alt

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου με το οποίο δούλεψαν πρόσφατα και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης με αφορμή τη μετάφραση του βιβλίου Η σκούπα και το σύστημα, του David Foster Wallace, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εδώ και μερικά χρόνια, είχα την ωραία ευκαιρία να γνωριστώ με έναν εκπληκτικό τύπο, μια δυναμική φυσιογνωμία που ακούει στο όνομα Κώστας Καλτσάς. Μας συνέδεε μια κοινή παθιασμένη αγάπη για το έργο του Thomas Pynchon, από εκεί ξεκινήσαμε, αλλά δεν σταματήσαμε εκεί. Καίτοι μανιακός βιβλιοφάγος, καίτοι με άνεση μιλούσε για πολλούς δημιουργούς, από τον Μέλβιλ και τον Ντίκενς μέχρι τον Φίλιπ Ροθ και την Marilynne Robinson, πάντα ο Καλτσάς επέμενε στα επιτεύγματα του David Foster Wallace. Μάλιστα, στο χέρι του έχει τατουάζ την ακροτελεύτια φράση του Infinite Jest. Πείστηκα, και σε χρόνο dt απέκτησα όλα τα βιβλία του DFW,  και έπεσα με τα μούτρα στο διάβασμα. Θα χρωστώ πάντα ευγνωμοσύνη στον Καλτσά, διότι, συν τοις άλλοις, μέσω Wallace, ανακάλυψα και τον άλλο απίστευτο συγγραφέα, τον David Markson.

Πείστηκα, και σε χρόνο dt απέκτησα όλα τα βιβλία του DFW,  και έπεσα με τα μούτρα στο διάβασμα. Θα χρωστώ πάντα ευγνωμοσύνη στον Καλτσά, διότι, συν τοις άλλοις, μέσω Wallace, ανακάλυψα και τον άλλο απίστευτο συγγραφέα, τον David Markson.

Με τον καιρό, άρχισε να δεσπόζει μέσα μου η ιδέα να εκδοθεί το Infinite Jest, και όλα τα άλλα βιβλία του DFW. Μέσω του αείμνηστου Δημήτρη Αρμάου, ξεκίνησα μια γόνιμη συζήτηση με τον Κώστα Δαρδανό των εκδόσεων Gutenberg. Κλήθηκα να προτείνω βιβλία για την αξιοθαύμαστη και πολιτιμότατη σειρά Orbis Literae, και αφού, ύστερα από ωραίες ανταλλαγές απόψεων, ο Δαρδανός συμφώνησε να αναλάβει την έκδοση του Infinite Jest, και έκλεισε τα δικαιώματα, μου πρότεινε να αναλάβω τη μετάφραση. Του αντιπρότεινα, με σαράντα πυρετό από την έξαψη και τον ενθουσιασμό, να τον γνωρίσω με τον Καλτσά, και να αναλάβει αυτός τη μετάφραση, ως Αρχηγός των Γουαλασικών στην Αθήνα. Έτσι κι έγινε!

Βέβαια, έμεινα με το εκούσιο παράπονο ότι δεν θα καταπιανόμουν εγώ με το μυθιστόρημα-μαστόδοντο, όπως έλεγε ο ίδιος ο Wallace το Infinite Jest, αλλά το σωστό είναι σωστό είναι σωστό, όπως το ρόδο είναι ρόδο είναι ρόδο, και ο Καλτσάς είναι Καλτσάς είναι Καλτσάς, και δικαίως, απολύτως δικαίως, θα συνδέσει το όνομά του με το Jest. Θα το συνδέσω κι εγώ ως μεσολαβητής, ένας go-between που ξέρει να παραμερίζει και να συστήνει και να προτείνει.

Πρόκειται για το πιο εκθαμβωτικό ντεμπούτο μετά το V του Pynchon. Πολλές φορές, σαν αντίσταση στην καταθλιπτική περιρρέουσα κατάσταση, διάβαζα δυνατά δεκάδες σελίδες του Broom, και αναστάτωνα τη γειτονιά με τα βροντερά μου γέλια. Η πρόκληση ήταν πιο προκλητική κι από όσο μια κάσα ιρλανδέζικο ουίσκυ για έναν Νορβηγό ναύτη. Διάβασα δύο και τρεις φορές το βιβλίο, και στρώθηκα στη μετάφραση.

Παραλλήλως, άλλες γόνιμες συζητήσεις μου, με την κυρία Μίνογλου των εκδόσεων Κριτική, οδήγησαν στην απόκτηση των δικαιωμάτων του The Broom of the System, του πρώτου μυθιστορήματος που υπογράφει ο DFW. Πρόκειται για το πιο εκθαμβωτικό ντεμπούτο μετά το V του Pynchon. Πολλές φορές, σαν αντίσταση στην καταθλιπτική περιρρέουσα κατάσταση, διάβαζα δυνατά δεκάδες σελίδες του Broom, και αναστάτωνα τη γειτονιά με τα βροντερά μου γέλια. Η πρόκληση ήταν πιο προκλητική κι από όσο μια κάσα ιρλανδέζικο ουίσκυ για έναν Νορβηγό ναύτη. Διάβασα δύο και τρεις φορές το βιβλίο, και στρώθηκα στη μετάφραση. Η τεθλασμένη τζαζ της πολιτείας και του βίου μου θέλησε να δουλέψω τη μετάφραση σε τρεις διαφορετικές κατοικίες και κάτω από συνθήκες που σε πολλούς θα φαίνονταν αντίξοες. Ήταν μια από τις πιο όμορφες εμπειρίες/περιπέτειες στη ζωή μου.

Η μεγάλη δυσκολία ήταν η πολυφωνική και διακεκομμένη μορφή του έργου. Ούτως ή άλλως, ο μεταφραστής είναι ένας λεκτικός χαμαιλέων. Χορεύει όπως του παίζει ο εκάστοτε συγγραφέας. Εδώ, ήταν σαν να έχω να κάνω με πέντε και με έξι συγγραφείς μαζί που έπαιζαν κάτι σαν τα οργιαστικά τζαζ κομμάτια του μέγιστου John Zorn. Κόλαση και χαμός, αλλά και τρομερή πρόκληση. Οι δυσκολίες ήταν απ᾽ αυτές που όταν τις υπερβείς νιώθεις υπέροχα. Σαν να λύνεις σκακιστικά προβλήματα. Με βοήθησε πολύ το ότι έχω περάσει από συγγραφείς όπως ο Nabokov. Αλλά και το ότι έχω θητεύσει στον Jonathan Franzen.

Aς μου επιτραπεί να σημειώσω ότι επιμένω στην πιστή, όσο γίνεται, μετάφραση. Φροντίζω να διατηρώ ανέπαφη την στίξη του εκάστοτε συγγραφέα, να ακολουθώ τη μελωδία και τον ρυθμό του πρωτότυπου. Σ᾽ αυτό βοηθάει ο πολυστρωματικός ορυκτός πλούτος της ελληνικής γλώσσας. Έτσι ακριβως δούλεψα και το Broom.

Μια και ανέφερα τον Nabokov, ας μου επιτραπεί να σημειώσω ότι επιμένω στην πιστή, όσο γίνεται, μετάφραση. Φροντίζω να διατηρώ ανέπαφη τη στίξη του εκάστοτε συγγραφέα, να ακολουθώ τη μελωδία και τον ρυθμό του πρωτότυπου. Σ᾽ αυτό βοηθάει ο πολυστρωματικός ορυκτός πλούτος της ελληνικής γλώσσας. Έτσι ακριβως δούλεψα και το Broom.

Μέσα στα άμεσα σχέδιά μου είναι να πείσω ευγενικά και με όση ευγλωττία διαθέτω την δυναμική μου εκδότρια κυρία Μίνογλου να προχωρήσουμε σε μια έκδοση επιλεγμένων δοκιμίων του DFW.

Δεν έχω μεταφράσει άλλον David Foster Wallace, αλλά είμαι πολύ εξοικειωμένος με το μοναδικό στυλ του. Ένα στυλ που διατηρεί υπόγειες διασυνδέσεις με το στυλ άλλων συγγραφέων που με τσιγκλάνε και με διαολίζουν, όπως ο Roberto Bolaño, ο παλιός καλός Norman Mailer, και, όσο κι αν φανεί παράδοξο, πιστέψτε με, δεν είναι καθόλου, ο Ευγένιος Αρανίτσης τόσο των Λεπτομερειών για το Τέλος του Κόσμου όσο και των Ιστοριών που Άρεσαν σε Μερικούς Ανθρώπους που Ξέρω. Είμαι σίγουρος ότι μια συνάντηση των δύο αυτών δημιουργών, του DFW και του Αρανίτση, με οικοδεσπότη τον Jonathan Franzen, και guest τον Bolaño θα ήταν κάτι σαν big bang της Πυραυλοκίνητης Διεξοδικά Διερευνητικής Λογοτεχνίας!

altInfo
Ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1960. Είναι ποιητής, μεταφραστής και συγγραφέας. Μεταξύ άλλων έχει μεταφράσει Nabokov, Bukowski, Kerouac, Franzen, Joyce, Rushdie, Miller, Doyle, Orwell, Fitzgerald, Ellroy, Highsmith, Conrad, McEwan, Hammett και James.

politeia link

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Δεν μεταφράζουμε λέξεις!

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Έλεγα σε προηγούμενο άρθρο μου ότι συμβαίνει κάμποσες φορές αναγνώστες μιας μετάφρασης να έχουν ενστάσεις για την απόδοση της μιας ή της άλλης λέξης. Όσοι διαμαρτύρονται μάλιστα συνήθως έχουν και μια τριβ...

Τι κάνει ο μεταφραστής

Τι κάνει ο μεταφραστής

Tου Κώστα Κουτσουρέλη

Συμβαίνει συχνά. Ο μεταφραστής που μένει πιστός στη μορφή του πρωτότυπου ποιήματος, που κρατάει λ.χ. το μέτρο ή την ομοιοκαταληξία του, να δέχεται κριτική (καλόπιστη συνήθως) ότι προδίδει το «νόημά» του. ...

Για τη μετάφραση

Για τη μετάφραση

Του Γιώργου Βέη

Ο Ezra Pound, ως γνωστόν, αρεσκόταν να μεταφράζει Κομφούκιο από το σινικό πρωτότυπο χωρίς να ομιλεί ή να γράφει τη γλώσσα των μανδαρίνων. Πρόκειται για δήθεν μετάφραση, παρανόηση, παράφραση ή επινόηση κειμένου;
...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ