Gary Shteyngart 2

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Gary Shteyngart Μικρή αποτυχία. Μια αυτοβιογραφία (μτφρ. Νίκος Α. Μάντης, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Λαμπράκου

Όταν ένας συγγραφέας γύρω στα σαράντα του αποφασίζει να γράψει και να εκδώσει την αυτοβιογραφία του έχοντας στο ενεργητικό του μόνο τρία βιβλία, θα μπορούσε βάσιμα να κατηγορηθεί για υπέρμετρο ναρκισσισμό, αν όχι και για υπέρμετρη βλακεία – αυτά τα δύο πάνε συχνά μαζί. Ο Γκάρι Στάινγκαρτ, που γεννήθηκε στην πάλαι ποτέ Σοβιετική Ένωση στους κόλπους μιας εβραϊκής οικογένειας και στα επτά του χρόνια μετακόμισε μόνιμα με τους γονείς του στη Νέα Υόρκη, εξέδωσε το 2014 την αυτοβιογραφία του, που πλέον κυκλοφορεί με τίτλο Μικρή αποτυχία σε μετάφραση του Νίκου Α. Μάντη. Είναι άραγε, ως τόσο πρώιμος αφηγητής και τρόπον τινά διαφημιστής της ζωής του, μια τέτοια περίπτωση; Μόνο το ίδιο το βιβλίο θα μπορούσε να δώσει την απάντηση. Και η απάντηση είναι ευτυχώς –τι ανακούφιση για τον αναγνώστη που θέλει να αποφύγει το κουτσομπολιό– αρνητική.  

Σε 25 κεφάλαια με χαρακτηριστικούς τίτλους, καθένα από τα οποία ξεκινά με μια φωτογραφία του συγγραφέα και μια αστεία λεζάντα, ο Στάινγκαρτ περιγράφει την πορεία της ζωής του: ασθματικό παιδί που θέλει να γράψει βιβλία (πρώτο έργο, Ο Λένιν και η μαγική του χήνα, με δώρο ένα κομμάτι τυρί από τη γιαγιά για κάθε σελίδα), μετανάστης από τη δήθεν καλή μαμά Ρωσία στον μεγάλο «εχθρό» Αμερική, ανήσυχος έφηβος σε εβραϊκά σχολεία ο οποίος πασχίζει να μάθει άριστα τη νέα γλώσσα (ώστε να γίνει το όνειρό του πραγματικότητα) και συγχρόνως να μην ξεχάσει τη μητρική του, φοιτητής με έφεση –όπως τα περισσότερα ενδιαφέροντα άτομα– στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά, λούζερ στον έρωτα («Στο μεταξύ τα χείλια του Μπράιαν είναι ενωμένα με της φιλενάδας του, γεγονός που παρατηρώ με φθόνο, και τα δικά μου είναι ενωμένα με το στόμιο του περιπτερόμπιρου μέσα στη χάρτινη σακούλα») αλλά και με επιτυχίες στη συνέχεια, εκκολαπτόμενος συγγραφέας που ψάχνει τον βηματισμό του στο επίπεδο της γραφής αλλά και της έκδοσης, και πλέον αναγνωρισμένος και βραβευμένος δημιουργός, μεταφρασμένος σε πολλές γλώσσες.

Τα επεισόδια με τον ιδιαίτερα βάναυσο πατέρα του και την αυστηρή εβραία μάνα του ανατιμώνται σε αξία κυρίως όταν ερμηνεύονται στο πλαίσιο της σοβιετικής κοινωνίας, την οποία ο Στάινγκαρτ ανατέμνει με έναν κοφτερότατο –βιωμένο και πονεμένο– σαρκασμό.

Όλα αυτά όμως δεν θα είχαν ιδιαίτερη σημασία εάν ο ίδιος ο συγγραφέας δεν είχε την ικανότητα και μαζί τη βούληση να εντάσσει καίρια και διαρκώς τη ζωή του στο ευρύτερο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό γίγνεσθαι, που σε πολλά κεφάλαια τού κλέβει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Τα επεισόδια με τον ιδιαίτερα βάναυσο πατέρα του και την αυστηρή εβραία μάνα του («μικρή αποτυχία», «μυξιάρης», ήταν μερικά από τα προσωνύμια για τον φιλάσθενο γιο τους) ανατιμώνται σε αξία κυρίως όταν ερμηνεύονται στο πλαίσιο της σοβιετικής κοινωνίας, την οποία ο Στάινγκαρτ ανατέμνει με έναν κοφτερότατο –βιωμένο και πονεμένο– σαρκασμό.

Από τις διακοπές που έκαναν οικογενειακώς όταν έφευγαν από τη γενέτειρά του, το Λένινγκραντ («Οι σοβιετικές διακοπές ήταν μια βαριά, εξαντλητική δουλειά. Στην Κριμαία ξυπνούσαμε νωρίς το πρωί για να στηθούμε στην ουρά για γιαούρτι…», ενώ η ουρά για φαΐ επανέρχεται συχνά: «ακόμα και η προοπτική ενός δύσοσμου ψαριού μιας εβδομάδας προσελκύει εκατοντάδες ανθρώπους σε μια ουρά») μέχρι την πασίγνωστη σοβιετική προπαγάνδα (η γιαγιά του, κατά τη μετακόμιση, κουβαλούσε τρία κιλά σαπούνι γιατί κάποια σοβιετικά ΜΜΕ έλεγαν ότι στην Αμερική υπάρχει έλλειψη) και τις προβληματικές τεχνολογικές εξελίξεις («Η τηλεόραση είναι αντικείμενο μεγάλης επιφύλαξης εκ μέρους του σοβιετικού πληθυσμού, γιατί συχνά συνηθίζει να εκρήγνυται»), ο Στάινγκαρτ περιγράφει με έντονο θυμό, αλλά και με αδιάπτωτο χιούμορ (αυτά τα δύο, γράφει είναι η «πρωταρχική κληρονομιά» του), τα πρώτα του χρόνια σε μια αυτοκρατορία που κατέρρευσε από τις ίδιες της τις άλυτες αντιφάσεις. Φεύγοντας, στο στόμα του μικρού μετανάστη απομένει «το σκούρο ρώσικο ψωμί, με μια γεύση από κακοοργωμένο χώμα και χωριάτικη αδιαφορία απέναντι στον θάνατο».

Gary Shteyngart 1

Η αυτοβιογραφία του Στάινγκαρτ είναι ένα μάθημα της τραγικής ιστορίας του 20ού αιώνα, ιστορίας απερίγραπτων διώξεων και καταστολών, ιστορίας ολοκληρωτισμών.

Η οικογένεια Στάινγκαρτ δεν έχει υποφέρει βέβαια στα χέρια μόνο των κομουνιστών (στην καθημερινή ζωή, αλλά και παλιότερα με τον θείο Ααρών στα γκουλάγκ), αλλά και των ναζί: «το οικογενειακό δράμα είναι Στάλιν και Χίτλερ. Καθώς οδηγώ τους συγγενείς μου στην πορεία τους εντός αυτού του βιβλίου, θυμηθείτε παρακαλώ ότι τους οδηγώ επίσης και προς τους τάφους τους, και ότι πιθανότατα θα βρουν το τέλος τους με κάποιους απ’ τους χειρότερους τρόπους που είναι δυνατό κάτι τέτοιο». Μεταξύ άλλων, η αυτοβιογραφία του Στάινγκαρτ είναι ένα μάθημα της τραγικής ιστορίας του 20ού αιώνα, ιστορίας απερίγραπτων διώξεων και καταστολών («Η Μεγάλη Εκκαθάριση του Στάλιν, μια πολιτική αιματοχυσία δίχως ταίρι στην ανθρώπινη ιστορία»), ιστορίας ολοκληρωτισμών που ακόμα και σε παλιότερες, δήθεν πιο «βάρβαρες» εποχές ίσως και να έμοιαζαν αδιανόητοι.

Αυτό δε που αδυνατεί να χωνέψει ο συγγραφέας είναι το πόσο τυφλοί στάθηκαν και στέκονται συχνά οι Δυτικοί απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις. Ενθυμούμενος ότι πέρασε από την Ιταλία στον δρόμο για την Αμερική, γράφει χαρακτηριστικά: «Ενώ το μισό ανατολικό μπλοκ θα μετανάστευε ευχαρίστως στο Μιζούρι, αν του δινόταν η ευκαιρία, οι τρελο-Ιταλοί δεν χόρταιναν τον κομμουνισμό». Μάλιστα, και μόνο το γεγονός ότι η Σοβιετική Ένωση επέτρεψε τη δεκαετία του 1970 να «απελευθερωθούν» οι Σοβιετικοί Εβραίοι (κατάλληλη η λέξη που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για τους επίδοξους μετανάστες, αφού πρόκειται ουσιαστικά για ελεύθερους πολιορκημένους) με αντάλλαγμα σιτηρά και τεχνολογία από τις ΗΠΑ δείχνει το μέγεθος της καταπίεσης: «Η Ρωσία παίρνει τα σιτηρά που της είναι απαραίτητα για να τραφεί· η Αμερική παίρνει τους Εβραίους που της είναι απαραίτητοι για να λειτουργήσει· σε γενικές γραμμές, μια εξαιρετική συμφωνία», σχολιάζει ωραία ο συγγραφέας.

alt
    Ο Gary Shteyngart
 

Ωστόσο, ο Στάινγκαρτ έχει ράμματα και για τη γούνα της καπιταλιστικής κοινωνίας στην οποία σύντομα θα βρεθεί να τσαλαβουτά, πασχίζοντας να καταλάβει πώς αυτή διαφέρει από την κομμουνιστική, τι έχει να προσφέρει και τι φαίνεται να αφαιρεί, και πώς ο ίδιος ως μικρομεσαίας τάξεως μετανάστης με έντονες καλλιτεχνικές ανησυχίες θα καταφέρει να προσαρμοστεί. Πέρα από τα αλλεπάλληλα κωμικά επεισόδια στα οποία ο συγγραφέας φροντίζει φυσικά να υπερβάλλει για να εντείνει την κωμικότητά τους (τρώγοντας μια πίτσα με υπερβολικό τυρί, πάει να πνιγεί και σκέφτεται: «Βλέπω ήδη μια νέα επιγραφή στο μετρό του Λένινγκραντ: 1979 – ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΣΟΒΙΕΤΙΚΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΠΝΙΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΠΙΤΣΑ»), τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα. Ναι μεν η οικονομική δυσπραγία θα ξεπεραστεί, αλλά τα προβλήματα προσαρμογής και ανάπτυξης σε ένα τόσο διαφορετικό περιβάλλον είναι έντονα.

Υπάρχει λοιπόν μια κάποια αμφιθυμία κατά τη σύγκριση των δύο κυρίαρχων συστημάτων εξουσίας του περασμένου αιώνα, και ο συγγραφέας μοιάζει ενίοτε σαν μικρό παιδί που το τραβούν μανιωδώς από τα χέρια σε διαφορετική κατεύθυνση – εντέλει πάντως καθιστά σαφές ποιος είναι ο «νικητής». Θα σκεφτόταν κανείς, «πέτυχε στο Αμέρικα, γι’ αυτό τα λέει». Ωστόσο, οι κατάλληλες συνθήκες είναι αυτές που πρόσφεραν τη δυνατότητα σε έναν ήδη χαρισματικό άνθρωπο να πετύχει, κι αυτός καλά κάνει με τη σειρά του να τις ευλογεί. Οι ιδεολογικές διαφορές και διαμάχες όχι μόνο δεν τον πτοούν, αλλά του προσφέρουν επιπρόσθετο υλικό, που θα το αξιοποιήσει δεόντως, πάντα με χιούμορ. Ένας συγγενής του «θα πετάξει το πρώτο μου μυθιστόρημα στο πάτωμα και θα το φτύσει, ίσως λόγω ιδεολογικών διαφορών. Όταν σκέφτομαι τους συγγενείς μου, σκέφτομαι αυτού του τύπου τη χωριάτικη συναισθηματική υπερβολή. Οκέι, να πετάξεις το βιβλίο στο πάτωμα. Οκέι, να το φτύσεις. Όμως και τα δύο μαζί; Δεν είμαστε ταινία Μπόλιγουντ». Το σημαντικό δεν είναι ότι το βιβλίο βρίθει αστείων, αλλά ότι αυτό το καταλυτικό χιούμορ διαποτίζει τα πάντα καθώς πηγάζει από, και στη συνέχεια σχηματίζει, έναν αυθεντικό τρόπο κοσμοθέασης. Και το κυριότερο: όχι εις βάρος της συγκίνησης.

Η μεγαλύτερη επιρροή του είναι η ίδια η περιπέτειά του ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις, με τον ρατσισμό να εμφανίζεται ενίοτε στο προσκήνιο: όχι όμως μόνο τον ρατσισμό που εισπράττει ο μετανάστης (και Εβραίος) συγγραφέας, αλλά και τον ρατσισμό του ίδιου απέναντι στους άλλους μετανάστες.

Οι λογοτεχνικές επιρροές του συγγραφέα είναι πολλές και κάποιες αναφέρονται (Ντοστογιέφκσι, Τολστόι, Τσέχοφ –οι Ρώσοι διαβασμένοι στο πρωτότυπο–, Μπέλοου, ενώ και ο Ροθ είναι συγγενικό πνεύμα, και από τους συγχρόνους του ο Φόερ). Ωστόσο η μεγαλύτερη επιρροή του είναι η ίδια η περιπέτειά του ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις, με τον ρατσισμό να εμφανίζεται ενίοτε στο προσκήνιο: όχι όμως μόνο τον ρατσισμό που εισπράττει ο μετανάστης (και Εβραίος) συγγραφέας, αλλά και τον (σαφώς ελεγχόμενο) ρατσισμό του ίδιου απέναντι στους άλλους μετανάστες, κατά την απέλπιδα προσπάθεια να επιβιώσει στον ανταγωνιστικό αμερικανό κόσμο. Η μνήμη θα τον βοηθήσει, θα τον στηρίξει, θα του προσφέρει υλικό: «Η μπάμπουσκα της μνήμης σπάει στα συστατικά μέρη της, και το καθένα οδηγεί σε κάτι ολοένα και μικρότερο, παρόλο που γίνεται ολοένα και πιο μεγάλο». Όχι τυχαία, αναφέρει το Μίλησε, μνήμη, την εκπληκτική αυτοβιογραφία ενός άλλου ρώσου μετανάστη στην Αμερική, του Ναμπόκοφ.  

«Γράφω γιατί δεν υπάρχει τίποτα τόσο ευχάριστο όσο το γράψιμο, ακόμα κι αν το γράψιμο είναι διεστραμμένο και γεμάτο μίσος, το είδος του μίσους για τον εαυτό μου που κάνει το γράψιμο όχι μονάχα πιθανό αλλά και αναγκαίο. Μισώ τον εαυτό μου, μισώ τους ανθρώπους γύρω μου, ωστόσο εκείνο που ποθώ είναι η εκπλήρωση κάποιου ιδανικού μου». Ο Στάινγκαρτ κατόρθωσε να γράψει την ιδανική αυτοβιογραφία του και με αυτή να σαγηνεύσει τους πολυπληθείς αναγνώστες του στο εξωτερικό. Μακάρι αυτή η ωραία αρχή που έγινε με τη Μικρή αποτυχία, το πρώτο βιβλίο του που μεταφράζεται στα ελληνικά, να συνεχιστεί με την έκδοση των μυθιστορημάτων του. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altΜικρή αποτυχία
Μια αυτοβιογραφία
Gary Shteyngart
Μτφρ. Νίκος Α. Μάντης
Εκδ. Καστανιώτη 2015
Σελ. 480, τιμή εκδότη €19,08

alt

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τα απομνημονεύματά μου, του Σωτήρη Σπαθάρη – η λαϊκή φωτιά της τέχνης του καραγκιόζη

Τα απομνημονεύματά μου, του Σωτήρη Σπαθάρη – η λαϊκή φωτιά της τέχνης του καραγκιόζη

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Σωτήρη Σπαθάρη «Τα απομνημονεύματά μου» (επιμ. Γιάννης Κόκκωνας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Κεντρική εικόνα: Ο Σωτήρης Σπαθάρης © Σπαθάρειο Μουσείο.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Η λαϊκή φωτιά της τέχνης...

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Για τη μυθιστορηματική βιογραφία του Jack Fairweather «Ο εθελοντής – Η αληθινή ιστορία του ήρωα της αντίστασης που διείσδυσε στο Άουσβιτς» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, ο ήρωας του βιβλίου Βιτόλντ Πιλέτσκι σε μια φωτογραφία ντοκουμέντο από το 1941, κατά την εισαγωγή του στο στρα...

Μαρία Κάλλας: γράμματα και αναμνήσεις, του Τομ Βολφ

Μαρία Κάλλας: γράμματα και αναμνήσεις, του Τομ Βολφ

Για το βιβλίο-βιογραφία της Μαρίας Κάλλας, σε επιμέλεια του Τομ Βολφ, «Μαρίας Κάλλας: γράμματα και αναμνήσεις» (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Πατάκη). Στη φωτογραφία, η σπουδαία υψίφωνος σε στιγμές χαλάρωσης. 

Της Λεύκης Σαραντινού

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Απριλίου 1844, γεννήθηκε στο Παρίσι ο Γάλλος συγγραφέας και κριτικός, βραβευμένος με Νόμπελ το 1921, Ανατόλ Φρανς. 

Του Λεωνίδα Καλούση 

Ο Ζακ Φρανσουά Ανατόλ-Τιμπώ γεννήθηκε σε μια οικογένεια από γονείς μέτριας μόρφωσ...

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

45 τόνοι καφέ (διήγημα «1821»)

45 τόνοι καφέ (διήγημα «1821»)

Διήγημα που διακρίθηκε στον διαγωνισμό «200 χρόνια τώρα...», με θέμα «200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση», που συνδιοργάνωσαν η Book Press με τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Τα διηγήματα που ξεχώρισαν θα κυκλοφορήσουν σε e-book στο τέλος Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Της Μανώλιας Κίτσου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ευσταθίας Ματζαρίδου «Φτερά στο τσιμέντο», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[…] Τις ώρες που αυτοί κοιμούνται, αν εξαιρέσω, το ροχαλητό το...

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τον συλλογικό τόμο «Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση», σε επιμέλεια του Ιωάννη Βαρτζόπουλου, που κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι στη φύση του ανθρώπου η δυνατότ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ