407_poster

Απαξίωση των νέων επιστημόνων

Του Σωτήρη Βανδώρου

Όλοι εσείς οι κακόπιστοι που κατηγορείτε αστόχαστα το ελληνικό κράτος για παρωχημένες πρακτικές, αναποτελεσματικότητα κτλ. κτλ. πρέπει να αναθεωρήσετε, ζητώντας ταπεινά συγγνώμη. Γιατί υπάρχει τουλάχιστον μια περίπτωση που δείχνει ακριβώς το αντίθετο: ότι όχι απλώς συντονίζεται με τις διεθνείς εξελίξεις, αλλά ότι βρίσκεται στην πρωτοπορία τους. Αναφέρομαι στους λεγόμενους «407», τους διδάσκοντες στα πανεπιστήμια με σύμβαση έργου, βάσει του προεδρικού διατάγματος 407 του μακρινού 1980. Από τότε λοιπόν το κράτος μας ανακάλυψε την ελαστική, ευέλικτη, επισφαλή εργασία, το σύγχρονο πρότυπο των εργασιακών σχέσεων! Και βεβαίως δεν έχει μείνει στάσιμο. Σήμερα (ήδη προ της οικονομικής κρίσης) την καθιστά ακόμη πιο ελαστική, ακόμη πιο ευέλικτη, ακόμη πιο επισφαλή. 

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Η λειτουργία νεοϊδρυθέντων τμημάτων πανεπιστημίων στην ελληνική περιφέρεια σκάλωνε (και σκαλώνει) στο πρόβλημα της έγκαιρης στελέχωσής τους από μέλη Διδακτικού κι Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ). Οι θέσεις προκηρύσσονται σταδιακά, ενώ κι αφού προκηρυχθεί μια θέση ακολουθεί μια βασανιστικά αργή διαδικασία, οπότε έπρεπε να βρεθεί προσωρινή, μεταβατική λύση. Έτσι επινοήθηκε ο θεσμός των 407. Ως συμβασιούχοι αναλαμβάνουν τη διδασκαλία ορισμένων μαθημάτων για ένα ακαδημαϊκό εξάμηνο ή έτος, χωρίς η εργασιακή αυτή σχέση να θεμελιώνει οποιοδήποτε δικαίωμα κατοπινής πρόσληψης. Απλώς λογίζεται ως διδακτική εμπειρία. Και η διετής αυτοδύναμη διδασκαλία αποτελεί προϋπόθεση διεκδίκησης της κατώτερης βαθμίδας ΔΕΠ, αυτή του λέκτορα. Μέχρι εδώ όλα καλά.

Εμφανίζονται ωστόσο θεμελιώδη προβλήματα. Το πρώτο είναι ο άθλιος τρόπος με τον οποίο εκτελούνται αυτές οι συμβάσεις έργου. Έτσι, ενώ το αργότερο στην αρχή κάθε ακαδημαϊκού έτους γίνονται οι αναθέσεις διδασκαλίας, το Υπουργείο Παιδείας ευαρεστείται να εγκρίνει τις σχετικές πιστώσεις πολύ αργότερα (φέτος έγινε το Δεκέμβριο). Έτσι, θα έχει τελειώσει το εξάμηνο κι ακόμη δεν θα έχουν υπογραφεί οι συμβάσεις έργου (και βέβαια όσοι διδάσκοντες δεν έχουν άλλη εργασία θα είναι ασφαλιστικά ακάλυπτοι όλο αυτό το διάστημα). Που θα πει ότι χρήματα θα δει στο λογαριασμό του ο διδάσκων μήνες μετά την περάτωση του έργου του. Για παράδειγμα, υπάρχει πανεπιστήμιο που δεν έχει πληρώσει ακόμη ούτε ένα ευρώ για διδακτικό έργο που πραγματοποιήθηκε από τον Ιανουάριο του 2010 και εξής.

Το χειρότερο όμως δεν είναι αυτό. Είναι ότι δεν γνωρίζει καν τι χρήματα θα πάρει. Κι αυτό διότι το Υπουργείο μπορεί να μην εγκρίνει κάποιες από τις πιστώσεις, όπως ακριβώς έγινε και για το τρέχον ακαδημαϊκό έτος. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι μπορεί 2, 3 ή και 4 διδάσκοντες να μοιραστούν το έτσι κι αλλιώς χαμηλό ποσό που αντιστοιχεί σε έναν. Επιπλέον, το πιο συνηθισμένο δεν είναι η σύμβαση πλήρους απασχόλησης, καθότι επιλέγεται πιο συχνά ο κατακερματισμός στην ανάθεση των μαθημάτων, ακόμη και η συνδιδασκαλία. Μάλιστα, στα κεντρικά πανεπιστήμια για τα οποία δεν προβλέπεται κανονικά –αλλά τι σημαίνει κανονικά στην Ελλάδα;– να προσλαμβάνουν «407», το ποσό που αντιστοιχεί σε μία θέση μπορεί να επιμερίζεται σε 15, ενίοτε και παραπάνω άτομα!

Αλλά ενώ δεν φτάσαμε ακόμη στα χειρότερα ήδη θα αναρωτιέστε ποιος εχέφρων, αξιοπρεπής άνθρωπος υφίσταται οικειοθελώς τέτοιον εξευτελισμό; Θα σας πω: Αυτός που έχει φάει κατ’ ελάχιστο μια δεκαετία σε σπουδές (πτυχίο, μεταπτυχιακά, διδακτορικό), προσβλέποντας σε ακαδημαϊκή καριέρα κι ο οποίος πρέπει να υπολογίσει επιπλέον άλλα 2 χρόνια ως 407 για να μπορεί να υποβάλει υποψηφιότητα για θέση ΔΕΠ.

Έτσι, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι πλησιάζουν ή έχουν ξεπεράσει τα 40 τους κι αφού έχουν αλωνίσει όλη την Ελλάδα καμιά δεκαετία ως 407 βγάζοντας απλώς τα έξοδα μετακίνησης, ενίοτε και με καθαρή ζημιά, εξακολουθούν να είναι μετέωροι, όχι απαραίτητα επειδή δεν αξίζουν κάτι καλύτερο, αλλά επειδή δεν ήταν από τους τυχερούς ή τους καλύτερα δικτυωμένους

Επειδή όμως ακριβώς είναι πιο πιθανό να κερδίσει κανείς το λότο, παρά να του έρθουν τα πάντα το νωρίτερο δυνατό χωρίς κενά μεσοδιαστήματα, θα πρέπει να υπολογίσει ότι τουλάχιστον η προκήρυξη θέσης συναφούς επιστημονικού αντικειμένου με το δικό του θα καθυστερήσει. Αλλά κι από τη στιγμή της προκήρυξης θα πρέπει να αναμένει τουλάχιστον 3 χρόνια μέχρι να συντελεστεί ο διορισμός του –διότι αφενός οι διαδικασίες είναι εξαιρετικά αργές, αφετέρου το Υπουργείο καθυστερεί παράνομα και καταχρηστικά την έκδοση ΦΕΚ διορισμού προκειμένου να γλιτώσει χρήματα (αυτό ήδη χρόνια πριν το Μνημόνιο και τα σχετικά). Στο διάστημα επομένως που αναμένει κάποιος σχετική προκήρυξη, οφείλει να διεκδικεί διαρκώς θέσεις 407, ακόμη κι αν έχει καλύψει την απαιτούμενη διετία. Κι αυτό διότι το φρακάρισμα που προκαλείται στην εκλογή μελών ΔΕΠ –σήμερα εκκρεμούν 900 διορισμοί!– κάνει περισσότερο ανταγωνιστική τη σχετική εκλογή, κι όποιος έχει μεγαλύτερη διδακτική εμπειρία αποκτά ένα συγκριτικό πλεονέκτημα (μολονότι δεν είναι αυτό καθοριστικό κριτήριο). Αλλά ακόμη και μετά την εκλογή του (εφόσον την πετύχει και μάλιστα με την πρώτη) θα αισθάνεται, το λιγότερο, μια ηθική υποχρέωση απέναντι στο Τμήμα που τον εξέλεξε κι έτσι θα δεχτεί θέση 407 για 2 χρόνια περίπου που θα αναμένει να γίνει ο διορισμός.

Έτσι, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι πλησιάζουν ή έχουν ξεπεράσει τα 40 τους κι αφού έχουν αλωνίσει όλη την Ελλάδα καμιά δεκαετία ως 407 βγάζοντας απλώς τα έξοδα μετακίνησης, ενίοτε και με καθαρή ζημιά, εξακολουθούν να είναι μετέωροι, όχι απαραίτητα επειδή δεν αξίζουν κάτι καλύτερο, αλλά επειδή δεν ήταν από τους τυχερούς ή τους καλύτερα δικτυωμένους (οι οποίοι μπορεί να τα καταφέρουν και στα 35 τους). Ταυτόχρονα κάνουν άλλες δουλειές για να επιβιώσουν, με αποτέλεσμα φυσικά να καθυστερούν στην (ουσιαστική) επιστημονική τους εξέλιξη. Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα και η ανήκουστη καθυστέρηση στα πάντα, καλλιεργεί επιπλέον σχέσεις εξάρτησης και πελατείας από τα Τμήματα, δηλαδή από τα ήδη υπηρετούντα μέλη ΔΕΠ.

Όμως πρέπει να συνειδητοποιήσουν όλοι ότι αν θέλουμε ένα υγιές κι ακμαίο πανεπιστήμιο όλο αυτό το αίσχος πρέπει να παύσει. Και μόνο αν συσπειρωθούν όλοι όσοι αγαπούν την έρευνα, τη διδασκαλία και τον πανεπιστημιακό θεσμό μπορούν να αντιμετωπίσουν την επίθεση που δέχεται σήμερα, κατεξοχήν στο πιο ευαίσθητο σημείο του: την υποστήριξη των νέων επιστημόνων και τη χρηματοδότηση της έρευνας. Παρεμπιπτόντως, τις προάλλες ο γενικός γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας εξωθήθηκε σε παραίτηση διαμαρτυρόμενος για τις καταστροφικές παρεμβάσεις του Υπουργείου στη χρηματοδότηση μεγάλων ερευνητικών έργων, ενώ χθες το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών ανακοίνωσε ότι δεν θα προκηρυχθεί πρόγραμμα διδακτορικής και μεταδιδακτορικής έρευνας στην Ελλάδα για το 2011-2012. Για αυτό να είστε προετοιμασμένοι: Όταν το προσεχές διάστημα ακούσετε την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας εν όψει της ψήφισης του υπό κατάρτιση νομοσχεδίου για την ανώτατη εκπαίδευση (με το οποίο μεταξύ άλλων θέλει να καταργήσει τη θέση του λέκτορα και να επαναφέρει τον αναχρονιστικό, άσχετο προς την έρευνα, θεσμό του βοηθού) να δηλώνει ότι το πανεπιστήμιο οφείλει να δώσει έμφαση στην έρευνα και την καινοτομία, μην πεθάνετε από τα γέλια.

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.  

Υπογράψτε το κείμενο σχετικού ψηφίσματος εδώ:
http://www.gopetition.com/petition/41910/sign.html

Δείτε επίσης:
http://lecture.jimdo.com/
http://web.me.com/yvoko/407/Blog/Blog.html
http://didaskontes407.blogspot.com/

http://pd407ioannina.wordpress.com

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Σκέψεις γύρω από τα πιο αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο και αναπόφευκτες συγκρίσεις με το «ελληνικό παράδειγμα», με αφορμή το βιβλίο-μελέτη της Lucy Crehan «Φυτώρια ευφυΐας» (μτφρ. Μαρία Παπαηλιάδη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Για το βιβλίο «Life 3.0» του Max Tegmark (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξολοθρευτής, Μάτριξ, Blade Runner κτλ. κτλ. Οι συνειρμοί που κάνουμε οι περισσότεροι όταν ακούμε περί τεχνητή...

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Για το βιβλίο «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Η σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» του Γιώργου Σιακαντάρη (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Σωτήρη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Νταουλτζής, με αφορμή το βιβλίο του «Καλοί, κακοί στο τέλος τους παίρνει όλους ο διάολος» (εκδ. Νίκας).

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το «Καλοί κακο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ