katerina

Μνήμη Κατερίνας Νούκα

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Όταν έχεις μια παιδική καρδιά/ Και δεν έχεις ένα φίλο,/ Πήγαινε βάλε βέρα στα κλαδιά,/ Στη μπουτονιέρα σου φύλλο. 

Υποθήκαι, Κώστας Καρυωτάκης  

  

 

 

Φαρμακωμένη από τον κόσμο ασκήτευε στο διαμέρισμά της η Κατερίνα – οδός Aγίας Μαρίνας, τελευταίος όροφος χωρίς ασανσέρ, φροντίζοντας τη μητέρα της, σωπαίνοντας τις φωνές-σειρήνες από τον κόσμο δίπλα. Καιρό τώρα είχε κοπεί ο κόσμος της στα δυο κι έτσι ελευθερώθηκε κι εκείνη από το ανικανοποίητο και μας δασκάλευε κι εμάς στην απλότητα και την ουσιαστική ζωή.

Κοιτάει τις φωτογραφίες μου και σχολιάζει τα κεκλιμένα μου επίπεδα. Χαμογελάει. Η ζωή μετά από τόσες ματαιώσεις, πόνο και καταφρόνια της έμαθε αυτό το ωραίο χαμόγελο. Η ανθρωπογεωγραφία της αυτό το παραλληλόγραμμο: Διβολή, Περραιβού, Παπάφη, Αγια-Μαρίνα.
Ξέκοψε αθόρυβα κι εγκλωβίστηκε στις μνήμες. Η τηλεόραση ανοιχτή κι αυτή οργάνωνε επί χάρτου την καθημερινότητα με τη μητέρα. Περιουσία της ακριβή οι φιλίες – οι έρωτες φευγάτοι από χρόνια. Στο Πήλιο φέτος, στο πανηγύρι είχα δει ένα μικρό κορίτσι του δημοτικού που πηγαινοερχόταν μοναχικό, λυπημένο, χωρώντας σ' όλες τις αγκαλιές, που τριγύριζε, χόρευε και πάλι ερχόταν στο τραπέζι τριγυρίζοντας στην οικογένεια. Έτσι θα ήταν η Κατερίνα μικρή, είχα πει, αναίτια στην Αγγελική.
«Κατερίνα, έχει αγώνα σήμερα, Άρης-Πάοκ», ετοιμαζόταν να σου αναγγείλει ο Νίκος. Κι η πανσέληνος της Κυριακής που μας αποδιοργάνωνε, κι αυτή βγήκε αρμενίζοντας ερήμην σου κι αυτή. Ερήμην σου γίνονται πράματα.
Θέλω να σου κουβεντιάζω και να σου λέω μυστικά όπως η Ντίνα σου' λεγε τρυφερά καθώς κοιμόσουν στο τέλος ανενδοίαστη μπροστά σε τόσο κόσμο, εσύ που είχες προβλήματα μια ζωή με τον ύπνο. Θέλω να διαβάζω ανακαλύπτοντας τις κρυψώνες της, τώρα που «Η Πηνελόπη άλλαξε διεύθυνση». Μια ζωή σαν μαύρο ποίημα της Γώγου, με γνώση και τρυφερότητα, ελέγχοντας το φως και τις σκιές, μετρώντας τη ζωή με τα τσιγάρα και τα κουταλάκια του καφέ, κατά το ερωτικό τραγούδι του Άλφρεντ Προύφροκ. Τα μεγάλα όνειρα και τα μικρά –μια βόλτα μέχρι τη θάλασσα ή μια ταινία– είχαν μείνει όνειρα. Η μόνη πραγματικότητα τα τηλεφωνήματα, το σουπερμάρκετ, οι αλλόκοτες ώρες του ύπνου. Νήδυμος ύπνος ο δικός της.

Είχε αποσπαστεί από το σώμα της και τριγυρνούσε ανάμεσά μας –όπως συμβαίνει στο σινεμά– κάνοντας παρατηρήσεις πότε για το ένα και πότε για το άλλο. Ήθελα να μελετώ τις εκφράσεις του προσώπου της, εκείνο το γέλιο «αχ, γιατί το λες αυτό;» ή το άλλο το σκανταλιάρικο, το βαθιά λυπημένο,τα ο σκεφτικό, αυτά που έλεγε ή δεν έλεγε, το βαθύ ευχαριστημένο από καρδιάς γέλιο της όταν σχολίαζε για τον πλάτανο του κλιματιστικού –καλοκαίρι του Ιουλίου που φοβόταν και αντιπαθούσε, σπρώχνοντας τις μέρες των διακοπών των φίλων της– γεφυρώνοντας με τηλεφωνήματα τις αχανείς ημέρες και ώρες της μοναξιάς, ανοιχτή η τηλεόραση και παραστάτης της μοναδικός το πακέτο τα τσιγάρα της. Η Πηνελόπη άλλαξε διεύθυνση. Είχε ετοιμάσει από καιρό την ανταρσία της, πέρα απ' τις συμβατικότητες και τα «πρέπει» μας.
Πρόσεχε τη μητέρα της, φρόντιζε έναν άλλο άνθρωπο, θεόσταλτος σκοπός ζωής για να μη μένει στην αυτολύπηση και να μη ξαναμπεί στο παιχνίδι της ζωής που της κόστιζε έξαλλη παραφορά και τρελό πόνο. Είχε εξορίσει από τη ζωή της τα τελευταία χρόνια ό,τι δεν μπορούσε να ελέγξει, ζώντας μια οριοθετημένη ζωή απόμαχου συγγραφέα και φωτογράφου. Οι φίλες, οι ζωές των φίλων ήταν τα παράθυρα. Τα άνοιγε για να δει τον κόσμο, να σεργιανίσει λίγο, σαρκαστική, ψαλιδίζοντας τα παλιά τα φτερά της, διαβάσματα και βιβλία και σινεμά, και πορευόταν ανένδοτη ως την οριακή στιγμή, με εντιμότητα, ειλικρίνεια, αμεσότητα και καλοσύνη, διδάσκοντας ακόμα πόσο φως, πόσο σκοτάδι να περάσει από το διάφραγμα. Δεν φωτογράφιζε πια, έλυνε τώρα εξισώσεις δύο αγνώστων – τα ανώτερα μαθηματικά των ερώτων τα είχε αφήσει πίσω. Τα παλιά πρωινά της Κυριακής με τις εφημερίδες στην παραλία και τις ατέλειωτες συζητήσεις-αντεγκλήσεις-εξομολογήσεις των φιλενάδων τα είχε αφήσει πίσω. Είχε κορνιζώσει εκείνη τη ζωή, την είχε κάνει βιβλίο και διαπόραμα. Όλα τα διαβάσματα ήταν όμως εκεί, παρατημένα στη βιβλιοθήκη και τα δάχτυλά της κίτρινα από τη νικοτίνη, καφέδες και τσιγάρα μετρούσαν τις δόσεις, κρατούσαν το τέμπο αυτής της ζωής που της επέτρεπαν να αρμενίζει τώρα, όπως παλιότερα στάθμιζαν τα υγρά στο σκοτεινό θάλαμο.
Τώρα μελετάμε τις εκφράσεις της μιλώντας στον Παρατατικό. Από άνθρωπος έγινε ιδεώδες που μετράει τη ζωή μας. Η Πηνελόπη άλλαξε διεύθυνση. Παράτησε τις φωτογραφίες, χάρισε και τη μηχανή της στην Κυριακή, κρέμασε τα παπούτσια της καιρό τώρα. Το βιβλίο της παρατημένο, περιμένοντας. « Ένα τέλος μου λείπει», είχε εξομολογηθεί στην πιο κοντινή της καρδιάς της. Και το πιο κοινότοπο έγινε. Ήρθε και τη βρήκε το τέλος. Το νέο βιβλίο λάμπει ανυπόμονο, καταχωνιασμένο στα ράφια. Κατερίνα...

pinelopi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μια θετή πατρίδα

Μια θετή πατρίδα

Σκέψεις και ερωτήματα με αφορμή το βιβλίο του Theo Dorgan «Ελληνικά – Ορφέας» (μτφρ. Σωκράτης Καμπουρόπουλος, εκδ. Το Ροδακιό).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Εκείνον το χειμώνα κατάλαβα ότι είμαστε φτωχοί, ...

Στρογγυλή κριτική και μάρκετινγκ βιβλίου

Στρογγυλή κριτική και μάρκετινγκ βιβλίου

Σκέψεις, ερωτήματα και απαντήσεις γύρω από την κριτική βιβλίου και τις σχέσεις μεταξύ εκδοτών, κριτικών και αναγνωστών. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

«Εν μέρει για να εξακριβώσω μια εποχή,
εν μέρει και την ώρα να περάσω,
την νύχτα χθες πήρα μια [σειρά]
[βιβλιοκρι...


Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Δέκα χρόνια μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου για την Ημέρα της Γυναίκας. Τι μεσολάβησε; Τι άλλαξε; 

Της Εύας Στάμου

Στα δέκα χρόνια που μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου με τον τίτλο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάσος Λειβαδίτης: «...ἔζησε στὰ σύνορα μιᾶς ἀκαθόριστης ἡλικίας»

Τάσος Λειβαδίτης: «...ἔζησε στὰ σύνορα μιᾶς ἀκαθόριστης ἡλικίας»

Μια μέρα σαν σήμερα, 20 Απριλίου 1922, γεννήθηκε στην Αθήνα ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης. Τον έχουν αποκαλέσει ποιητή του έρωτα και της επανάστασης, έναν μοντέρνο κομμουνιστή. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ήταν Μεγάλο Σάββατο όταν γεννήθηκε το πέμπτο παιδί τ...

Διαβάζοντας με τη Μαρία Παπαφωτίου

Διαβάζοντας με τη Μαρία Παπαφωτίου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Η ηθοποιός Μαρία Παπαφωτίου απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Σάμιουελ Χάντινγκτον: «...η παρακμή ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη»

Σάμιουελ Χάντινγκτον: «...η παρακμή ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη»

Μια μέρα σαν σήμερα, 18 Απριλίου 1927, γεννήθηκε ο πολιτικός επιστήμονας Σάμιουελ Χάντινγκτον. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο συγγραφέας του πολυσυζητημένου βιβλίου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ευσταθίας Ματζαρίδου «Φτερά στο τσιμέντο», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[…] Τις ώρες που αυτοί κοιμούνται, αν εξαιρέσω, το ροχαλητό το...

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τον συλλογικό τόμο «Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση», σε επιμέλεια του Ιωάννη Βαρτζόπουλου, που κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι στη φύση του ανθρώπου η δυνατότ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ