alt

Απάντηση στην παρουσίαση του βιβλίου Η επέλαση της ροζ λογοτεχνίας.

Της Εύας Στάμου

Το 2010 δημοσιεύτηκε στην Book Press  κείμενό μου με τίτλο «Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας». Ήταν μία από τις πρώτες, εξ όσων γνωρίζω, απόπειρες στην ελληνική αρθρογραφία να αναλυθούν έστω συνοπτικά κάποιες όψεις του συγκεκριμένου είδους παραλογοτεχνίας όπως αναπτύσσεται τόσο στη χώρα μας όσο και στη διεθνή παραγωγή βιβλίου.

Τέσσερα χρόνια αργότερα δημοσιεύεται από τον εκδοτικό οίκο Gutenberg το δοκίμιο μου για την Επέλαση της ροζ λογοτεχνίας, το οποίο παρουσίασε ο κ. Γιώργος Περαντωνάκης. Η παρουσίασή του, για την οποία τον ευχαριστώ, είναι εκτενής και εκφράζει αρκετές ενδιαφέρουσες προσωπικές του απόψεις για το φαινόμενο της ροζ παραλογοτεχνίας. Νομίζω, όμως, ότι τμήμα της κριτικής του βασίζεται σε δύο παρερμηνείες.

Η ροζ παραλογοτεχνία μπορεί να κατανοηθεί ορθά μόνο ως τμήμα μιας «ροζ κουλτούρας» που απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ποιότητες που στην εποχή μας αποδίδονται στη «θηλυκότητα»

Η πρώτη αφορά τις προθέσεις που μου αποδίδει. Δηλώνει ότι με το βιβλίο μου «ανέλαβα να συνοψίσω τη συζήτηση και να καταγράψω όλα αυτά που κατά καιρούς έχουν ακουστεί». Η αλήθεια όμως είναι ότι τίποτα από όσα γράφω δεν τα «έχω ακούσει» κάπου, διότι πολύ απλά αυτά τα οποία καταθέτω δεν έχουν ειπωθεί. Η θέση μου ότι η ροζ παραλογοτεχνία μπορεί να κατανοηθεί ορθά μόνο ως τμήμα μιας «ροζ κουλτούρας» που απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ποιότητες που στην εποχή μας αποδίδονται στη «θηλυκότητα», είναι μια προσωπική μου άποψη που τίθεται για πρώτη φορά σε συζήτηση.

Απόψεις άλλων αναλυτών δίνονται με ακριβείς παραπομπές στη βιβλιογραφία. Σίγουρα δεν είχα καμία πρόθεση να αναλωθώ στην «καταγραφή» των όσων λένε ή ακούνε άλλοι, χάριν κάποιας εγκυκλοπαιδικής επιμόρφωσης - το θεωρώ κάτι ανιαρό τόσο για μένα όσο και για τους αναγνώστες, και εντελώς άσχετο με τους στόχους ενός κριτικού δοκιμίου. Μπορώ όμως να υποθέσω ότι δικαιολογημένα ο κ. Περαντωνάκης θεωρεί πως το δοκίμιό μου έχει «ελλείψεις» καθόσον δεν προσφέρει την γενικόλογη επισκόπηση των όσων έχουν κατά καιρούς ακουστεί επί του θέματος.

Η δεύτερη παρανόηση μου αποδίδει μια παρατήρηση που δεν γίνεται στο βιβλίο. Γράφει ο κ. Περαντωνάκης: «Η παρατήρηση μάλιστα ότι η κριτική δίνει θέση στη ροζ λογοτεχνία δεν στηρίζεται σε καμία επαρκή βάση». Στο έκτο κεφάλαιο του βιβλίου μου δηλώνω ακριβώς το αντίθετο: ότι η κριτική δεν δίνει -ως θα όφειλε- την δέουσα προσοχή σε αυτό το φαινόμενο, δεν ασκείται δηλαδή τακτικά ρητή και εμπεριστατωμένη κριτική στα προϊόντα της ροζ παραλογοτεχνίας που κατακλύζουν πλέον την εγχώρια και διεθνή αγορά του βιβλίου.

Προτείνω μάλιστα τρόπους με τους οποίους κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δρομολογηθεί στη χώρα μας, είτε με τη σαφή κατηγοριοποίηση βιβλίων ανάλογα με το είδος τους είτε με τη θέσπιση βραβείων που να αφορούν την παραγωγή της παραλογοτεχνίας, ώστε να μην συντάσσονται –από ιδιωτικούς φορείς ή μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων– λίστες λογοτεχνικών βραβείων που εμπεριέχουν τίτλους κάκιστης παραλογοτεχνίας, όπως και άλλες μεθόδους που συναντώνται σε άλλες χώρες.

Ο ρόλος μου σε αυτό το σύντομο δοκίμιο δεν ήταν να υποδείξω σε οποιονδήποτε τι να διαβάσει, αλλά να ταυτοποιήσω ορισμένα ειδολογικά χαρακτηριστικά

Στο ίδιο κεφάλαιο αναπτύσω χάριν διαλόγου τρία αντεπιχειρήματα, τα οποία ονομάζω «ελιτίστικο», «ωφελιμιστικό», και «μηδενιστικό», τα οποία θα μπορούσε να μου αντιπροτείνει κάποιος υπερασπιστής της ροζ λογοτεχνίας, και καταδεικνύω γιατί τα επιχειρήματα αυτά είναι έωλα. Πρόκειται για μια ανάλυση που, εξ όσων γνωρίζω, διατυπώνεται για πρώτη φορά στη συναφή βιβλιογραφία, και η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο εστίασης, είτε θετικών είτε αρνητικών, προσεγγίσεων προς το βιβλίο μου.

Στο τέταρτο και το πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου μου δίνω επίσης μια σειρά απαντήσεων στο ερώτημα του πώς μπορούμε να διακρίνουμε τη σοβαρή πεζογραφία από την ροζ παραλογοτεχνία – ο ρόλος μου άλλωστε σε αυτό το σύντομο δοκίμιο δεν ήταν να υποδείξω σε οποιονδήποτε τι να διαβάσει αλλά να ταυτοποιήσω ορισμένα ειδολογικά χαρακτηριστικά. Άλλωστε, αναγνωστικές υποδείξεις υπέρ ή κατά κάποιων τίτλων δεν ανήκουν στην δική μου αρμοδιότητα, αλλά σε αυτή των των κριτικών βιβλίου.

Η διττή παρερμηνεία που εντοπίζω στην παρουσίαση του κ. Περαντωνάκη δεν πρέπει να μας κάνει να παραβλέψουμε το υψηλό επίπεδο που χαρακτηρίζει την εργασία πολλών Ελλήνων κριτικών – γεγονός που παρέχει, νομίζω και την δυνατότητα για μια αποτελεσματικότερη προστασία της λογοτεχνίας και φιλαναγνωσίας στη χώρα μας.

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ας μιλήσουμε για τη ροζ λογοτεχνία

Ας μιλήσουμε για τη ροζ λογοτεχνία

Για τη «ροζ λογοτεχνία» και τους αναγνώστες της μιλάει το βιβλίο της Εύας Στάμου.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η συζήτηση για τις (συνήθως) γυναίκες συγγρ...

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Της Εύας Στάμου*

Η γραφή των γυναικών δεν είναι πάντα χρώματος ροζ. Η σύγχυση της γυναικείας πεζογραφίας με τη ροζ λογοτεχνία διαστρεβλώνει την εικόνα της πρόσφατης εκδοτικής παραγωγής στη...

Τι λογοτεχνία θέλουμε;

Τι λογοτεχνία θέλουμε;

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί όσους συζητάνε για τη λογοτεχνία είναι αν αυτή αποτελεί έναν κώδικα που αποδίδει την εξωκειμενική πραγματικότητα ή ένα κλειστό σύμπαν που αναφέρεται μόνο στον εαυτό-του. Με άλλα λόγια, ένα μυθισ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ