του με τη λογοτεχνία και η εμπλοκή του στα πνευματικά εν γένει πράγματα. Στις γνωριμίες του με προσωπικότητες του πνευματικού χώρου. Έτσι, καταφέρνει να αναπλάσει σε ένα μεγάλο μέρος τη λογοτεχνική ζωή από τη μεταπολίτευση και ύστερα και καταγράφει πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή πολλών σημαντικών προσώπων με τα οποία διασταυρώθηκε η πνευματική του πορεία. Τους συναναστράφηκε  με αφορμή τις εξαιρετικές εργοβιογραφίες που ο ίδιος και η γυναίκα του Μαρία Στασινοπούλου εκπόνησαν. Αναφέρεται σε φιλίες που αναπτύχθηκαν μέσα από τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, κάνει αναφορά σε ανθρώπους με τους οποίους η συνεργασία εξελίχθηκε σε φιλία ζωής (πχ  Γ.Π. Σαββίδης). Κάποιες φορές φιλοτεχνεί έξοχα την προσωπογραφία διαφόρων προσώπων και δημιουργών, τους οποίους γνώρισε καλά (π.χ. Ζάννας, Λορεντζάτος, Μαρώ Σεφέρη).

Όλοι παρελαύνουν στις σελίδες τού βιβλίου όχι σαν μια φιλολογική καταγραφή αλλά ως άνθρωποι της καθημερινότητας, ως «ήρωες» της  πνευματικής μας ζωής – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Με τις ιδιαίτερες συμπεριφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με ελαττώματα και προτερήματα. Και με ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις απ’ τη μεριά του αφηγητή. Σαν λογοτεχνικές «περσόνες» οι ίδιοι και ολοκληρωμένοι χαρακτήρες που τους (ξανα)ζωντανεύει η γραφίδα του αφηγητή. Κάποιες φορές δε διστάζει ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος να αναφερθεί, σχεδόν με τρόπο εξομολογητικό, σε γεγονότα ατυχή, σε συμπεριφορές που πληγώνουν  (όπως λ.χ η δυσαρέσκεια της Άννας Σικελιανού). Η ιστόρηση, βασισμένη εμφανώς σε ημερολογιακές σημειώσεις, μοιάζει να έχει μεταπλαστεί τελικά σε μια χορταστική και ζουμερή αφήγηση.     

Στο Χρονικό του Δημήτρη Δασκαλόπουλου διακρίνει κανείς τη σεμνότητα του συγγραφέα, την ευγένεια στο λόγο του, την εκτίμηση που τρέφει για πνευματικούς δημιουργούς και το σεβασμό στο έργο τους, χωρίς αυτό να αφαιρεί σε τίποτα –αντίθετα προσθέτοντας ακόμα περισσότερο– στην ιδέα που έχει σχηματίσει ο αναγνώστης ήδη για τον Δασκαλόπουλο ως δημιουργό. Η γλώσσα και η γραφή αναδεικνύουν το ήθος, μια κοσμοαντίληψη, ένα σύστημα αξιών που διέπει τη ζωή τού ποιητή και ερευνητή Δημήτρη Δασκαλόπουλου.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ είναι συγγραφέας.

altΤα χρόνια μου και τα χαρτιά μου
Δημήτρης Δασκαλόπουλος
Εκδ. Πατάκη 2016
Σελ. 344, τιμή εκδότη €15,40

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κόκκινη Ρόζα» της Κέιτ Έβανς (κριτική)

«Κόκκινη Ρόζα» της Κέιτ Έβανς (κριτική)

Για την εικονογραφημένη –από την Kate Evans– βιογραφία της Ρόζα Λούξεμπουργκ «Η κόκκινη Ρόζα» (μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η συγγραφέας και εικονογράφος της Κόκκινης Ρόζα, Κέιτ Έβανς επιλέγει να...

«Αλληλογραφία 1927-1938» των Γιόζεφ Ροτ & Στέφαν Τσβάιχ (κριτική)

«Αλληλογραφία 1927-1938» των Γιόζεφ Ροτ & Στέφαν Τσβάιχ (κριτική)

Για τον τόμο με την αλληλογραφία του Joseph Roth με τον Stefan Zweig «Αλληλογραφία 1927-1938» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Άγρα).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Έχει ειπωθεί πολύ σωστά ότι η φιλία είναι η ισότητα των φίλων. Αυτό δεν συνεπ...

«Μανιφέστο – Πώς να μην τα παρατάς ποτέ» της Μπερναρντίν Εβαρίστο (κριτική)

«Μανιφέστο – Πώς να μην τα παρατάς ποτέ» της Μπερναρντίν Εβαρίστο (κριτική)

Για το βιβλίο της Bernardine Evaristo «Μανιφέστο – Πώς να μην τα παρατάς ποτέ» (μτφρ. Ρένα Χατχούτ, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Τείνουμε να το ξεχνάμε, αλλά πίσω από το σώμα των λέξεων που συγκροτούν ένα βιβλίο (όλα τα βιβλία) υ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια, μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια, μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον πολυβραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τ...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ