auster argyropoulou700 2

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου με το οποίο δούλεψαν πρόσφατα και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Σταυρούλα Αργυροπούλου για τις μεταφράσεις του Paul Auster, με αφορμή το μυθιστόρημα Το παλάτι του φεγγαριού (εκδ. Μεταίχμιο).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μετάφραση ενός έργου αποτελεί άλλες φορές επιλογή του μεταφραστή και άλλες, τις περισσότερες, επιλογή του εκδοτικού οίκου. Έτσι, η μετάφραση των βιβλίων του Πολ Όστερ προέκυψε από επιλογή των εκδόσεων Μεταίχμιο, την οποία ευχαρίστως αποδέχθηκα και άρχισα να μεταφράζω έργα του από το 2014. Το Παλάτι του Φεγγαριού είναι το τελευταίο από τα έργα του που μετάφρασα και, όπως και στα προηγούμενα, είχα την ευκαιρία να δουλέψω πάνω σε κείμενα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, πυκνά και συναρπαστικά, που αποτελούν μια τοιχογραφία της σύγχρονης Αμερικής. Ειδικά για το Παλάτι του Φεγγαριού, θα πρέπει να πω ότι με γοητεύει η ατμόσφαιρά του. Ξεκινώντας από την ιστορία ενός ορφανού παιδιού –που σε κάποιο βαθμό μου θύμισε τις Μεγάλες Προσδοκίες του Ντίκενς, αγαπημένο ανάγνωσμα των παιδικών μου χρόνων– η ιστορία εξελίσσεται εντελώς απρόοπτα. Πιστεύω ότι η ρήση του Ώστερ If you are not ready for everything, you are not ready for anything / Αν δεν είσαι έτοιμος για όλα, δεν είσαι έτοιμος για τίποτα/ αποδίδει αυτήν ακριβώς την αίσθηση του απρόοπτου που δημιουργεί η ανάγνωση του συγκεκριμένου βιβλίου.

Η γλώσσα του Ώστερ δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, δεν αντιμετώπισα περίπλοκους ιδιωματισμούς ή νεφελώδεις διατυπώσεις. Αυτό δεν σήμαινε ότι δεν κατέβαλα προσπάθειες ώστε να αποδώσω όσο γινόταν πιο ζωντανά τους διαλόγους των ηρώων ή ότι δεν... ερεύνησα –όσο κι αν αυτό ακούγεται αστείο- τους κανόνες του μπεϊζμπόλ, ώστε να είμαι σε θέση να περιγράψω ικανοποιητικά την εξέλιξη των παιχνιδιών τα οποία αναφέρονται παντού στα κείμενά του.

Η γλώσσα του Όστερ δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, δεν αντιμετώπισα περίπλοκους ιδιωματισμούς ή νεφελώδεις διατυπώσεις. Αυτό δεν σήμαινε ότι δεν κατέβαλα προσπάθειες ώστε να αποδώσω όσο γινόταν πιο ζωντανά τους διαλόγους των ηρώων ή ότι δεν... ερεύνησα –όσο κι αν αυτό ακούγεται αστείο– τους κανόνες του μπεϊζμπόλ, ώστε να είμαι σε θέση να περιγράψω ικανοποιητικά την εξέλιξη των παιχνιδιών τα οποία αναφέρονται παντού στα κείμενά του. Φανατικός οπαδός αυτού του τυπικά αμερικάνικου παιχνιδιού από τα παιδικά του χρόνια, ο Όστερ το αναφέρει πολύ συχνά στα έργα του, με αποτέλεσμα να έχω ήδη «εξοικειωθεί» κατά κάποιο τρόπο με αυτό. Και φυσικά, σε όλα τα έργα του Όστερ είναι απαραίτητες οι λεπτομερείς διευκρινιστικές σημειώσεις, εξαιτίας της ποικιλίας των στοιχείων που περιέχονται σ' αυτά.

Αποδόσεις του κειμένου σε άλλη γλώσσα δεν χρησιμοποίησα, όσο για τις παλαιότερες αποδόσεις των κειμένων που μετέφρασα, απέφυγα να τις κοιτάξω κατά το διάστημα της δικής μου δουλειάς, επειδή θέλω να λειτουργώ ανεπηρέαστη από τις όποιες απόψεις άλλων συναδέλφων, χωρίς, βεβαίως, αυτό να σημαίνει ότι τις περιφρονώ καθ' οιονδήποτε τρόπο.

Πιστεύω ότι μια μετάφραση μπορεί να είναι καλή και, ταυτόχρονα, πιστή στο πρωτότυπο. Το έργο της μετάφρασης απαιτεί επίμονη, πολλές φορές έρευνα ως προς τα διάφορα στοιχεία του κειμένου και δίνει πάντα την ευκαιρία στον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια την ευκαιρία να ασκήσουν τις δικές τους γλωσσοπλαστικές ικανότητες ώστε να παραμείνουν, κατά το δυνατόν, πλησιέστερα στο νόημα του πρωτοτύπου.

Πιστεύω ότι μια μετάφραση μπορεί να είναι καλή και, ταυτόχρονα, πιστή στο πρωτότυπο. Το έργο της μετάφρασης απαιτεί επίμονη, πολλές φορές έρευνα ως προς τα διάφορα στοιχεία του κειμένου και δίνει πάντα την ευκαιρία στον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια την ευκαιρία να ασκήσουν τις δικές τους γλωσσοπλαστικές ικανότητες ώστε να παραμείνουν, κατά το δυνατόν, πλησιέστερα στο νόημα του πρωτοτύπου. Εκμεταλλεύομαι πάντα όλες τις δυνατότητες για να αποδώσω το νόημα, την «ψυχή» και την «ατμόσφαιρα» του κειμένου, καταφεύγοντας στα ανάλογα σχόλια, αναφερόμενη στα ιστορικά στοιχεία του έργου, αποδίδοντας τα λογοπαίγνια με κάτι αντίστοιχο στα ελληνικά, ούτως ώστε να μην δημιουργούνται δυσνόητα σημεία για τον αναγνώστη.

Είχα την τύχη να γνωρίσω τον Πολ Όστερ όταν αυτός επισκέφθηκε την Αθήνα τον Νοέμβριο του 2014. Δεν θα δίσταζα να επικοινωνήσω μαζί του, αν αντιμετώπιζα ανυπέρβλητες δυσκολίες στην απόδοση των έργων του, αλλά ευτυχώς τέτοιες δυσκολίες δεν υπήρξαν.

Οι εικόνες της Νέας Υόρκης, η περιγραφή του Μπρούκλιν, στο οποίο ζει και ο ίδιος ο Ώστερ σήμερα, η αναφορά στο Βερμόντ, η πανσπερμία των φυλών που κατοικούν σ' αυτή την γοητευτική πόλη, έστω κι αν δεν βρέθηκα ποτέ εκεί, ήταν για μένα πράγματα οικεία και όχι κάτι που έπρεπε απλώς να αποδώσω στα ελληνικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου.

Για μένα η αρχή έγινε με την Τριλογία της Νέας Υόρκης, για να ακολουθήσουν Το Ημερολόγιο του Χειμώνα, Η επινόηση της μοναξιάς και Το Παλάτι του Φεγγαριού. Θα πρέπει να ομολογήσω ότι όλα τα έργα του Πολ Όστερ που έχω ως τώρα μεταφράσει με συγκινούν ιδιαίτερα, καθώς μου θυμίζουν κάποια στοιχεία της δικής μου ζωής. Οι περιγραφές της Αμερικής γενικά και της Νέας Υόρκης ιδιαίτερα, μου ξαναφέρνουν στον νου τον μετανάστη παππού μου, που πέρασε 13 χρόνια της ζωής του στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και περιπλανήθηκε στις πολιτείες των ΗΠΑ. Οι εικόνες της Νέας Υόρκης, η περιγραφή του Μπρούκλιν, στο οποίο ζει και ο ίδιος ο Όστερ σήμερα, η αναφορά στο Βερμόντ, η πανσπερμία των φυλών που κατοικούν σ' αυτή την γοητευτική πόλη, έστω κι αν δεν βρέθηκα ποτέ εκεί, ήταν για μένα πράγματα οικεία και όχι κάτι που έπρεπε απλώς να αποδώσω στα ελληνικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου. Θέλω να πιστεύω ότι στο μέλλον θα μου δοθεί η ευκαιρία να ασχοληθώ με τη μετάφραση και άλλων έργων του Ώστερ, και να ξανανιώσω την ίδια συγκίνηση.

altInfo
Η Σταυρούλα Αργυροπούλου ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση από τα μέσα της δεκαετίας του '80. Έχει μεταφράσει μεταξύ άλλων Dostojevskij, Gorkij, Tolstoj, Coetzee, Turgenev και Auster. Το 2015 έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας για το βιβλίο του Paul Auster Ημερολόγιο του χειμώνα (εκδ. Μεταίχμιο).

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Έλεγα σε προηγούμενο άρθρο μου ότι συμβαίνει κάμποσες φορές αναγνώστες μιας μετάφρασης να έχουν ενστάσεις για την απόδοση της μιας ή της άλλης λέξης. Όσοι διαμαρτύρονται μάλιστα συνήθως έχουν και μια τριβ...

Τι κάνει ο μεταφραστής

Τι κάνει ο μεταφραστής

Tου Κώστα Κουτσουρέλη

Συμβαίνει συχνά. Ο μεταφραστής που μένει πιστός στη μορφή του πρωτότυπου ποιήματος, που κρατάει λ.χ. το μέτρο ή την ομοιοκαταληξία του, να δέχεται κριτική (καλόπιστη συνήθως) ότι προδίδει το «νόημά» του. ...

Για τη μετάφραση

Για τη μετάφραση

Του Γιώργου Βέη

Ο Ezra Pound, ως γνωστόν, αρεσκόταν να μεταφράζει Κομφούκιο από το σινικό πρωτότυπο χωρίς να ομιλεί ή να γράφει τη γλώσσα των μανδαρίνων. Πρόκειται για δήθεν μετάφραση, παρανόηση, παράφραση ή επινόηση κειμένου;
...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπα...

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας θα απονεμηθεί την Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 2022. Όπως κάθε χρόνο, τα προγνωστικά και τα διαδικτυακά στοιχήματα δίνουν και παίρνουν. Ουελμπέκ, Ερνό και Ρούσντι είναι μεταξύ των φαβορί. Θα επιβεβαιωθούν τα γραφεία στοιχημάτων ή η σουηδική Ακαδημία θα κάνει και πάλι την έκπληξη;

Επιμέλεια: ...

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ