auster argyropoulou700 2

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου με το οποίο δούλεψαν πρόσφατα και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Σταυρούλα Αργυροπούλου για τις μεταφράσεις του Paul Auster, με αφορμή το μυθιστόρημα Το παλάτι του φεγγαριού (εκδ. Μεταίχμιο).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μετάφραση ενός έργου αποτελεί άλλες φορές επιλογή του μεταφραστή και άλλες, τις περισσότερες, επιλογή του εκδοτικού οίκου. Έτσι, η μετάφραση των βιβλίων του Πολ Όστερ προέκυψε από επιλογή των εκδόσεων Μεταίχμιο, την οποία ευχαρίστως αποδέχθηκα και άρχισα να μεταφράζω έργα του από το 2014. Το Παλάτι του Φεγγαριού είναι το τελευταίο από τα έργα του που μετάφρασα και, όπως και στα προηγούμενα, είχα την ευκαιρία να δουλέψω πάνω σε κείμενα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, πυκνά και συναρπαστικά, που αποτελούν μια τοιχογραφία της σύγχρονης Αμερικής. Ειδικά για το Παλάτι του Φεγγαριού, θα πρέπει να πω ότι με γοητεύει η ατμόσφαιρά του. Ξεκινώντας από την ιστορία ενός ορφανού παιδιού –που σε κάποιο βαθμό μου θύμισε τις Μεγάλες Προσδοκίες του Ντίκενς, αγαπημένο ανάγνωσμα των παιδικών μου χρόνων– η ιστορία εξελίσσεται εντελώς απρόοπτα. Πιστεύω ότι η ρήση του Ώστερ If you are not ready for everything, you are not ready for anything / Αν δεν είσαι έτοιμος για όλα, δεν είσαι έτοιμος για τίποτα/ αποδίδει αυτήν ακριβώς την αίσθηση του απρόοπτου που δημιουργεί η ανάγνωση του συγκεκριμένου βιβλίου.

Η γλώσσα του Ώστερ δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, δεν αντιμετώπισα περίπλοκους ιδιωματισμούς ή νεφελώδεις διατυπώσεις. Αυτό δεν σήμαινε ότι δεν κατέβαλα προσπάθειες ώστε να αποδώσω όσο γινόταν πιο ζωντανά τους διαλόγους των ηρώων ή ότι δεν... ερεύνησα –όσο κι αν αυτό ακούγεται αστείο- τους κανόνες του μπεϊζμπόλ, ώστε να είμαι σε θέση να περιγράψω ικανοποιητικά την εξέλιξη των παιχνιδιών τα οποία αναφέρονται παντού στα κείμενά του.

Η γλώσσα του Όστερ δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, δεν αντιμετώπισα περίπλοκους ιδιωματισμούς ή νεφελώδεις διατυπώσεις. Αυτό δεν σήμαινε ότι δεν κατέβαλα προσπάθειες ώστε να αποδώσω όσο γινόταν πιο ζωντανά τους διαλόγους των ηρώων ή ότι δεν... ερεύνησα –όσο κι αν αυτό ακούγεται αστείο– τους κανόνες του μπεϊζμπόλ, ώστε να είμαι σε θέση να περιγράψω ικανοποιητικά την εξέλιξη των παιχνιδιών τα οποία αναφέρονται παντού στα κείμενά του. Φανατικός οπαδός αυτού του τυπικά αμερικάνικου παιχνιδιού από τα παιδικά του χρόνια, ο Όστερ το αναφέρει πολύ συχνά στα έργα του, με αποτέλεσμα να έχω ήδη «εξοικειωθεί» κατά κάποιο τρόπο με αυτό. Και φυσικά, σε όλα τα έργα του Όστερ είναι απαραίτητες οι λεπτομερείς διευκρινιστικές σημειώσεις, εξαιτίας της ποικιλίας των στοιχείων που περιέχονται σ' αυτά.

Αποδόσεις του κειμένου σε άλλη γλώσσα δεν χρησιμοποίησα, όσο για τις παλαιότερες αποδόσεις των κειμένων που μετέφρασα, απέφυγα να τις κοιτάξω κατά το διάστημα της δικής μου δουλειάς, επειδή θέλω να λειτουργώ ανεπηρέαστη από τις όποιες απόψεις άλλων συναδέλφων, χωρίς, βεβαίως, αυτό να σημαίνει ότι τις περιφρονώ καθ' οιονδήποτε τρόπο.

Πιστεύω ότι μια μετάφραση μπορεί να είναι καλή και, ταυτόχρονα, πιστή στο πρωτότυπο. Το έργο της μετάφρασης απαιτεί επίμονη, πολλές φορές έρευνα ως προς τα διάφορα στοιχεία του κειμένου και δίνει πάντα την ευκαιρία στον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια την ευκαιρία να ασκήσουν τις δικές τους γλωσσοπλαστικές ικανότητες ώστε να παραμείνουν, κατά το δυνατόν, πλησιέστερα στο νόημα του πρωτοτύπου.

Πιστεύω ότι μια μετάφραση μπορεί να είναι καλή και, ταυτόχρονα, πιστή στο πρωτότυπο. Το έργο της μετάφρασης απαιτεί επίμονη, πολλές φορές έρευνα ως προς τα διάφορα στοιχεία του κειμένου και δίνει πάντα την ευκαιρία στον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια την ευκαιρία να ασκήσουν τις δικές τους γλωσσοπλαστικές ικανότητες ώστε να παραμείνουν, κατά το δυνατόν, πλησιέστερα στο νόημα του πρωτοτύπου. Εκμεταλλεύομαι πάντα όλες τις δυνατότητες για να αποδώσω το νόημα, την «ψυχή» και την «ατμόσφαιρα» του κειμένου, καταφεύγοντας στα ανάλογα σχόλια, αναφερόμενη στα ιστορικά στοιχεία του έργου, αποδίδοντας τα λογοπαίγνια με κάτι αντίστοιχο στα ελληνικά, ούτως ώστε να μην δημιουργούνται δυσνόητα σημεία για τον αναγνώστη.

Είχα την τύχη να γνωρίσω τον Πολ Όστερ όταν αυτός επισκέφθηκε την Αθήνα τον Νοέμβριο του 2014. Δεν θα δίσταζα να επικοινωνήσω μαζί του, αν αντιμετώπιζα ανυπέρβλητες δυσκολίες στην απόδοση των έργων του, αλλά ευτυχώς τέτοιες δυσκολίες δεν υπήρξαν.

Οι εικόνες της Νέας Υόρκης, η περιγραφή του Μπρούκλιν, στο οποίο ζει και ο ίδιος ο Ώστερ σήμερα, η αναφορά στο Βερμόντ, η πανσπερμία των φυλών που κατοικούν σ' αυτή την γοητευτική πόλη, έστω κι αν δεν βρέθηκα ποτέ εκεί, ήταν για μένα πράγματα οικεία και όχι κάτι που έπρεπε απλώς να αποδώσω στα ελληνικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου.

Για μένα η αρχή έγινε με την Τριλογία της Νέας Υόρκης, για να ακολουθήσουν Το Ημερολόγιο του Χειμώνα, Η επινόηση της μοναξιάς και Το Παλάτι του Φεγγαριού. Θα πρέπει να ομολογήσω ότι όλα τα έργα του Πολ Όστερ που έχω ως τώρα μεταφράσει με συγκινούν ιδιαίτερα, καθώς μου θυμίζουν κάποια στοιχεία της δικής μου ζωής. Οι περιγραφές της Αμερικής γενικά και της Νέας Υόρκης ιδιαίτερα, μου ξαναφέρνουν στον νου τον μετανάστη παππού μου, που πέρασε 13 χρόνια της ζωής του στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και περιπλανήθηκε στις πολιτείες των ΗΠΑ. Οι εικόνες της Νέας Υόρκης, η περιγραφή του Μπρούκλιν, στο οποίο ζει και ο ίδιος ο Όστερ σήμερα, η αναφορά στο Βερμόντ, η πανσπερμία των φυλών που κατοικούν σ' αυτή την γοητευτική πόλη, έστω κι αν δεν βρέθηκα ποτέ εκεί, ήταν για μένα πράγματα οικεία και όχι κάτι που έπρεπε απλώς να αποδώσω στα ελληνικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου. Θέλω να πιστεύω ότι στο μέλλον θα μου δοθεί η ευκαιρία να ασχοληθώ με τη μετάφραση και άλλων έργων του Ώστερ, και να ξανανιώσω την ίδια συγκίνηση.

altInfo
Η Σταυρούλα Αργυροπούλου ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση από τα μέσα της δεκαετίας του '80. Έχει μεταφράσει μεταξύ άλλων Dostojevskij, Gorkij, Tolstoj, Coetzee, Turgenev και Auster. Το 2015 έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας για το βιβλίο του Paul Auster Ημερολόγιο του χειμώνα (εκδ. Μεταίχμιο).

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Έλεγα σε προηγούμενο άρθρο μου ότι συμβαίνει κάμποσες φορές αναγνώστες μιας μετάφρασης να έχουν ενστάσεις για την απόδοση της μιας ή της άλλης λέξης. Όσοι διαμαρτύρονται μάλιστα συνήθως έχουν και μια τριβ...

Τι κάνει ο μεταφραστής

Τι κάνει ο μεταφραστής

Tου Κώστα Κουτσουρέλη

Συμβαίνει συχνά. Ο μεταφραστής που μένει πιστός στη μορφή του πρωτότυπου ποιήματος, που κρατάει λ.χ. το μέτρο ή την ομοιοκαταληξία του, να δέχεται κριτική (καλόπιστη συνήθως) ότι προδίδει το «νόημά» του. ...

Για τη μετάφραση

Για τη μετάφραση

Του Γιώργου Βέη

Ο Ezra Pound, ως γνωστόν, αρεσκόταν να μεταφράζει Κομφούκιο από το σινικό πρωτότυπο χωρίς να ομιλεί ή να γράφει τη γλώσσα των μανδαρίνων. Πρόκειται για δήθεν μετάφραση, παρανόηση, παράφραση ή επινόηση κειμένου;
...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

Στο 40ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον μετρ του noir, σκηνοθέτη, συγγραφέα και μεταφραστή Ανδρέα Αποστολίδη, με αφορμή την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Roman-tica» (εκδ. Άγρα). Η συζή...

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ