katerina

Μνήμη Κατερίνας Νούκα

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Όταν έχεις μια παιδική καρδιά/ Και δεν έχεις ένα φίλο,/ Πήγαινε βάλε βέρα στα κλαδιά,/ Στη μπουτονιέρα σου φύλλο. 

Υποθήκαι, Κώστας Καρυωτάκης  

  

 

 

Φαρμακωμένη από τον κόσμο ασκήτευε στο διαμέρισμά της η Κατερίνα – οδός Aγίας Μαρίνας, τελευταίος όροφος χωρίς ασανσέρ, φροντίζοντας τη μητέρα της, σωπαίνοντας τις φωνές-σειρήνες από τον κόσμο δίπλα. Καιρό τώρα είχε κοπεί ο κόσμος της στα δυο κι έτσι ελευθερώθηκε κι εκείνη από το ανικανοποίητο και μας δασκάλευε κι εμάς στην απλότητα και την ουσιαστική ζωή.

Κοιτάει τις φωτογραφίες μου και σχολιάζει τα κεκλιμένα μου επίπεδα. Χαμογελάει. Η ζωή μετά από τόσες ματαιώσεις, πόνο και καταφρόνια της έμαθε αυτό το ωραίο χαμόγελο. Η ανθρωπογεωγραφία της αυτό το παραλληλόγραμμο: Διβολή, Περραιβού, Παπάφη, Αγια-Μαρίνα.
Ξέκοψε αθόρυβα κι εγκλωβίστηκε στις μνήμες. Η τηλεόραση ανοιχτή κι αυτή οργάνωνε επί χάρτου την καθημερινότητα με τη μητέρα. Περιουσία της ακριβή οι φιλίες – οι έρωτες φευγάτοι από χρόνια. Στο Πήλιο φέτος, στο πανηγύρι είχα δει ένα μικρό κορίτσι του δημοτικού που πηγαινοερχόταν μοναχικό, λυπημένο, χωρώντας σ' όλες τις αγκαλιές, που τριγύριζε, χόρευε και πάλι ερχόταν στο τραπέζι τριγυρίζοντας στην οικογένεια. Έτσι θα ήταν η Κατερίνα μικρή, είχα πει, αναίτια στην Αγγελική.
«Κατερίνα, έχει αγώνα σήμερα, Άρης-Πάοκ», ετοιμαζόταν να σου αναγγείλει ο Νίκος. Κι η πανσέληνος της Κυριακής που μας αποδιοργάνωνε, κι αυτή βγήκε αρμενίζοντας ερήμην σου κι αυτή. Ερήμην σου γίνονται πράματα.
Θέλω να σου κουβεντιάζω και να σου λέω μυστικά όπως η Ντίνα σου' λεγε τρυφερά καθώς κοιμόσουν στο τέλος ανενδοίαστη μπροστά σε τόσο κόσμο, εσύ που είχες προβλήματα μια ζωή με τον ύπνο. Θέλω να διαβάζω ανακαλύπτοντας τις κρυψώνες της, τώρα που «Η Πηνελόπη άλλαξε διεύθυνση». Μια ζωή σαν μαύρο ποίημα της Γώγου, με γνώση και τρυφερότητα, ελέγχοντας το φως και τις σκιές, μετρώντας τη ζωή με τα τσιγάρα και τα κουταλάκια του καφέ, κατά το ερωτικό τραγούδι του Άλφρεντ Προύφροκ. Τα μεγάλα όνειρα και τα μικρά –μια βόλτα μέχρι τη θάλασσα ή μια ταινία– είχαν μείνει όνειρα. Η μόνη πραγματικότητα τα τηλεφωνήματα, το σουπερμάρκετ, οι αλλόκοτες ώρες του ύπνου. Νήδυμος ύπνος ο δικός της.

Είχε αποσπαστεί από το σώμα της και τριγυρνούσε ανάμεσά μας –όπως συμβαίνει στο σινεμά– κάνοντας παρατηρήσεις πότε για το ένα και πότε για το άλλο. Ήθελα να μελετώ τις εκφράσεις του προσώπου της, εκείνο το γέλιο «αχ, γιατί το λες αυτό;» ή το άλλο το σκανταλιάρικο, το βαθιά λυπημένο,τα ο σκεφτικό, αυτά που έλεγε ή δεν έλεγε, το βαθύ ευχαριστημένο από καρδιάς γέλιο της όταν σχολίαζε για τον πλάτανο του κλιματιστικού –καλοκαίρι του Ιουλίου που φοβόταν και αντιπαθούσε, σπρώχνοντας τις μέρες των διακοπών των φίλων της– γεφυρώνοντας με τηλεφωνήματα τις αχανείς ημέρες και ώρες της μοναξιάς, ανοιχτή η τηλεόραση και παραστάτης της μοναδικός το πακέτο τα τσιγάρα της. Η Πηνελόπη άλλαξε διεύθυνση. Είχε ετοιμάσει από καιρό την ανταρσία της, πέρα απ' τις συμβατικότητες και τα «πρέπει» μας.
Πρόσεχε τη μητέρα της, φρόντιζε έναν άλλο άνθρωπο, θεόσταλτος σκοπός ζωής για να μη μένει στην αυτολύπηση και να μη ξαναμπεί στο παιχνίδι της ζωής που της κόστιζε έξαλλη παραφορά και τρελό πόνο. Είχε εξορίσει από τη ζωή της τα τελευταία χρόνια ό,τι δεν μπορούσε να ελέγξει, ζώντας μια οριοθετημένη ζωή απόμαχου συγγραφέα και φωτογράφου. Οι φίλες, οι ζωές των φίλων ήταν τα παράθυρα. Τα άνοιγε για να δει τον κόσμο, να σεργιανίσει λίγο, σαρκαστική, ψαλιδίζοντας τα παλιά τα φτερά της, διαβάσματα και βιβλία και σινεμά, και πορευόταν ανένδοτη ως την οριακή στιγμή, με εντιμότητα, ειλικρίνεια, αμεσότητα και καλοσύνη, διδάσκοντας ακόμα πόσο φως, πόσο σκοτάδι να περάσει από το διάφραγμα. Δεν φωτογράφιζε πια, έλυνε τώρα εξισώσεις δύο αγνώστων – τα ανώτερα μαθηματικά των ερώτων τα είχε αφήσει πίσω. Τα παλιά πρωινά της Κυριακής με τις εφημερίδες στην παραλία και τις ατέλειωτες συζητήσεις-αντεγκλήσεις-εξομολογήσεις των φιλενάδων τα είχε αφήσει πίσω. Είχε κορνιζώσει εκείνη τη ζωή, την είχε κάνει βιβλίο και διαπόραμα. Όλα τα διαβάσματα ήταν όμως εκεί, παρατημένα στη βιβλιοθήκη και τα δάχτυλά της κίτρινα από τη νικοτίνη, καφέδες και τσιγάρα μετρούσαν τις δόσεις, κρατούσαν το τέμπο αυτής της ζωής που της επέτρεπαν να αρμενίζει τώρα, όπως παλιότερα στάθμιζαν τα υγρά στο σκοτεινό θάλαμο.
Τώρα μελετάμε τις εκφράσεις της μιλώντας στον Παρατατικό. Από άνθρωπος έγινε ιδεώδες που μετράει τη ζωή μας. Η Πηνελόπη άλλαξε διεύθυνση. Παράτησε τις φωτογραφίες, χάρισε και τη μηχανή της στην Κυριακή, κρέμασε τα παπούτσια της καιρό τώρα. Το βιβλίο της παρατημένο, περιμένοντας. « Ένα τέλος μου λείπει», είχε εξομολογηθεί στην πιο κοντινή της καρδιάς της. Και το πιο κοινότοπο έγινε. Ήρθε και τη βρήκε το τέλος. Το νέο βιβλίο λάμπει ανυπόμονο, καταχωνιασμένο στα ράφια. Κατερίνα...

pinelopi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνία και νέοι – η ελληνική εκδοχή μιας σχέσης που την εμποδίζουν να αναπνεύσει

Λογοτεχνία και νέοι – η ελληνική εκδοχή μιας σχέσης που την εμποδίζουν να αναπνεύσει

Άρθρο του γνωστού συγγραφέα, για τη λογοτεχνία για εφήβους και νέους στην Ελλάδα. «Φαίνεται πως για την ελληνική κοινωνία η λογοτεχνία σε σχέση με τις άλλες μορφές αφήγησης οφείλει να είναι μια τέχνη συντηρητική όσον αφορά τα νεότερα μέλη-αναγνώστες της».

Γράφει ο Μάνος Κ...

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθημερινή ρουτίνα τους και σε πληροφορίες που γνωρίζουν εκ των προτέρων καλά προκειμένου να γράψουν μυθοπλασία. Πόσο έγκυρος είναι άραγε αυτός ο συγγρα...

Το πρόβλημα της ταύτισης και η ενηλικίωση του αναγνώστη

Το πρόβλημα της ταύτισης και η ενηλικίωση του αναγνώστη

Σκέψεις για το σύνηθες φαινόμενο της ταύτισης του αναγνώστη με τον εκάστοτε ήρωα και προτάσεις ευρύτερης αναγνωστικής προσέγγισης με πολλαπλά ευεργετήματα. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ένα από τα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει ο αναγνώστης κατά τη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάρια...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Πρόσφατα ο Ηλίας Μπιστολάς μας συστήθηκε με το μυθιστόρημα «Χώμα στα μάτια, στα αυτιά, στο στόμα» (εκδ. Τόπος), «ένα σχετικά μικρό σε έκταση βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με μεγάλα θέματα».

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ