alt

Απάντηση στην παρουσίαση του βιβλίου Η επέλαση της ροζ λογοτεχνίας.

Της Εύας Στάμου

Το 2010 δημοσιεύτηκε στην Book Press  κείμενό μου με τίτλο «Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας». Ήταν μία από τις πρώτες, εξ όσων γνωρίζω, απόπειρες στην ελληνική αρθρογραφία να αναλυθούν έστω συνοπτικά κάποιες όψεις του συγκεκριμένου είδους παραλογοτεχνίας όπως αναπτύσσεται τόσο στη χώρα μας όσο και στη διεθνή παραγωγή βιβλίου.

Τέσσερα χρόνια αργότερα δημοσιεύεται από τον εκδοτικό οίκο Gutenberg το δοκίμιο μου για την Επέλαση της ροζ λογοτεχνίας, το οποίο παρουσίασε ο κ. Γιώργος Περαντωνάκης. Η παρουσίασή του, για την οποία τον ευχαριστώ, είναι εκτενής και εκφράζει αρκετές ενδιαφέρουσες προσωπικές του απόψεις για το φαινόμενο της ροζ παραλογοτεχνίας. Νομίζω, όμως, ότι τμήμα της κριτικής του βασίζεται σε δύο παρερμηνείες.

Η ροζ παραλογοτεχνία μπορεί να κατανοηθεί ορθά μόνο ως τμήμα μιας «ροζ κουλτούρας» που απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ποιότητες που στην εποχή μας αποδίδονται στη «θηλυκότητα»

Η πρώτη αφορά τις προθέσεις που μου αποδίδει. Δηλώνει ότι με το βιβλίο μου «ανέλαβα να συνοψίσω τη συζήτηση και να καταγράψω όλα αυτά που κατά καιρούς έχουν ακουστεί». Η αλήθεια όμως είναι ότι τίποτα από όσα γράφω δεν τα «έχω ακούσει» κάπου, διότι πολύ απλά αυτά τα οποία καταθέτω δεν έχουν ειπωθεί. Η θέση μου ότι η ροζ παραλογοτεχνία μπορεί να κατανοηθεί ορθά μόνο ως τμήμα μιας «ροζ κουλτούρας» που απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ποιότητες που στην εποχή μας αποδίδονται στη «θηλυκότητα», είναι μια προσωπική μου άποψη που τίθεται για πρώτη φορά σε συζήτηση.

Απόψεις άλλων αναλυτών δίνονται με ακριβείς παραπομπές στη βιβλιογραφία. Σίγουρα δεν είχα καμία πρόθεση να αναλωθώ στην «καταγραφή» των όσων λένε ή ακούνε άλλοι, χάριν κάποιας εγκυκλοπαιδικής επιμόρφωσης - το θεωρώ κάτι ανιαρό τόσο για μένα όσο και για τους αναγνώστες, και εντελώς άσχετο με τους στόχους ενός κριτικού δοκιμίου. Μπορώ όμως να υποθέσω ότι δικαιολογημένα ο κ. Περαντωνάκης θεωρεί πως το δοκίμιό μου έχει «ελλείψεις» καθόσον δεν προσφέρει την γενικόλογη επισκόπηση των όσων έχουν κατά καιρούς ακουστεί επί του θέματος.

Η δεύτερη παρανόηση μου αποδίδει μια παρατήρηση που δεν γίνεται στο βιβλίο. Γράφει ο κ. Περαντωνάκης: «Η παρατήρηση μάλιστα ότι η κριτική δίνει θέση στη ροζ λογοτεχνία δεν στηρίζεται σε καμία επαρκή βάση». Στο έκτο κεφάλαιο του βιβλίου μου δηλώνω ακριβώς το αντίθετο: ότι η κριτική δεν δίνει -ως θα όφειλε- την δέουσα προσοχή σε αυτό το φαινόμενο, δεν ασκείται δηλαδή τακτικά ρητή και εμπεριστατωμένη κριτική στα προϊόντα της ροζ παραλογοτεχνίας που κατακλύζουν πλέον την εγχώρια και διεθνή αγορά του βιβλίου.

Προτείνω μάλιστα τρόπους με τους οποίους κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δρομολογηθεί στη χώρα μας, είτε με τη σαφή κατηγοριοποίηση βιβλίων ανάλογα με το είδος τους είτε με τη θέσπιση βραβείων που να αφορούν την παραγωγή της παραλογοτεχνίας, ώστε να μην συντάσσονται –από ιδιωτικούς φορείς ή μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων– λίστες λογοτεχνικών βραβείων που εμπεριέχουν τίτλους κάκιστης παραλογοτεχνίας, όπως και άλλες μεθόδους που συναντώνται σε άλλες χώρες.

Ο ρόλος μου σε αυτό το σύντομο δοκίμιο δεν ήταν να υποδείξω σε οποιονδήποτε τι να διαβάσει, αλλά να ταυτοποιήσω ορισμένα ειδολογικά χαρακτηριστικά

Στο ίδιο κεφάλαιο αναπτύσω χάριν διαλόγου τρία αντεπιχειρήματα, τα οποία ονομάζω «ελιτίστικο», «ωφελιμιστικό», και «μηδενιστικό», τα οποία θα μπορούσε να μου αντιπροτείνει κάποιος υπερασπιστής της ροζ λογοτεχνίας, και καταδεικνύω γιατί τα επιχειρήματα αυτά είναι έωλα. Πρόκειται για μια ανάλυση που, εξ όσων γνωρίζω, διατυπώνεται για πρώτη φορά στη συναφή βιβλιογραφία, και η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο εστίασης, είτε θετικών είτε αρνητικών, προσεγγίσεων προς το βιβλίο μου.

Στο τέταρτο και το πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου μου δίνω επίσης μια σειρά απαντήσεων στο ερώτημα του πώς μπορούμε να διακρίνουμε τη σοβαρή πεζογραφία από την ροζ παραλογοτεχνία – ο ρόλος μου άλλωστε σε αυτό το σύντομο δοκίμιο δεν ήταν να υποδείξω σε οποιονδήποτε τι να διαβάσει αλλά να ταυτοποιήσω ορισμένα ειδολογικά χαρακτηριστικά. Άλλωστε, αναγνωστικές υποδείξεις υπέρ ή κατά κάποιων τίτλων δεν ανήκουν στην δική μου αρμοδιότητα, αλλά σε αυτή των των κριτικών βιβλίου.

Η διττή παρερμηνεία που εντοπίζω στην παρουσίαση του κ. Περαντωνάκη δεν πρέπει να μας κάνει να παραβλέψουμε το υψηλό επίπεδο που χαρακτηρίζει την εργασία πολλών Ελλήνων κριτικών – γεγονός που παρέχει, νομίζω και την δυνατότητα για μια αποτελεσματικότερη προστασία της λογοτεχνίας και φιλαναγνωσίας στη χώρα μας.

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ας μιλήσουμε για τη ροζ λογοτεχνία

Ας μιλήσουμε για τη ροζ λογοτεχνία

Για τη «ροζ λογοτεχνία» και τους αναγνώστες της μιλάει το βιβλίο της Εύας Στάμου.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η συζήτηση για τις (συνήθως) γυναίκες συγγρ...

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Της Εύας Στάμου*

Η γραφή των γυναικών δεν είναι πάντα χρώματος ροζ. Η σύγχυση της γυναικείας πεζογραφίας με τη ροζ λογοτεχνία διαστρεβλώνει την εικόνα της πρόσφατης εκδοτικής παραγωγής στη...

Τι λογοτεχνία θέλουμε;

Τι λογοτεχνία θέλουμε;

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί όσους συζητάνε για τη λογοτεχνία είναι αν αυτή αποτελεί έναν κώδικα που αποδίδει την εξωκειμενική πραγματικότητα ή ένα κλειστό σύμπαν που αναφέρεται μόνο στον εαυτό-του. Με άλλα λόγια, ένα μυθισ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρία Γιαγιάννου «Το μέλος φάντασμα», που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Περπατούσε προς το οίκημα με βήμα χαλαρό αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν πλησία...

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Για το μυθιστόρημα της Φραντσέσκα Μελάντρι «Σωστό αίμα» (μτφρ. Άμπυ Ραΐκου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Η ιταλική σύγχρονη λογοτεχνία δεν σταματά να μας εκπλήσσει θετικά. Οι σύγχρονοι Ιταλοί και κυρίως οι Ιτα...

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρία Γιαγιάννου «Το μέλος φάντασμα», που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Περπατούσε προς το οίκημα με βήμα χαλαρό αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν πλησία...

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΜΑΡΩ

Το μωρό γκρίνιαζε σε όλη τη διαδρομή. Τόσο που το μι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

27 Σεπτεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών. Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ