auster argyropoulou700 2

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου με το οποίο δούλεψαν πρόσφατα και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Σταυρούλα Αργυροπούλου για τις μεταφράσεις του Paul Auster, με αφορμή το μυθιστόρημα Το παλάτι του φεγγαριού (εκδ. Μεταίχμιο).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μετάφραση ενός έργου αποτελεί άλλες φορές επιλογή του μεταφραστή και άλλες, τις περισσότερες, επιλογή του εκδοτικού οίκου. Έτσι, η μετάφραση των βιβλίων του Πολ Όστερ προέκυψε από επιλογή των εκδόσεων Μεταίχμιο, την οποία ευχαρίστως αποδέχθηκα και άρχισα να μεταφράζω έργα του από το 2014. Το Παλάτι του Φεγγαριού είναι το τελευταίο από τα έργα του που μετάφρασα και, όπως και στα προηγούμενα, είχα την ευκαιρία να δουλέψω πάνω σε κείμενα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, πυκνά και συναρπαστικά, που αποτελούν μια τοιχογραφία της σύγχρονης Αμερικής. Ειδικά για το Παλάτι του Φεγγαριού, θα πρέπει να πω ότι με γοητεύει η ατμόσφαιρά του. Ξεκινώντας από την ιστορία ενός ορφανού παιδιού –που σε κάποιο βαθμό μου θύμισε τις Μεγάλες Προσδοκίες του Ντίκενς, αγαπημένο ανάγνωσμα των παιδικών μου χρόνων– η ιστορία εξελίσσεται εντελώς απρόοπτα. Πιστεύω ότι η ρήση του Ώστερ If you are not ready for everything, you are not ready for anything / Αν δεν είσαι έτοιμος για όλα, δεν είσαι έτοιμος για τίποτα/ αποδίδει αυτήν ακριβώς την αίσθηση του απρόοπτου που δημιουργεί η ανάγνωση του συγκεκριμένου βιβλίου.

Η γλώσσα του Ώστερ δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, δεν αντιμετώπισα περίπλοκους ιδιωματισμούς ή νεφελώδεις διατυπώσεις. Αυτό δεν σήμαινε ότι δεν κατέβαλα προσπάθειες ώστε να αποδώσω όσο γινόταν πιο ζωντανά τους διαλόγους των ηρώων ή ότι δεν... ερεύνησα –όσο κι αν αυτό ακούγεται αστείο- τους κανόνες του μπεϊζμπόλ, ώστε να είμαι σε θέση να περιγράψω ικανοποιητικά την εξέλιξη των παιχνιδιών τα οποία αναφέρονται παντού στα κείμενά του.

Η γλώσσα του Όστερ δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, δεν αντιμετώπισα περίπλοκους ιδιωματισμούς ή νεφελώδεις διατυπώσεις. Αυτό δεν σήμαινε ότι δεν κατέβαλα προσπάθειες ώστε να αποδώσω όσο γινόταν πιο ζωντανά τους διαλόγους των ηρώων ή ότι δεν... ερεύνησα –όσο κι αν αυτό ακούγεται αστείο– τους κανόνες του μπεϊζμπόλ, ώστε να είμαι σε θέση να περιγράψω ικανοποιητικά την εξέλιξη των παιχνιδιών τα οποία αναφέρονται παντού στα κείμενά του. Φανατικός οπαδός αυτού του τυπικά αμερικάνικου παιχνιδιού από τα παιδικά του χρόνια, ο Όστερ το αναφέρει πολύ συχνά στα έργα του, με αποτέλεσμα να έχω ήδη «εξοικειωθεί» κατά κάποιο τρόπο με αυτό. Και φυσικά, σε όλα τα έργα του Όστερ είναι απαραίτητες οι λεπτομερείς διευκρινιστικές σημειώσεις, εξαιτίας της ποικιλίας των στοιχείων που περιέχονται σ' αυτά.

Αποδόσεις του κειμένου σε άλλη γλώσσα δεν χρησιμοποίησα, όσο για τις παλαιότερες αποδόσεις των κειμένων που μετέφρασα, απέφυγα να τις κοιτάξω κατά το διάστημα της δικής μου δουλειάς, επειδή θέλω να λειτουργώ ανεπηρέαστη από τις όποιες απόψεις άλλων συναδέλφων, χωρίς, βεβαίως, αυτό να σημαίνει ότι τις περιφρονώ καθ' οιονδήποτε τρόπο.

Πιστεύω ότι μια μετάφραση μπορεί να είναι καλή και, ταυτόχρονα, πιστή στο πρωτότυπο. Το έργο της μετάφρασης απαιτεί επίμονη, πολλές φορές έρευνα ως προς τα διάφορα στοιχεία του κειμένου και δίνει πάντα την ευκαιρία στον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια την ευκαιρία να ασκήσουν τις δικές τους γλωσσοπλαστικές ικανότητες ώστε να παραμείνουν, κατά το δυνατόν, πλησιέστερα στο νόημα του πρωτοτύπου.

Πιστεύω ότι μια μετάφραση μπορεί να είναι καλή και, ταυτόχρονα, πιστή στο πρωτότυπο. Το έργο της μετάφρασης απαιτεί επίμονη, πολλές φορές έρευνα ως προς τα διάφορα στοιχεία του κειμένου και δίνει πάντα την ευκαιρία στον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια την ευκαιρία να ασκήσουν τις δικές τους γλωσσοπλαστικές ικανότητες ώστε να παραμείνουν, κατά το δυνατόν, πλησιέστερα στο νόημα του πρωτοτύπου. Εκμεταλλεύομαι πάντα όλες τις δυνατότητες για να αποδώσω το νόημα, την «ψυχή» και την «ατμόσφαιρα» του κειμένου, καταφεύγοντας στα ανάλογα σχόλια, αναφερόμενη στα ιστορικά στοιχεία του έργου, αποδίδοντας τα λογοπαίγνια με κάτι αντίστοιχο στα ελληνικά, ούτως ώστε να μην δημιουργούνται δυσνόητα σημεία για τον αναγνώστη.

Είχα την τύχη να γνωρίσω τον Πολ Όστερ όταν αυτός επισκέφθηκε την Αθήνα τον Νοέμβριο του 2014. Δεν θα δίσταζα να επικοινωνήσω μαζί του, αν αντιμετώπιζα ανυπέρβλητες δυσκολίες στην απόδοση των έργων του, αλλά ευτυχώς τέτοιες δυσκολίες δεν υπήρξαν.

Οι εικόνες της Νέας Υόρκης, η περιγραφή του Μπρούκλιν, στο οποίο ζει και ο ίδιος ο Ώστερ σήμερα, η αναφορά στο Βερμόντ, η πανσπερμία των φυλών που κατοικούν σ' αυτή την γοητευτική πόλη, έστω κι αν δεν βρέθηκα ποτέ εκεί, ήταν για μένα πράγματα οικεία και όχι κάτι που έπρεπε απλώς να αποδώσω στα ελληνικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου.

Για μένα η αρχή έγινε με την Τριλογία της Νέας Υόρκης, για να ακολουθήσουν Το Ημερολόγιο του Χειμώνα, Η επινόηση της μοναξιάς και Το Παλάτι του Φεγγαριού. Θα πρέπει να ομολογήσω ότι όλα τα έργα του Πολ Όστερ που έχω ως τώρα μεταφράσει με συγκινούν ιδιαίτερα, καθώς μου θυμίζουν κάποια στοιχεία της δικής μου ζωής. Οι περιγραφές της Αμερικής γενικά και της Νέας Υόρκης ιδιαίτερα, μου ξαναφέρνουν στον νου τον μετανάστη παππού μου, που πέρασε 13 χρόνια της ζωής του στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και περιπλανήθηκε στις πολιτείες των ΗΠΑ. Οι εικόνες της Νέας Υόρκης, η περιγραφή του Μπρούκλιν, στο οποίο ζει και ο ίδιος ο Όστερ σήμερα, η αναφορά στο Βερμόντ, η πανσπερμία των φυλών που κατοικούν σ' αυτή την γοητευτική πόλη, έστω κι αν δεν βρέθηκα ποτέ εκεί, ήταν για μένα πράγματα οικεία και όχι κάτι που έπρεπε απλώς να αποδώσω στα ελληνικά, στα πλαίσια της δουλειάς μου. Θέλω να πιστεύω ότι στο μέλλον θα μου δοθεί η ευκαιρία να ασχοληθώ με τη μετάφραση και άλλων έργων του Ώστερ, και να ξανανιώσω την ίδια συγκίνηση.

altInfo
Η Σταυρούλα Αργυροπούλου ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση από τα μέσα της δεκαετίας του '80. Έχει μεταφράσει μεταξύ άλλων Dostojevskij, Gorkij, Tolstoj, Coetzee, Turgenev και Auster. Το 2015 έλαβε το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας για το βιβλίο του Paul Auster Ημερολόγιο του χειμώνα (εκδ. Μεταίχμιο).

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Έλεγα σε προηγούμενο άρθρο μου ότι συμβαίνει κάμποσες φορές αναγνώστες μιας μετάφρασης να έχουν ενστάσεις για την απόδοση της μιας ή της άλλης λέξης. Όσοι διαμαρτύρονται μάλιστα συνήθως έχουν και μια τριβ...

Τι κάνει ο μεταφραστής

Τι κάνει ο μεταφραστής

Tου Κώστα Κουτσουρέλη

Συμβαίνει συχνά. Ο μεταφραστής που μένει πιστός στη μορφή του πρωτότυπου ποιήματος, που κρατάει λ.χ. το μέτρο ή την ομοιοκαταληξία του, να δέχεται κριτική (καλόπιστη συνήθως) ότι προδίδει το «νόημά» του. ...

Για τη μετάφραση

Για τη μετάφραση

Του Γιώργου Βέη

Ο Ezra Pound, ως γνωστόν, αρεσκόταν να μεταφράζει Κομφούκιο από το σινικό πρωτότυπο χωρίς να ομιλεί ή να γράφει τη γλώσσα των μανδαρίνων. Πρόκειται για δήθεν μετάφραση, παρανόηση, παράφραση ή επινόηση κειμένου;
...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ