Ritsos yiannis

Βιογραφία και βιογραφισμός: η συμβολή του Γιώργου Ανδρειωμένου σε μια σχέση λεπτής ισορροπίας. Με αφορμή το βιβλίο: «Γιάννης Ρίτσος, Πρώιμα ποιήματα και πεζά» (εκδ. Κέδρος).

Της Άννας Αφεντουλίδου

Πολύ σημαντική είναι η συμβολή του Γιώργου Ανδρειωμένου στην ανάδειξη του κειμενικού είδους της βιογραφίας και της συστηματικής έρευνας γύρω από τις αρχειακές πηγές και τη χρήση τους στις σύγχρονες φιλολογικές μελέτες. Τόσο η εισαγωγική του μελέτη στον τόμο Γιάννης Ρίτσος  Πρώιμα ποιήματα και πεζά (εκδ. Κέδρος) του 2018 όσο και η μελέτη του Βιογραφικά στον Ανδρέα Κάλβο (εκδ. Ι. Σιδέρης), η οποία εκδόθηκε τo 2019 με αφορμή τα 150 χρόνια από τον θάνατο του ποιητή, συμβάλλουν όχι μόνο στη συμπλήρωση της εικόνας που έχουμε για τη ζωή και το έργο των ποιητών αυτών αλλά και στην εικόνα που έχουμε για τη συμβολή των βιογραφικών σπουδών στην φιλολογική αποτίμηση των λογοτεχνικών έργων. Αναφέρω συμπυκνωμένα κάποιες από τις παρατηρήσεις που συγκεντρώνει στην ενότητα «Συνοπτική θεωρητική συζήτηση: Βιογραφία και μελέτη της λογοτεχνίας», του βιβλίου του για τον Κάλβο, τις οποίες θεωρώ ότι αποτελούν καίριες επισημάνσεις αναφορικά με το παραπάνω θέμα: 

Ούτως ή άλλως η απόπειρα προσέγγισης ενός κειμένου μέσω της εξοικείωσης με τον βίο και την προσωπικότητα του δημιουργού υπήρξε ανέκαθεν ένα από τα πολλαπλά συμφραζόμενα στα οποία είναι δυνατόν να τοποθετηθεί ένα λογοτεχνικό έργο και μέσω των οποίων μπορεί να διαβαστεί με λιγότερο ή περισσότερο διαφορετικούς τρόπους.

«[…] Στο άκουσμα του όρου βιογραφία καταλαβαίνουμε όλοι ότι αναφερόμαστε σε ένα είδος που κινείται μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας, βιογραφικών σημειώσεων και λογοτεχνικής αφήγησης, ιστορικής ανασύνθεσης και κατά φαντασίαν σύνθεσης της ζωής ενός ανθρώπου, μιας πορείας ζωής που αποπειράται να σκιαγραφήσει ο βιογράφος σε συνάρτηση με τις ποικίλες συνέχειες, ασυνέχειες και ρήξεις, που παρατηρήθηκαν τόσο στην ατομική πορεία του βιογραφούμενου όσο και σε σχέση με την κοινωνική πραγματικότητα εντός της οποίας αυτός έζησε, έπραξε και δημιούργησε. 

Από την άλλη, εφόσον μιλάμε για την βιογραφία ποιητών δεν λησμονούμε ότι η κριτική της λογοτεχνίας υπήρξε αμφίθυμη σχετικά με τη συμβολή της βιογραφίας στην ερμηνευτική προσέγγιση του ποιητικού έργου. Για παράδειγμα η θεωρία της λογοτεχνίας ιδίως μετά το 1920 υποστήριξε ότι οι βιογραφικές μαρτυρίες δεν μπορούν κατ’ ουσίαν να αλλάξουν ή να επηρεάσουν την κριτική αποτίμηση ενός έργου τέχνης, τοποθέτηση που έχει ανασκευαστεί αρκετές φορές έκτοτε. Αναγνωρίζουμε βέβαια ότι η προσήλωση σε μια βιογραφία, όσο σπουδαία κι αν είναι, εγκυμονεί έναν κίνδυνο: να επικεντρωθεί το κριτικό και αναγνωστικό ενδιαφέρον στη ζωή και όχι στο έργο του βιογραφούμενου δημιουργού. Ούτως ή άλλως η απόπειρα προσέγγισης ενός κειμένου μέσω της εξοικείωσης με τον βίο και την προσωπικότητα του δημιουργού υπήρξε ανέκαθεν ένα από τα πολλαπλά συμφραζόμενα στα οποία είναι δυνατόν να τοποθετηθεί ένα λογοτεχνικό έργο και μέσω των οποίων μπορεί να διαβαστεί με λιγότερο ή περισσότερο διαφορετικούς τρόπους. Η σημασία της βιογραφίας έγκειται στο γεγονός ότι φωτίζει τη δυναμική της λογοτεχνικής δημιουργίας, συμβάλλει στην κατανόηση της συναισθηματικής, ψυχοπνευματικής και ηθικής εξέλιξης της προσωπικότητας και προσφέρει τα εργαλεία για μια συστηματική μελέτη της ίδιας της διαδικασίας της λογοτεχνικής γραφής».

Κάτω από μια ομόλογη οπτική και το πρώιμο έργο ενός ποιητή που άφησε πίσω του ένα πολύχρονο και πολύτομο έργο, όπως είναι ο Γιάννης Ρίτσος, αποκτά σημαίνον βάρος. Επομένως, η συγκέντρωση των νεανικών κειμένων του ποιητή με την προσοχή, τον υπομνηματισμό και την εκτενή εισαγωγή του Γιώργου Ανδρειωμένου αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για τον μελετητή του έργου του Ρίτσου αλλά και για τον απλό αναγνώστη που αγαπά το έργο του. Φωτίζει με έναν διαφορετικό ίσως τρόπο τα χρόνια διαμόρφωσης του ποιητικού θεωρήματος του Ρίτσου, δείχνοντας και κάποιες άλλες πτυχές, τις οποίες είτε αγνοούμε είτε δεν είχαμε τόσο σοβαρά σταθμίσει. Ο τρόπος κατάταξης των κειμένων τόσο των ποιητικών όσο και των πεζών, ο αποκλεισμός των κειμένων που θεωρήθηκαν μεταγενέστερες επανεγγραφές, η παράθεση της κριτικής υποδοχής αλλά και η αναδιήγηση των παιδικών και νεανικών χρόνων της ζωής του ποιητή, μέσα από πηγές που αντιμετωπίζονται με κριτική διάθεση και αναλυτικό σχολιασμό καθιστούν την ανάγνωση του βιβλίου πολύ χρήσιμη για τον ειδικό αποδέκτη αλλά και ευχάριστα εύκολη για τον μέσο αναγνώστη.

Ρίτσος & Καρυωτάκης

Κάποια από αυτά τα στοιχεία τα οποία μετεωρίζονται ανάμεσα στο συλλογικό και το ατομικό, ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιόκτητο, σ’ αυτά τα πρώιμα κείμενα είναι θραύσματα μιας ποιητικής ουτοπίας.

Θα ήθελα να αναφερθώ ειδικότερα σε μια πλευρά του έργου του ποιητή, για την οποία το βιβλίο αυτό, μου έδωσε την ευκαιρία να κάνω μια συγκριτολογικού τύπου παρατήρηση, που αλλιώς, σ' εμένα τουλάχιστον, θα είχε παραμείνει σχετικά αφανής. Διαπιστώνουμε, όπως σημειώνεται και στην εισαγωγή, ότι ήδη εμφανίζονται στα κείμενα αυτά, κάποια μοτίβα που θα αποτελέσουν πυρηνικά στοιχεία ανάμεσα «στα σύνεργα της καθημερινής ευτέλειας», του ποιητικού κόσμου του Γιάννη Ρίτσου, που θα ισχυροποιηθούν στα Τρακτέρ και τις Πυραμίδες, θα ενταθούν περισσότερο στον Επιτάφιο, το Εμβατήριο του ωκεανού και από τις Δοκιμασίες και εξής θα μείνουν κατοχυρωμένα ως ένα από τα κατεξοχήν γνωρίσματα της ποιητικής του.

Ωστόσο. Κάποια από αυτά τα στοιχεία ‒είτε του φυσικού τοπίου είτε και του ιδιωτικού χώρου‒ τα οποία μετεωρίζονται ανάμεσα στο συλλογικό και το ατομικό, ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιόκτητο, σ’ αυτά τα πρώιμα κείμενα είναι θραύσματα μιας ποιητικής ουτοπίας, προβάλλουν ως ιδέες, ως καταβολάδες ενός ποιητικού οράματος και όχι ενός εμπράγματου κόσμου.

Στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου που θα αλλάξουν αργότερα τη σύστασή τους και από «ιδέες» με την πλατωνική έννοια, φορτισμένες ως ρομαντικά σύμβολα, θα αποκτήσουν σάρκα και οστά, εκείνη την θερμή ρευστότητα, με την οποία όλα τα μικροπράγματα, τα ευτελή και ταπεινά, θα λάμψουν ως ποιητικές ενσαρκώσεις στα μεταγενέστερα ποιήματα του Ρίτσου. Για παράδειγμα, η εικόνα της τρικυμίας, του ρημαγμένου σπιτιού, του καθρέφτη, του πιάνου, της κιθάρας, της κοπέλας που περιμένει στο παράθυρο, ή εμφανίζεται μέσα στα τριαντάφυλλα του Απρίλη θα αποτελέσουν, αρχικά, λίγο πολύ «σύμβολα», κοινούς τόπους ή προβολές ενός ποιητικού κλίματος που συναντάμε και σε άλλους ποιητές της εποχής και προπάντων στη μεγάλη ποιητική μορφή του Καρυωτάκη∙ όλα αυτά δεν θα αργήσουν να ενσαρκωθούν αργότερα αποκτώντας το σώμα της Μονεμβασιάς, αλλά και της Σάμου, της συνοικιακής Αθήνας, και, εκτός από τους χώρους των σανατορίων, θα αποκρυσταλλωθούν στις πέτρινες μορφές των τόπων της εξορίας: θα μεταλλαχθούν δηλαδή από ποιητική ου-τοπία στους ποιητικούς εκείνους τόπους, τους  αναγνωριστικούς και αναγνωρισμένους του κόσμου ενός μεγάλου δημιουργού.

Και εφόσον αναφέρθηκα στον Καρυωτάκη, αυτό που θα ήθελα υπογραμμιστικά να σημειώσω είναι η εντύπωση που προκαλεί πόσο το ύφος, οι ποιητικοί τρόποι, το κλίμα, ευρύτερα, των νεανικών αυτών ποιημάτων, κινούνται σε ομόλογη τροχιά με εκείνα του καρυωτακικού ποιητικού κόσμου. Μοτίβα, εικόνες και συναισθήματα εναλλάσσονται αλλά και πολλαπλασιάζονται, θαρρείς, από ένα παρόμοια ανήσυχο πνεύμα, παρόλο που η διαφορά ηλικίας θα συστήσει σε λίγο και την διαφορά μιας ολόκληρης γενιάς. Παραθέτω αντιστικτικά και ενδεικτικά τρεις περιπτώσεις αναλογιών που μπορούμε να εντοπίσουμε στα νεανικά κείμενα του Ρίτσου και σε κείμενα του Καρυωτάκη: την εικόνα του κήπου ως προβολή του συναισθηματικού κόσμου, την ονειρική μορφή της «αδερφούλας», το πρόσωπο του απλού στρατιώτη ως θύματος ενός ακατανόητου πολέμου:

Γιάννης Ρίτσος

«Στον Κήπο» (1927)

Στον κήπο μέσα όλα τα λούλουδα,
δίχως φροντίδα, χρόνια, μαραθήκαν
– πάνε κι αυτοί που τα προσέχανε
που τρυφερά τ' αγάπαγαν, χαθήκαν.

Τις μαργαρίτες που τις ρώτησα,
στα παιδικά μου χρόνια, αν μ' αγαπούσε
ό,τι πιο αγνά ως τα τώρα αγάπησα,
με την ψυχή στο χέρι που μαδούσε...

Δές τες: κοτσάνια τώρα ολόξερα,
Κάποιος καϋμός τις έχει λες μαράνει,
–μα τι με νοιάζει; τι θα ρώταγα;
Ό,τι αγαπάω, έχει πεθάνει. 
       

Κ.Γ. Καρυωτάκης

«Ο κήπος είμαι...» (1923)

Ο κήπος είμαι που άλλοτε με τανθη του ευωδούσε
κ' εγέμιζε με χαρωπό τιτίβισμα πουλιών,
που με κρυφομιλήματα και ψίθυρο φιλιών,
τη νύχτα, στη σκιάδα του, η αγάπη επερπατούσε.

Ο κήπος είμαι που έμεινε χρόνια πολλά στην ίδια
θέση, μάταια προσμένοντας κάποιαν επιστροφή,
που, αντί λουλούδια τώρα πια, σταγκάθια έχει ταφεί,
που σώπασαν ταηδόνια του και πνίγεται στα φίδια.        

«Χλωμή αδερφούλα» (1930)

Πουν' το παιδί το ανέγνοιαστο, το ολόδροσο,
τα μάτια τα όλο φως, πουναι τα ρόδα
στο πρόσωπο, στο στόμα το γλυκόφωνο
που ευώδα;

Όλα, σιγά τα χλώμιαναν, τα μάραναν
οι ατέλειωτοι καϋμοί μου, όλα τα σβύσαν,
– ίσκιοι τα ωραία τα μάτια σου τα ολόμαυρα,
Χλωμή αδερφή, τα τριγυρίσαν.

Κι ως μένεις σιωπηλή 'μπρος στο κρεβάτι μου
και μου χαμογελάς με καλωσύνη
και μου χαϊδεύουν το άρρωστό μου μέτωπο
των δακτυλιών σου οι κρίνοι...
[...]                                        

                                                                              

«Μοναξιά» (1920)

Μεσάνυχτα και λείπετε, αδερφούλες μου.
Σαλεύει θλιβερό το κυπαρίσσι.
Τις κάμαρες θ' ανοίξω που στοιχειώσανε,
Ταγέρι κι η νυχτιά ναν τις γιομίση.
Άνε με πάρη ο ύπνος, μέσα στ' όνειρο
Θαρθή κάποια από σας να με ξυπνήση.

Πού πήγατε, αδερφούλες μου, κι απόμεινα
μονάχη μεσ' στο σπίτι μας και ξένη;
Στην άρπα που ενοστάλγησε τα δάχτυλα,
η αράχνη τον καημό μου τον υφαίνει.
[...]

«Είσαι ψυχή μου...» (απόσπασμα)

Είσαι ψυχή μου η κόρη που τη σβύνει
ολοένα κάποιος έρωτας πικρός,
που λησμονήθηκε κοιτώντας προς
τα περασμένα, κι έτσι θ' απομείνη.
[...]

Σαν αδερφούλα η κόρη αυτή σου μοιάζει
που γέρνει, συλλογίζεται και αργεί
χαμένην ευτυχία να νοσταλγή.

Δικό σου λέω, ψυχή μου, είναι μαράζι
όσα το βράδυ, δάκρυα, την αυγή,
στα ρόδα κατεβαίνει και μοιράζει. 

«Το παράσημο» (1934)

Ήταν λεβέντης παινεμένος
καλόκαρδος και δουλευτής
της κυρα-Λένης ο Κωστής.
Χαλκόδετος, ηλιοκαμμένος
με το γαρούφαλλο στ' αυτί
και τη χωρίστρα τη στριφτή.
[...]

Και τώρα, δες, ποιος τον γνωρίζει
τον παινεμένο δουλευτή
με το γαρούφαλο στ' αυτί;
Έρμος κι' απόξενος γυρίζει
–νταγκ ντουγκ– κουτσός στη γειτονιά
κι' ούτε προβαίνει ομορφονιά.

Έχασε το' να του ποδάρι
στον πόλεμο, και γι' αμοιβή
του δώσανε –τιμή ακριβή–
το δεκανίκι». 

 

«Ο Μιχαλιός» (1919)

Τον Μιχαλιό τον πήρανε στρατιώτη.
Καμαρωτά ξεκίνησε κι ωραία
με τον Μαρή και με τον Παναγιώτη.
Δε μπόρεσε να μάθει καν το «επ' ώμου».                                                
Όλο εμουρμούριζε: «κυρ-Δεκανέα,
Άσε με να γυρίσω στο χωριό μου».
[...]

Κι ο Μιχαλιός επέθανε στρατιώτης.
Τον ξεπροβόδισαν κάτι φαντάροι,
μαζί τους ο Μαρής κι ο Παναγιώτης.
Απάνω του σκεπάστηκεν ο λάκκος,
μα του άφισαν απέξω το ποδάρι:
Ήταν λίγο μακρύς ο φουκαράκος.

 

Όλες οι άνωθεν παραθέσεις έγιναν από τον τόμο 
Κ.Γ. Καρυωτάκης – Ποιήματα και πεζά, επιμ. Δημήτρης Ελευθεράκης
(εκδ. Πατάκη).

Τέλος, αξιοπρόσεκτες αναλογίες, σχετικά με όσα προαναφέρθηκαν, εντοπίζονται σε αρκετά σημεία από το «Ημερολόγιο ενός φθισικού» (Στερνοί Αντίλαλοι. Από το Ημερολόγιον ενός φθισικού) όπως αυτό με τον «παλιάτσο» που παραπέμπει σε εικόνες από τον Ονειροπόλο και τη Φυγή του Καρυωτάκη, η αναφορά του ήλιου ως προάγγελου θανάτου που παραπέμπει στην Υστεροφημία, αλλά και γενικότερα ο τρόπος που αντιμετωπίζεται η ασθένεια ως αναπόφευκτη μοίρα, η ώρα της νύχτας και της σιωπής κ.α. Επειδή μια εξαντλητική αποδελτίωση θα αποτελούσε θέμα μιας ευρύτερης μελέτης, επιλέγω να παραθέσω μόνο το σημείο εκείνο όπου ο Ρίτσος αναφέρεται άμεσα και με πολλή θέρμη στον Καρυωτάκη:

«Καρυωτάκη, κάθε στιγμή ακούω τους στίχους σου να βουίζουν γύρω από τ’ αυτιά μου πάνω από κάθε θόρυβο και μέσα στη σιωπή. Ένιωσες βαθιά τη ζωή, ένιωσες βαθιά την ψυχή, γιατί πόνεσες βαθιά. Αντιπροσώπευσες όσο κανείς άλλος την εποχή μας. Έκλεισες μες στα τραγούδια σου όλη τη μεταπολεμική ψυχική ανησυχία. Η αγωνία σου και ο πόνος σου μας δίνουν την πιο ειλικρινή συγκίνηση γιατί μας ερμηνεύουν πιστά. Κάθε δύσκολη στιγμή της ζωής μας ανοίγουμε τα Ελεγεία και Σάτιρες, ζητώντας τη μοναδική συντροφιά που δεν μπορούν να μας δώσουν οι γύρω μας. Είσαι ο φίλος της ψυχής μας. Είσαι η ψυχή μας η ίδια». (σ. 225)

Χάρη στο πολύμοχθο έργο του, αλλά και χάρη σε μελετητές όπως είναι ο Γιώργος Ανδρειωμένος, που δε σταματούν να σκύβουν ακαταπόνητα και με σεβασμό πάνω στο έργο των σημαντικών δημιουργών, για να μας το ξαναφέρουν μπροστά μας συμπληρωμένο και επικαιροποιημένο· επομένως, για πάντα νέο.

Και ίσως μ’ αυτόν τον τρόπο καταλαβαίνουμε λίγο περισσότερο ή λίγο καλύτερα τη λακωνική αλλά απολύτως σαφή τοποθέτηση του Ρίτσου μέσα στο αρνητικό κλίμα που είχε διαμορφωθεί για τον Κώστα Καρυωτάκη το 1938. Παραθέτω απόσπασμα από δημοσίευμα του ποιητή στο Ελεύθερο Βήμα εκείνης της εποχής:

«Κάποιες βραδινές ώρες που η πικρία και η μοναξιά δεσπόζουν στην ψυχή μας, τα Ελεγεία και οι Σάτιρες μάς περιμένουν κάτω από την αρχαία λάμπα. Τέτοιες στιγμές δεν θα λείψουν ποτέ απ’ τη ζωή μας. Μαζί μ’ αυτές θα ζει για πάντα ο Καρυωτάκης».

Διαπιστώνουμε επομένως το μέγεθος του σθένους, της σταθερότητας και της αφοσίωσης που έδειξε από πολύ νωρίς ο Ρϊτσος, σε ό,τι επέλεξε να πιστεύει ή και σε ό,τι τον επέλεξε, σ’ αυτόν τον τόσο γεμάτο χρόνο που η μοίρα τού όρισε στη γη της ποίησης και της ουτοπίας. Ας μου επιτραπεί να πω κι εγώ ότι κάθε φορά που η απογοήτευση και ο μηδενισμός δεσπόζουν στην ψυχή μας ο ποιητής μάς περιμένει κάτω από την αρχαία λάμπα για να μας διαβεβαιώσει:

«Αυτή ήταν πάντα η ζωή μου: να νικώ πεθαίνοντας».

Με έναν παρόμοιο τρόπο, λοιπόν, θα ζει για πάντα ο Γιάννης Ρίτσος, χάρη στο πολύμοχθο έργο του, αλλά και χάρη σε μελετητές όπως είναι ο Γιώργος Ανδρειωμένος, που δε σταματούν να σκύβουν ακαταπόνητα και με σεβασμό πάνω στο έργο των σημαντικών δημιουργών, για να μας το ξαναφέρουν μπροστά μας συμπληρωμένο και επικαιροποιημένο· επομένως, για πάντα νέο.

* Η ΑΝΝΑ ΑΦΕΝΤΟΥΛΙΔΟΥ είναι ποιήτρια και φιλόλογος.
Τελευταίο βιβλίο της, η μελέτη «Η οδυνηρή μνήμη της σάρκας – Ερωτικά ιχνηλατώντας την ποίηση του Κώστα Θ. Ριζάκη» (Εκδόσεις του Φοίνικα).


altΠρώιμα ποιήματα και πεζά
Γιάννης Ρίτσος
Εισαγωγική μελέτη, επιμέλεια: Γιώργος Ανδρειωμένος.
Κέδρος 2018
Σελ. 288, τιμή εκδότη €22,00

 

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΡΙΤΣΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» του Νίκου Βατόπουλου (κριτική) – Ημερολόγιο μαθητείας

«Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» του Νίκου Βατόπουλου (κριτική) – Ημερολόγιο μαθητείας

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Νίκου Βατόπουλου «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Ο συγγραφέας με τη μικρή Ada στο σπίτι τους, το 1967 © Από το αρχείο του Νίκου Βατόπουλου.

Γράφει ο Ηλίας Καφάογλου

...
«“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» του Λέοντα Ναρ (κριτική)

«“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» του Λέοντα Ναρ (κριτική)

Για το βιβλίο του Λέοντα Ναρ «“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Δρουγαλά

Με τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο Να βρω ξανά του νήματος την άκρη… –στίχο α...

«Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» της Εύας Μπέη (κριτική)

«Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» της Εύας Μπέη (κριτική)

Για το βιβλίο με τις καταγραφές της Εύας Μπέη «Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» (εκδ. Loggia).

Του Γιάννη Παλαβού

Έχω την αίσθηση πως για αρκετούς Έλληνες ποιητές που έχουν πάνω κάτω τα χρόνια μου το να τσιτάρουν στίχους του Καρούζου και να ανεκδοτολο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Νταουλτζής, με αφορμή το βιβλίο του «Καλοί, κακοί στο τέλος τους παίρνει όλους ο διάολος» (εκδ. Νίκας).

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το «Καλοί κακο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ