alt

Απάντηση στην παρουσίαση του βιβλίου Η επέλαση της ροζ λογοτεχνίας.

Της Εύας Στάμου

Το 2010 δημοσιεύτηκε στην Book Press  κείμενό μου με τίτλο «Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας». Ήταν μία από τις πρώτες, εξ όσων γνωρίζω, απόπειρες στην ελληνική αρθρογραφία να αναλυθούν έστω συνοπτικά κάποιες όψεις του συγκεκριμένου είδους παραλογοτεχνίας όπως αναπτύσσεται τόσο στη χώρα μας όσο και στη διεθνή παραγωγή βιβλίου.

Τέσσερα χρόνια αργότερα δημοσιεύεται από τον εκδοτικό οίκο Gutenberg το δοκίμιο μου για την Επέλαση της ροζ λογοτεχνίας, το οποίο παρουσίασε ο κ. Γιώργος Περαντωνάκης. Η παρουσίασή του, για την οποία τον ευχαριστώ, είναι εκτενής και εκφράζει αρκετές ενδιαφέρουσες προσωπικές του απόψεις για το φαινόμενο της ροζ παραλογοτεχνίας. Νομίζω, όμως, ότι τμήμα της κριτικής του βασίζεται σε δύο παρερμηνείες.

Η ροζ παραλογοτεχνία μπορεί να κατανοηθεί ορθά μόνο ως τμήμα μιας «ροζ κουλτούρας» που απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ποιότητες που στην εποχή μας αποδίδονται στη «θηλυκότητα»

Η πρώτη αφορά τις προθέσεις που μου αποδίδει. Δηλώνει ότι με το βιβλίο μου «ανέλαβα να συνοψίσω τη συζήτηση και να καταγράψω όλα αυτά που κατά καιρούς έχουν ακουστεί». Η αλήθεια όμως είναι ότι τίποτα από όσα γράφω δεν τα «έχω ακούσει» κάπου, διότι πολύ απλά αυτά τα οποία καταθέτω δεν έχουν ειπωθεί. Η θέση μου ότι η ροζ παραλογοτεχνία μπορεί να κατανοηθεί ορθά μόνο ως τμήμα μιας «ροζ κουλτούρας» που απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ποιότητες που στην εποχή μας αποδίδονται στη «θηλυκότητα», είναι μια προσωπική μου άποψη που τίθεται για πρώτη φορά σε συζήτηση.

Απόψεις άλλων αναλυτών δίνονται με ακριβείς παραπομπές στη βιβλιογραφία. Σίγουρα δεν είχα καμία πρόθεση να αναλωθώ στην «καταγραφή» των όσων λένε ή ακούνε άλλοι, χάριν κάποιας εγκυκλοπαιδικής επιμόρφωσης - το θεωρώ κάτι ανιαρό τόσο για μένα όσο και για τους αναγνώστες, και εντελώς άσχετο με τους στόχους ενός κριτικού δοκιμίου. Μπορώ όμως να υποθέσω ότι δικαιολογημένα ο κ. Περαντωνάκης θεωρεί πως το δοκίμιό μου έχει «ελλείψεις» καθόσον δεν προσφέρει την γενικόλογη επισκόπηση των όσων έχουν κατά καιρούς ακουστεί επί του θέματος.

Η δεύτερη παρανόηση μου αποδίδει μια παρατήρηση που δεν γίνεται στο βιβλίο. Γράφει ο κ. Περαντωνάκης: «Η παρατήρηση μάλιστα ότι η κριτική δίνει θέση στη ροζ λογοτεχνία δεν στηρίζεται σε καμία επαρκή βάση». Στο έκτο κεφάλαιο του βιβλίου μου δηλώνω ακριβώς το αντίθετο: ότι η κριτική δεν δίνει -ως θα όφειλε- την δέουσα προσοχή σε αυτό το φαινόμενο, δεν ασκείται δηλαδή τακτικά ρητή και εμπεριστατωμένη κριτική στα προϊόντα της ροζ παραλογοτεχνίας που κατακλύζουν πλέον την εγχώρια και διεθνή αγορά του βιβλίου.

Προτείνω μάλιστα τρόπους με τους οποίους κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δρομολογηθεί στη χώρα μας, είτε με τη σαφή κατηγοριοποίηση βιβλίων ανάλογα με το είδος τους είτε με τη θέσπιση βραβείων που να αφορούν την παραγωγή της παραλογοτεχνίας, ώστε να μην συντάσσονται –από ιδιωτικούς φορείς ή μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων– λίστες λογοτεχνικών βραβείων που εμπεριέχουν τίτλους κάκιστης παραλογοτεχνίας, όπως και άλλες μεθόδους που συναντώνται σε άλλες χώρες.

Ο ρόλος μου σε αυτό το σύντομο δοκίμιο δεν ήταν να υποδείξω σε οποιονδήποτε τι να διαβάσει, αλλά να ταυτοποιήσω ορισμένα ειδολογικά χαρακτηριστικά

Στο ίδιο κεφάλαιο αναπτύσω χάριν διαλόγου τρία αντεπιχειρήματα, τα οποία ονομάζω «ελιτίστικο», «ωφελιμιστικό», και «μηδενιστικό», τα οποία θα μπορούσε να μου αντιπροτείνει κάποιος υπερασπιστής της ροζ λογοτεχνίας, και καταδεικνύω γιατί τα επιχειρήματα αυτά είναι έωλα. Πρόκειται για μια ανάλυση που, εξ όσων γνωρίζω, διατυπώνεται για πρώτη φορά στη συναφή βιβλιογραφία, και η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο εστίασης, είτε θετικών είτε αρνητικών, προσεγγίσεων προς το βιβλίο μου.

Στο τέταρτο και το πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου μου δίνω επίσης μια σειρά απαντήσεων στο ερώτημα του πώς μπορούμε να διακρίνουμε τη σοβαρή πεζογραφία από την ροζ παραλογοτεχνία – ο ρόλος μου άλλωστε σε αυτό το σύντομο δοκίμιο δεν ήταν να υποδείξω σε οποιονδήποτε τι να διαβάσει αλλά να ταυτοποιήσω ορισμένα ειδολογικά χαρακτηριστικά. Άλλωστε, αναγνωστικές υποδείξεις υπέρ ή κατά κάποιων τίτλων δεν ανήκουν στην δική μου αρμοδιότητα, αλλά σε αυτή των των κριτικών βιβλίου.

Η διττή παρερμηνεία που εντοπίζω στην παρουσίαση του κ. Περαντωνάκη δεν πρέπει να μας κάνει να παραβλέψουμε το υψηλό επίπεδο που χαρακτηρίζει την εργασία πολλών Ελλήνων κριτικών – γεγονός που παρέχει, νομίζω και την δυνατότητα για μια αποτελεσματικότερη προστασία της λογοτεχνίας και φιλαναγνωσίας στη χώρα μας.

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ας μιλήσουμε για τη ροζ λογοτεχνία

Ας μιλήσουμε για τη ροζ λογοτεχνία

Για τη «ροζ λογοτεχνία» και τους αναγνώστες της μιλάει το βιβλίο της Εύας Στάμου.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η συζήτηση για τις (συνήθως) γυναίκες συγγρ...

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Της Εύας Στάμου*

Η γραφή των γυναικών δεν είναι πάντα χρώματος ροζ. Η σύγχυση της γυναικείας πεζογραφίας με τη ροζ λογοτεχνία διαστρεβλώνει την εικόνα της πρόσφατης εκδοτικής παραγωγής στη...

Τι λογοτεχνία θέλουμε;

Τι λογοτεχνία θέλουμε;

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί όσους συζητάνε για τη λογοτεχνία είναι αν αυτή αποτελεί έναν κώδικα που αποδίδει την εξωκειμενική πραγματικότητα ή ένα κλειστό σύμπαν που αναφέρεται μόνο στον εαυτό-του. Με άλλα λόγια, ένα μυθισ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ