Οι απρόσμενες συνέπειες της ανάγνωσης

Γιατί οι Λέτορες έχουν την ικανότητα να επηρεάζουν τους ανθρώπους απλά και μόνο με τη δύναμη της ανάγνωσης: Στα δικά τους χέρια, οποιαδήποτε τυπωμένη λέξη γίνεται ένα γεμάτο περίστροφο που μπορεί να στραφεί στον ακροατή, πυροβολώντας τον με συναισθήματα και απόψεις, έτσι ώστε, όταν η ανάγνωση τελειώσει, αυτός να νομίζει πως το να τους χαρίσει π.χ. το μεγαλύτερο μέρος της κινητής και ακίνητης περιουσίας του είναι κάτι ολότελα φυσικό. Βέβαια, οι Λέτορες είναι δυνατοί αλλά άκακοι: ρομαντικοί βιβλιόφιλοι που συναντώνται στα σκοτεινά σοκάκια και στα παλιά βιβλιοπωλεία της Κοπεγχάγης σε καθεστώς απόλυτης μυστικότητας, με στόχο όχι άλλον από το να ενισχύσουν την αναγνωστική τους εμπειρία, «παίζοντας» με τους χρωματισμούς ενός βιβλίου όπως κάποιος «παίζει» με τις ρυθμίσεις των μπάσων στο στερεοφωνικό του (προκειμένου να επιτύχει το βέλτιστο ηχητικό αποτέλεσμα). Οι «υπνωτιστικές» τους ιδιότητες δεν χρησιμοποιούνται, παρά μόνο για το καλό του συνόλου, π.χ. για να επηρεάσουν θετικά έναν πολιτικό που θεωρεί τα επιπλέον μαθήματα ανάγνωσης για τα παιδιά του δημοτικού χαμένο κόπο και χρήματα. Μέχρι που ο σημαντικότερος και πιο καλοπροαίρετος Λέτορας, ο Λούκα Καμπέλι (ιδιοκτήτης του παλαιοβιβλιοπωλείου Libri di Luca), δολοφονείται διαβάζοντας μερικές γραμμές από το «Operette Morali» του Τζιάκομο Λεοπάρντι… Κι έτσι αρχίζει η ιστορία. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, ο εργασιομανής δικηγόρος Γιον Καμπέλι, δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με τα βιβλία – όπως τα τελευταία χρόνια δεν έχει ιδιαίτερη σχέση και με τον πατέρα του. Η δολοφονία του γερο-Λούκα, όμως, λειτουργεί ως καταλύτης για μια σειρά γεγονότων που υποχρεώνουν τον Γιον να επανεξετάσει όλη του την κοσμοθεωρία, τις αξίες του και όσα νόμιζε πως γνώριζε για τον εαυτό του και την οικογένειά του μέχρι εκείνη τη στιγμή. Με την αρωγή της Κατερίνας και του Ίβεσεν, βοηθών και αγαπημένων φίλων του πατέρα του, ο Γιον προσπαθεί να ξεσκεπάσει την αλήθεια σχετικά με τη δολοφονία του Λούκα, βάζοντας πλέον σε κίνδυνο και τη δική του ζωή. Ο συγγραφέας δομεί ένα σύμπαν επιβλητικό, στο οποίο οι «υπερφυσικές» δυνάμεις των ηρώων δεν είναι de facto, αλλά ενεργοποιούνται μόνο με την κατάλληλη φόρτιση κατά τη διάρκεια μιας ανάγνωσης. Η αλληγορία είναι σαφής: τα βιβλία μπορούν να δώσουν καινούργια ζωή – ή να την αφαιρέσουν. Πρέπει να προσεγγίζονται με σεβασμό και δέος και να μην «καταναλώνονται» αψήφιστα (μερικές φορές, μάλιστα, είναι πιο σοφό να μην «καταναλώνονται» καθόλου). Μαζί με τον σκεπτικιστή Γιον, καλούμαστε κι εμείς να ανακαλύψουμε με τον δέοντα σεβασμό και τρόμο την ηλεκτρική σχεδόν ενέργεια που μπορεί να κρύβει η ράχη ενός βιβλίου και τους κινδύνους που εμπεριέχει η περιγραφή μιας ιστορίας, να χάσουμε τον εαυτό μας μέσα της για να τον ξαναβρούμε, επιβεβαιώνοντας την πεποίθηση πως η ανάγνωση ενός βιβλίου είναι καθρέφτης που μέσα του αντικρίζουμε την ψυχή μας. Όμως, ο συγγραφέας δεν αναλώνεται σε άσκοπους λυρισμούς. Η γραφή του είναι άμεση, αδρή και η πλοκή προχωρά αβίαστα, κάνοντας το «Βιβλιοπωλείο των σκιών» ένα συναρπαστικό (αν και… βραχύβιο) ανάγνωσμα.

 

Δανάη Χριστοπούλου