desie250

Η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε το 1975 από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως η «Διεθνής μέρα εορτασμού των επιτευγμάτων των γυναικών» άσχετα από φυλετικούς, οικονομικούς, πολιτιστικούς ή γλωσσικούς διαχωρισμούς. Σκοπός της θεσμοθέτησης ήταν να συμβάλει στην ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.

Της Εύας Στάμου

Εξίσου σημαντική όμως είναι, κατά την άποψή μου, και η ισότητα ανάμεσα στις γυναίκες. Η απουσία λοιπόν οποιασδήποτε διάκρισης μεταξύ διαφορετικών ομάδων γυναικών μπορεί να κρύβει μια παγίδα που αντί να προάγει την ισότητα, αναδεικνύει συγκεκριμένες κοινωνικές και οικονομικές κατηγορίες, αγνοώντας την ίδια στιγμή τις πιο ευάλωτες ομάδες που έχουν πραγματική ανάγκη (κρατικής) προστασίας και (οικονομικής) υποστήριξης.

Για ποιες γυναίκες μιλάμε όταν αναφερόμαστε στις γυναίκες που είθισται να γιορτάζουν την 8η Μαρτίου; Ποιες κατηγορίες γυναικών αφορά στις μέρες μας η Γιορτή της Γυναίκας; Η ανάγκη διαφοροποίησης είναι επιτακτική.

p4w1Μιλώντας για τα δύο άκρα του κοινωνικού φάσματος, στο ένα έχουμε γυναίκες της μεσαίας και της ανώτερης τάξης που μοιράζονται -στις Δυτικές κοινωνίες- την πολιτική και οικονομική εξουσία με τους άνδρες, ενώ στο άλλο άκρο συναντάμε τις εκατομμύρια ανά τον κόσμο εργαζόμενες της βιομηχανίας του σεξ. Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πόλους τοποθετούνται οι μητέρες που μεγαλώνουν στο σπίτι τα παιδιά τους, οι υπάλληλοι, οι φοιτήτριες, οι εργάτριες του ελάχιστου ημερομισθίου, οι "αόρατες" μουσουλμάνες των αστικών κέντρων των οποίων κάθε επαφή με τον έξω κόσμο μεσολαβείται από τον σύζυγο ή τον κηδεμόνα, οι μετανάστριες από την ανατολική Ευρώπη που δουλεύουν ανασφάλιστες στα σπίτια ή τους αγρούς για ένα πιάτο φαΐ, οι τσιγγάνες που επαιτούν στα φανάρια.

Οι γυναίκες που διαφημίζουν το κορμί τους προς πώληση σε περιοδικά, εφημερίδες και τηλεοπτικά κανάλια -σαν οποιοδήποτε άλλο προϊόν- είναι ένα φαινόμενο που έχει πάψει να μας σοκάρει ή να μας προβληματίζει σαν κοινωνία, αφού θεωρούμε πλέον την κατάσταση αυτή φυσική. Συνέπεια αυτής της λογικής είναι η αποδυνάμωση του κινήματος κατά της σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Όσο ο ακτιβισμός ενάντια στη σεξουαλική εκμετάλλευση αποδυναμώνεται, τόσο η οικονομικά επικερδής και σε πολλές περιπτώσεις νομιμοποιημένη βιομηχανία του σεξ εδραιώνεται, με αποτέλεσμα σε ορισμένα κράτη, όπως στο κατά τα λοιπά «πολιτικά ορθό» σύστημα της Ολλανδίας, να συνεισφέρει αδρά στο εθνικό εισόδημα (5.2% του ΑΕΠ). Με τον τρόπο αυτό, οι πιο φτωχές και κοινωνικά παραγκωνισμένες γυναίκες στηρίζουν την εθνική οικονομία τής χώρας στην οποία ζουν.

Η δύναμη της εικόνας είναι μεγάλη. Πόσοι από μας μπορούν να ισχυριστούν ότι δεν έχουν δει ποτέ ταινίες πορνό ή δεν έχουν αγοράσει περιοδικά με σχετικό περιεχόμενο προάγοντας με τον τρόπο αυτό την εκμετάλλευση των γυναικών στη βιομηχανία του σεξ; Συχνά παραβλέπουμε ότι στις ποικίλες μορφές της –στριπ κλαμπς, διαδικτυακή πορνογραφία, πορνεία- είναι μία βιομηχανία ιδιαίτερα επικερδής, της οποίας τα κέρδη δεν πηγαίνουν στους βασικούς εργάτες της, αλλά στους κάθε είδους μεσάζοντες: προαγωγούς, παραγωγούς ταινιών, ιδιοκτήτες οίκων ανοχής, ξενοδόχους, traffickers. Οι «εξωτικές χορεύτριες», τα κορίτσια μπροστά στις "live cams" και η παραγγελία νύφης από το εξωτερικό (mail-order bride) είναι διαφορετικές εκφράσεις του ίδιου πράγματος, δηλαδή αγοραπωλησίες που στηρίζονται στο γνωστό σχήμα: λευκός, εύπορος άνδρας εκμεταλλεύεται νέα, φτωχή γυναίκα.

womenlikemenΣτην άλλη άκρη του φάσματος έχουμε τις γυναίκες που αποκτούν πανεπιστημιακά πτυχία, ασχολούνται με τα κοινά, καθιερώνονται σε επαγγέλματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν καθαρά ανδρικά και ζουν τη ζωή τους με τρόπους που σταδιακά καταργούν τους παγιωμένους ρόλους και τα παραδοσιακά πρότυπα που ακόμα επικρατούν στις Δυτικές κοινωνίες.

Αυτό βέβαια δεν αλλάζει το γεγονός ότι οι άνδρες ήταν και είναι οι διαχειριστές της κοινωνίας. Οι γυναίκες εντάσσονται σε ένα σύστημα δομημένο ως την τελευταία του λεπτομέρεια από χέρια και μυαλά ανδρικά. Βρίσκοντας ξαφνικά τον εαυτό τους σε ανδροκρατούμενους χώρους, οι επιλογές που τους ανοίγονται είναι δύο: είτε ν’ ακολουθήσουν πιστά τους (ραμμένους και κομμένους στα μέτρα τον ανδρών) κανόνες του συστήματος προσπαθώντας να επιβιώσουν (αλλά και να μην απογοητεύσουν τους άνδρες που τις εμπιστεύτηκαν) ή να εγκαταλείψουν το σύστημα δηλώνοντας την αδυναμία τους να το υπηρετήσουν, επιστρέφοντας σε ρόλους παραδοσιακά γυναικείους και γι αυτό περισσότερο οικείους. 

Σ' έναν κόσμο που οι γυναίκες αποτελούν ακόμη τη μειοψηφία (στην πολιτική, στις επιστήμες, στην οικονομία) είναι αφελές να πιστεύουμε ότι θα καταφέρουν, πριν παρέλθουν δεκαετίες, ν’ αλλάξουν το σύστημα και να του δώσουν «ένα πιο γυναικείο πρόσωπο» (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό). Είναι παράδοξο να κατηγορούμε συλλήβδην γυναίκες πολιτικούς, δημοσιογράφους, επιστήμονες, ακαδημαϊκούς, στελέχη επιχειρήσεων, ότι αντί να επιφέρουν θαυματουργές αλλαγές στο σύστημα μιμούνται τους άνδρες συναδέλφους, αφού ακριβώς αυτή τους η ικανότητα -να αντιγράφουν, δηλ. με επιτυχία τον τρόπο σκέψης και τις ανδρικές συμπεριφορές- τούς χάρισε μια θέση ανάμεσα στους διαχειριστές της κοινωνίας.

Μπορεί το εισιτήριο για την επαγγελματική καταξίωση να είναι η αντιγραφή των ανδρικών συμπεριφορών αλλά να μην παραβλέψουμε ότι στην πράξη οι γυναίκες επιστήμονες, πολιτικοί, διανοούμενες έχουν καταφέρει να υπονομεύσουν το φαλοκρατικό στερεότυπο που θέλει τις γυναίκες υποταγμένες στις ορμόνες τους ή στις κάθε λογής αδυναμίες που σχετίζονται με την «ευαίσθητη» γυναικεία φύση τους και έχουν αποδείξει ότι η πειθαρχημένη σκέψη, η οργάνωση, ο δυναμισμός και η σκληρή δουλειά είναι οι ιδιότητες που τους έχουν χαρίσει την αποδοχή και την εκτίμηση ανδρών και γυναικών. Η παρουσία γυναικών σε ανδροκρατούμενους χώρους βοηθά γενικότερα τον επαναπροσδιορισμό της θέσης της γυναίκας σήμερα - ακόμα κι αν αυτό δεν ήταν στις προθέσεις όλων των «επιτυχημένων» γυναικών.

Υπάρχει ωστόσο πάντα ο κίνδυνος οι γυναίκες με κοινωνική και οικονομική ισχύ να αντιγράψουν μεταξύ άλλων και ανδρικές συμπεριφορές που οδηγούν στην εκμετάλλευση αδύναμων ομάδων γυναικών: όπως είναι οι εργαζόμενες στη βιομηχανίας του σεξ. Ο κατ’ επίφαση φιλελευθερισμός που επικρατεί σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπου διακινούνται τόσα χρήματα από την εκπόρνευση του γυναικείου σώματος, μας έχει κάνει να πιστεύουμε ότι η αποδοκιμασία της πορνογραφίας ισοδυναμεί με πολιτικό συντηρητισμό και με μία σειρά από συμπλέγματα για τη σεξουαλική πράξη και το γυμνό. Ίσως γι αυτό και το τελευταίο target group της βιομηχανίας του σεξ είναι νεαρές επαγγελματίες που αγοράζουν πορνοταινίες ειδικά φτιαγμένες για γυναίκες, συχνάζουν σε male-strip shows και πληρώνουν για σεξ. Ακόμα και το γεγονός ότι το pole dancing, οι προσθετικές στήθους, αλλά και πλήθος ενδυματολογικών στοιχείων «δανεισμένων» από τον χώρο της πορνογραφίας τείνουν να γίνουν συνήθειες πολλών νεαρών γυναικών που δεν έχουν καμία επαγγελματική σχέση με τον χώρο, πρέπει να μας βάλει σε σκέψεις.

Η εργασιακή και σεξουαλική εκμετάλλευση ευάλωτων γυναικών όχι μόνο από τους οικονομικά ισχυρούς άνδρες αλλά και από γυναίκες της μεσαίας και ανώτερης τάξης, είτε γίνεται συνειδητά είτε όχι, είναι νομίζω ένα από τα φαινόμενα που αξίζει να φέρουμε στο νου μας όταν καλούμαστε να εορτάσουμε -γενικώς και αορίστως- την «ημέρα της γυναίκας».

* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένας «Εγγλέζος» ζητιάνος – Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα με τη βοήθεια του... Πάτρικ Λη Φέρμορ

Ένας «Εγγλέζος» ζητιάνος – Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα με τη βοήθεια του... Πάτρικ Λη Φέρμορ

Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα «Ο ζητιάνος», έργο-σταθμός για τα ελληνικά γράμματα, με τη συνδρομή της μαρτυρίας του Πάτρικ Λη Φέρμορ στο βιβλίο του «Ρούμελη» (εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, καρέ από το γκράφικ νόβελ του Kanello Cob, που βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα (εκδ. Po...

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ