alt

Για το βιβλίο του Δημήτρη Δασκαλόπουλου Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Λογαρά

Διάβασα το καινούριο βιβλίο του Δημήτρη Δασκαλόπουλου με την ίδια περιέργεια που ένα παιδί θέλει να μάθει «τι έγινε τότε», και ρωτάει κάποιον μεγαλύτερο, αυτόπτη μάρτυρα, να του αφηγηθεί τις εμπειρίες της ζωής του, τα βιώματα από τις συναναστροφές του με πρόσωπα σημαντικά. Του ζητά να αναπαραστήσει τα χρόνια και τις εποχές, λεπτομέρειες και γεγονότα, πώς γράφτηκαν τα κομμάτια αυτά της «Ιστορίας». Και τον τραβάει συνέχεια απ’ το μανίκι «πες μου και πες μου». Την ίδια περιέργεια ακριβώς καλλιέργησε και σε μένα το πρόσφατο βιβλίο τού Δημήτρη Δασκαλόπουλου Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου.

Είναι μια ήρεμη, χαλαρή αφήγηση, που ο ρυθμός της συνεπαίρνοντας τον αναγνώστη, τον παίρνει απ' το χέρι και τον ξεναγεί στα χρόνια και στους τόπους της παιδικής κι εφηβικής ηλικίας του αφηγητή: στην Πάτρα κυρίως, τη γενέθλια πόλη τού συγγραφέα, επίσης στην Κάτω Αχαγιά όπου το πατρικό της μητέρας του, κι αργότερα στην Αθήνα τις δεκαετίες του '40 και του  ’50. Μιλώντας για τα εφηβικά του χρόνια, για την προσωπική και οικογενειακή του ζωή (στο πρώτο μέρος), ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος αναφέρεται στο κλίμα, στην ατμόσφαιρα της επαρχίας, στις συνήθειες των ανθρώπων. Το ατομικό ενταγμένο στο όλον, ή το όλον διηθημένο μέσα από τον ατομικό βίο. Με ύφος γλαφυρό, χαμηλότονο. Της σαγήνης το ύφος, το κουβεντιαστό και φιλικό.

Ο αναγνώστης έλκεται από τον αφηγηματικό τόνο, την απλότητα του λόγου – τη χωρίς εκζήτηση καμιά. Ο Δασκαλόπουλος είναι ένας πολύ καλός αφηγητής. Μιλάει, στο πρώτο μέρος του Χρονικού, από την οπτική του έφηβου που υπήρξε, αλλά παρεισφρέουν και εύστοχες παρατηρήσεις στις οποίες ο αναγνώστης οσμίζεται τον μελλοντικό ερευνητή, την παρατηρητικότητα τού κατοπινού κριτικού, την οξυδερκή ματιά, τον σχολιαστικό λόγο που  καταλήγει στη διατύπωση μιας γενικότερης αλήθειας.

Καταφέρνει να αναπλάσει σε ένα μεγάλο μέρος τη λογοτεχνική ζωή από τη μεταπολίτευση και ύστερα και καταγράφει πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή πολλών σημαντικών προσώπων με τα οποία διασταυρώθηκε η πνευματική του πορεία.

Ωστόσο, το μέγιστο μέρος του Χρονικού αναφέρεται στην ενηλικίωση τού συγγραφέα, αφότου δηλαδή αρχίζει η σχέση του με τη λογοτεχνία και η εμπλοκή του στα πνευματικά εν γένει πράγματα. Στις γνωριμίες του με προσωπικότητες του πνευματικού χώρου. Έτσι, καταφέρνει να αναπλάσει σε ένα μεγάλο μέρος τη λογοτεχνική ζωή από τη μεταπολίτευση και ύστερα και καταγράφει πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή πολλών σημαντικών προσώπων με τα οποία διασταυρώθηκε η πνευματική του πορεία. Τους συναναστράφηκε  με αφορμή τις εξαιρετικές εργοβιογραφίες που ο ίδιος και η γυναίκα του Μαρία Στασινοπούλου εκπόνησαν. Αναφέρεται σε φιλίες που αναπτύχθηκαν μέσα από τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, κάνει αναφορά σε ανθρώπους με τους οποίους η συνεργασία εξελίχθηκε σε φιλία ζωής (πχ  Γ.Π. Σαββίδης). Κάποιες φορές φιλοτεχνεί έξοχα την προσωπογραφία διαφόρων προσώπων και δημιουργών, τους οποίους γνώρισε καλά (π.χ. Ζάννας, Λορεντζάτος, Μαρώ Σεφέρη).

Όλοι παρελαύνουν στις σελίδες τού βιβλίου όχι σαν μια φιλολογική καταγραφή αλλά ως άνθρωποι της καθημερινότητας, ως «ήρωες» της  πνευματικής μας ζωής – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Με τις ιδιαίτερες συμπεριφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με ελαττώματα και προτερήματα. Και με ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις απ’ τη μεριά του αφηγητή. Σαν λογοτεχνικές «περσόνες» οι ίδιοι και ολοκληρωμένοι χαρακτήρες που τους (ξανα)ζωντανεύει η γραφίδα του αφηγητή. Κάποιες φορές δε διστάζει ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος να αναφερθεί, σχεδόν με τρόπο εξομολογητικό, σε γεγονότα ατυχή, σε συμπεριφορές που πληγώνουν  (όπως λ.χ η δυσαρέσκεια της Άννας Σικελιανού). Η ιστόρηση, βασισμένη εμφανώς σε ημερολογιακές σημειώσεις, μοιάζει να έχει μεταπλαστεί τελικά σε μια χορταστική και ζουμερή αφήγηση.     

Στο Χρονικό του Δημήτρη Δασκαλόπουλου διακρίνει κανείς τη σεμνότητα του συγγραφέα, την ευγένεια στο λόγο του, την εκτίμηση που τρέφει για πνευματικούς δημιουργούς και το σεβασμό στο έργο τους, χωρίς αυτό να αφαιρεί σε τίποτα –αντίθετα προσθέτοντας ακόμα περισσότερο– στην ιδέα που έχει σχηματίσει ο αναγνώστης ήδη για τον Δασκαλόπουλο ως δημιουργό. Η γλώσσα και η γραφή αναδεικνύουν το ήθος, μια κοσμοαντίληψη, ένα σύστημα αξιών που διέπει τη ζωή τού ποιητή και ερευνητή Δημήτρη Δασκαλόπουλου.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ είναι συγγραφέας.

altΤα χρόνια μου και τα χαρτιά μου
Δημήτρης Δασκαλόπουλος
Εκδ. Πατάκη 2016
Σελ. 344, τιμή εκδότη €15,40

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ποίηση και διπλωματία: Η δεξιοτεχνία της διατυπωμένης φράσης

Ποίηση και διπλωματία: Η δεξιοτεχνία της διατυπωμένης φράσης

Για τη μελέτη του Βασίλη Παπαδόπουλου «Διπλωματία και Ποίηση – Η περίπτωση του Γιώργου Σεφέρη» (εκδ. Ίκαρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Στην ποικιλόμορφη...

Αναζητώντας τον «πρώιμο» Γιάννη Ρίτσο

Αναζητώντας τον «πρώιμο» Γιάννη Ρίτσο

Βιογραφία και βιογραφισμός: η συμβολή του Γιώργου Ανδρειωμένου σε μια σχέση λεπτής ισορροπίας. Με αφορμή το βιβλίο: «Γιάννης Ρίτσος, Πρώιμα ποιήματα και πεζά» (εκδ. Κέδρος).

Της Άννας Αφεντουλίδου

...
Όταν όλα καταρρέουν: Μεγαλώνοντας στην Ανατολική Γερμανία

Όταν όλα καταρρέουν: Μεγαλώνοντας στην Ανατολική Γερμανία

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Μαξίμ Λέο «Ψηλά τις καρδιές – Μια οικογένεια στην Ανατολική Γερμανία» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου, εκδ. Δώμα).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δίνοντας φωνή και παρηγόρια στους παρίες

Δίνοντας φωνή και παρηγόρια στους παρίες

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Νίκου Χρυσού «Καινούργια μέρα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Νικόλα Ευαντινού
Φωτογραφία © Jean Gaumy/Magnum Photos

Ο Walter Benjamin αναλύοντας τη φύση και τη λειτουργία του μυθιστορήματος, σε σ...


Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου με... προφυλάξεις

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου με... προφυλάξεις

Λόγω της πανδημίας του COVID-19 και των σχετικών μέτρων που έχουν ληφθεί από την Πολιτεία, το Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, ως διοργανώτρια αρχή, έχει μεριμνήσει για την εφαρμογή ειδικών μέτρων στους χώρους των φετινών εκδηλώσεών του, ώστε να διασφαλιστεί η υγεία όλων όσοι θα παρευρεθούν σε αυτές (θεατές, καλλιτέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΦΑΚΕΛΟΙ