voula

Της Εύας Στάμου

Ο αποκλεισμός της Βούλας Παπαχρήστου από τους Ολυμπιακούς του Λονδίνου θέτει κάποια σοβαρά ζητήματα που υπερβαίνουν το συγκεκριμένο συμβάν.

Δεν γνωρίζω αν η τιμωρία που υπέστη η αθλήτρια για την ρατσιστική ιδεολογία της (όπως αυτή πιστοποιείται από μία σειρά σχολίων της στα social media), είναι δίκαιη ή άδικη, ασυνήθιστα αυστηρή, ή ο κανόνας – και ο λόγος που δεν το γνωρίζω είναι απλά ότι δεν θεωρώ ότι είμαι νομικά επαρκώς καταρτισμένη ως προς την ισχύουσα αθλητική δεοντολογία, και τα σχετικά άρθρα του κώδικα της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής.

Αφήνω λοιπόν αυτή την απόφαση σε άλλους πιο ειδικούς σε θέματα αθλητικής δεοντολογίας, που ελπίζω ότι με συγκεκριμένα στοιχεία θα υποστηρίξουν τη γνώμη τους. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι η αθλήτρια έσφαλε προβάλλοντας μισαλλόδοξες ιδέες, που αντίκεινται στα ιδεώδη του λειτουργήματός της, και στα πλαίσια αυτού του λειτουργήματος έπρεπε με κάποιο τρόπο να τιμωρηθεί.

Μα ήταν ρατσιστικό το ανέκδοτο που αναπαρήγαγε η νεαρή γυναίκα στο tweet της, ή απλά κακόγουστο; Το χιούμορ, είτε υπό την μορφή ερασιτεχνικών ανέκδοτων είτε υπό την μορφή επαγγελματικού stand up comedy, ενέχει συχνά ένα βαθμό ρατσισμού, εφόσον, για να προκληθεί γέλιο, στοχοποιούνται ομάδες ανθρώπων με βάση κάποια εξωτερικά χαρακτηριστικά ή συμπεριφορές, γεγονός που τους μετατρέπει αυτόματα σε στερεότυπα και καρικατούρες, καθώς τους απογυμνώνει από την μοναδικότητά τους.

Οι φαλακροί, οι υπέρβαροι, οι πεθερές, οι ξανθιές, ο Πόντιοι, οι Ιρλανδοί, οι μαύροι κ.ο.κ. είναι μερικά μόνο παραδείγματα για τις κατηγορίες-κλισέ που συχνά πρωταγωνιστούν σε τέτοιου είδους ανέκδοτα. Ο καλός κωμικός αντιλαμβάνεται πώς να μην ξεπερνά το μέτρο, δείχνοντας εμμονή με μία συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα, και γνωρίζει πως αν θέλει να γίνει το χιούμορ του αποδεκτό, θα πρέπει να το στρέψει καταρχήν προς τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Ισραηλίτης κωμικός που κάνει αστεία με τα έθιμα της Εβραϊκής κοινότητάς του, ή ο Γάλλος που ειρωνεύεται τις ερωτικές επιδόσεις ή τις γαστριμαργικές συνήθειες των συμπατριωτών του, είναι δυο καλά παραδείγματα.

Τι γίνεται με τα ανέκδοτα που κυκλοφορούν στο ίντερνετ; Μας καθιστά η αναπαραγωγή κάποιου κακεντρεχούς ή πικάντικου αστείου, αναίσθητους, σεξιστές, ρατσιστές ή φασίστες; Πολλά εξαρτώνται από τον κοινωνικό και επαγγελματικό μας ρόλο και το τι αντιπροσωπεύει ή συμβολίζει η θέση μας μέσα σε μία συγκεκριμένη κοινότητα.

Ας αναρωτηθούμε για την εντύπωση που θα έκανε ένας χειρουργός αν πόσταρε ανέκδοτα για εγχειρήσεις ή άλλα ‘ευτράπελα’ με βαριά ασθενείς στον χώρο του νοσοκομείου. Ή ο ψυχολόγος που θα δημοσίευε ανέκδοτα για ‘τρελούς’. Ή ο ιερέας που θα αστειευόταν στο φέισμπουκ για το μυστήριο της εξομολόγησης.

Κι ο αθλητής που υποτίθεται ότι υπηρετεί τα ιδεώδη του Ολυμπισμού, της ευγενούς άμιλλας, και της αμερόληπτης κρίσης όλων πέρα από χρήμα, φυλή, φύλο, έθνος, ή θρησκεία, τι εντύπωση προκαλεί όταν εκφράζεται χυδαία και μειωτικά εναντίον ατόμων με βάση τη φυλή τους, το φύλο, το έθνος, ή το χρώμα τους;  Όταν βλέπει τους υπόλοιπους αθλητές όχι ως ισότιμους συναγωνιστές, αλλά ως ‘Βρωμόμαυρους’ ή ‘Βρωμότουρκους’, ως μισητούς και βιολογικά ή πνευματικά ‘κατώτερους’ αντιπάλους, που πρέπει να συντριβούν;

Είναι αναμφισβήτητα θλιβερό να συνειδητοποιούμε ακόμη μία φορά ότι ζούμε σε μία κοινωνία που αντιμετωπίζει ταλαντούχους αθλητές ως λαμπερά προϊόντα με ημερομηνία λήξης κι όχι ως ολοκληρωμένες προσωπικότητες που αξίζει να αποκτήσουν παιδεία, ήθος και  κουλτούρα (για να μην μιλήσουμε για βασικές γνώσεις συντακτικού και ορθογραφίας) αν οι ίδιοι δεν έχουν την τύχη να προέρχονται από ένα οικογενειακό περιβάλλον που τα ευνοεί. Η έλλειψη καλλιέργειας και όχι το νεαρόν της ηλικίας είναι αυτό που κάνει κάποια άτομα από τον χώρο του αθλητισμού να στρέφονται προς ιδεολογίες που εκθειάζουν την σωματική ρώμη, την πειθαρχία, την τυφλή υπακοή στους κανόνες, την επικράτηση του ισχυρότερου, ακόμα κι αν η ιδεολογία αυτή συνδέεται με ρατσιστικές ή εγκληματικές συμπεριφορές.

Στο ίντερνετ διαβάζουμε ότι η Βούλα είναι νέα και αθώα, η Βούλα είναι καλή αθλήτρια, η Βούλα είναι αγωνίστρια, η Βούλα είναι όμορφη. Διαβάζουμε ακόμα ότι η Βούλα είναι ρατσίστρια, αφελής, αγράμματη, ανορθόγραφη, ότι η Βούλα θαυμάζει τον Κασιδιάρη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η Βούλα αυτή τη στιγμή είναι το παράδειγμα που ‘δημιούργησε’ η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή για να υπενθυμίσει στον κόσμο τις βασικές αρχές της ορθής αθλητικής συμπεριφοράς. Απ’ ό,τι φαίνεται όχι μόνο κάποιοι αθλητές αλλά και μεγάλο μέρος του κοινωνικού συνόλου χρειάζεται ‘εκπαίδευση’ για να κατανοήσει τι αποτελεί θεμιτή ή αθέμιτη συμπεριφορά ατόμων που έχουν δημόσια παρουσία. Επιχειρήματα που χαρακτηρίζονται από λογικές πλάνες και έλλειψη συνάφειας, όπως:  ‘γιατί να τιμωρηθεί ειδικά η συγκεκριμένη αθλήτρια την στιγμή που στο παρελθόν Ολυμπιονίκες έχουν όχι μόνο επιδοθεί σε ρατσιστικά σχόλια αλλά και αμαυρώσει τα Ολυμπιακά ιδεώδη χρησιμοποιώντας αναβολικά’, ή, ακόμα χειρότερα: ‘το θέμα είναι τι θα κάνουμε με την Τρόικα κι όχι οι αφελείς δηλώσεις της Παπαχρήστου’, έχουν ως αποτέλεσμα να υποτιμάται η βαρύτητα του συμβάντος και να αποφεύγεται η ουσιαστική συζήτηση.

Δηλώσεις ή συμπεριφορές που πριν από μία ή δύο Ολυμπιάδες δεν προκαλούσαν έντονη αντίδραση τόσο από τους επίσημους φορείς όσο και από τα ΜΜΕ, βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, εγείροντας σοβαρές αντιπαραθέσεις. Το γεγονός αυτό αντί να μας τρομάζει και να μας οδηγεί σε συνομωσιολογίες θα πρέπει να το εκλάβουμε ως ένδειξη ότι η κοινωνία αλλάζει, ευαισθητοποιείται, κι αναρωτιέται για το αν και πού πρέπει να μπαίνουν κάποια όρια, δηλωτικά του σεβασμού ανάμεσα προς όλες τις εθνικές και κοινωνικές ομάδες.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τέλεια Ομορφιά

Τέλεια Ομορφιά

Της Εύας Στάμου

Η Τέλεια Ομορφιά είναι η πρόσφατη ταινία του Πάολο Σορεντίνο που εντυπωσίασε στο Φεστιβάλ των Καννών και έκανε εισπρακτικά ρεκόρ στη Γερμανία...

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Της Εύας Στάμου

Η πρόσφατη ταινία του Ρομάν Πολάνσκι, La Vénus à la Fourrure, που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο στο Φεστιβάλ των Καννών, είναι βασισμένη στη μεγάλη θεατρική επιτυχία του Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιν...

Η ζωή της Αντέλ

Η ζωή της Αντέλ

Της Εύας Στάμου

Η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο και καθοριστικό τμήμα της προσωπικής μας ταυτότητας. Οι περισσότεροι αρχίζουμε να διερευνούμε τις ερωτικές προτιμήσεις και φαντασιώσεις μας κατά τη διάρκεια της εφηβείας, κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ