border

Της Εύας Στάμου

τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη (Γιώργος Σεφέρης, Αργοναύτες)

Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την ταυτότητά τους ως μία αξία σταθερή που δεν μεταβάλλεται στο πέρασμα του χρόνου. Ο αναλλοίωτος τρόπος με τον οποίο βλέπουν τον εαυτό τους, τους κάνει να μην εμπιστεύονται ανθρώπους των οποίων η ταυτότητα μοιάζει μετέωρη ή ευμετάβλητη, όπως τους μετανάστες, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι όλοι θα μπορούσαμε κάποια στιγμή να βρεθούμε στη θέση τους.

Άλλωστε η πεποίθηση ότι το τι είμαι και το πώς είμαι δεν θα μπορούσαν υπό οποιεσδήποτε συνθήκες να είναι διαφορετικά, συνάδει με την έλλειψη φαντασίας. Αυτή η ανικανότητα ορισμένων να θέσουν νοητά τον εαυτούς τους σε ριζικά διαφορετικούς κοινωνικούς, ή επαγγελματικούς ρόλους, τους εμποδίζει να βιώσουν ενσυναίσθηση για τους άλλους.

Η «διαφορετικότητα», αν και πολυχρησιμοποιημένος όρος, ελάχιστες φορές κατανοείται ορθά – με αποτέλεσμα άλλοτε να θεωρείται ως απολύτως αρνητικός κι άλλοτε ως οπωσδήποτε θετικός.

strangerΣε ένα εντελώς γενικό επίπεδο, κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός: κι αυτό γεννά το παράδοξο ότι όλοι έχουμε κάτι κοινό: είμαστε διαφορετικοί από τους άλλους. Δεύτερον, ανάμεσα σε άτομα της ίδιας ομάδας η διαφορετικότητα λαμβάνει συχνά θετικό πρόσημο, χαρακτηρίζοντας τα μέλη που ξεχωρίζουν με τις ικανότητές τους, και γι αυτό αξίζουν αναγνώριση ή επιβράβευση. Τρίτον, η διαφορετικότητα έχει την έννοια της απόκλισης από το κοινώς αποδεκτό ή από τον μέσο όρο. Ο διαφορετικός έχει την “υποχρέωση” να αλλάξει όχι μόνο τις συνθήκες που τον καθιστούν αλλιώτικο μα και τον ίδιο του τον εαυτό ώστε να πλησιάσει την “κανονικότητα” των άλλων. Σε αντίθετη περίπτωση η ευθύνη θεωρείται αποκλειστικά δική του. Γι αυτό δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί θεωρούν ότι οι οικονομικοί και πολιτικοί μετανάστες είναι οι ίδιοι υπαίτιοι για την θέση στην οποία βρίσκονται και για την “τύχη” τους.

Πριν επικρίνουμε οποιονδήποτε όμως επειδή αποκλίνει από κάποιον κοινωνικό κανόνα, θα ήταν ίσως χρήσιμο να σκεφτούμε τι νομιμοποιεί αυτόν τον κανόνα.

Ποια είναι τα επιχειρήματα, οι διαδικασίες, ή το περιεχόμενο των πεποιθήσεων που οδήγησαν στην διαμόρφωση ενός κανόνα για το ποιος αποτελεί μέλος μιας ομάδας -- και στην συγκεκριμένη περίπτωση, τι κάνει κάποιον Έλληνα πολίτη, ή απλά “άξιο” να ζει και να εργάζεται στη χώρα μας. Ίσως διαπιστώσουμε ότι οι συνιστώσες ενός τέτοιου υπόρρητου κανόνα, εκτός νομικού πλαισίου, σπάνια αποτελούν την κατάληξη ενός ορθολογικού στοχασμού για το τι είμαστε, και συχνότερα αποτελούν παράγωγο μιας μακράς και περίπλοκης διαδικασίας εσωτερίκευσης διαφόρων, ενίοτε αντιτιθέμενων, ιδεωδών.

Το κοινό πολιτικό και νομικό καθεστώς που ενώνει όσους ζουν και δουλεύουν σε αυτή τη χώρα, η κοινή γλώσσα κι η κοινή κουλτούρα που διαμορφώνουμε και μοιραζόμαστε στο παρόν, θεωρείται από ορισμένους ότι δεν επαρκούν για να έχει κάποιος το δικαίωμα να ζει νόμιμα στη χώρα μας, αφού ισχυρίζονται ότι αυτό που έχει πρωτεύουσα σημασία είναι η κοινή ιστορία. Το περιεχόμενο της “κοινής” ιστορίας” μπορεί να εκλαμβάνεται μάλιστα με πολύ περιορισμένο τρόπο, ώστε να θέτει την θρησκευτική πίστη ως κύριο κριτήριο, ενώ στις ακραίες εκφάνσεις της η άποψη αυτή επικαλείται ως γνώμονα μετοχής στην κοινή ιστορία την “καθαρότητα” της φυλής που διασφαλίζει η επίπλαστη ουσία ενός εθνικού DNA .

alodapwnΤο ερώτημα όμως είναι τι συμβαίνει με όσους αφενός δεν πιστεύουν σε πλασματικές ουσίες, αφετέρου προβληματίζονται για τον ορθό τρόπο εξέλιξης μιας κοινωνίας ανοικτής στην διαφορετικότητα. Ενδεικτικό της αμηχανίας που συνεχίζει να κυριαρχεί σε αυτό το πεδίο είναι το γεγονός ότι η μετανάστευση αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα από τα παροδικά θέματα με τα οποία κάποιες στιγμές κατακλύζεται η ειδησεογραφία, ενώ κάποιες άλλες στιγμές σχεδόν εξαφανίζεται από την μιντιακή επικαιρότητα, λες και όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με την μετανάστευση έχουν ως διά μαγείας επιλυθεί. Οι μέρες μνήμης και οι συναφείς εκδηλώσεις συνεχίζονται, αλλά σε μία Ευρώπη που πλήττεται από την χρηματοπιστωτική κρίση, δυστυχώς το μεταναστευτικό έχει παραγκωνιστεί ως ένα θέμα που υποτίθεται ότι δεν αφορά όλους μας. Γι αυτό, αν και ακούγεται κοινότοπο, η Παγκόσμια Ημέρα του Μετανάστη, αποτελεί μια σημαντική αφορμή για να σκεφτούμε όχι μόνο ποιος είναι ο “ξένος” αλλά και ποιοι είμαστε εμείς που με την ψήφο μας, τις πράξεις μας, ή την αδιαφορία μας, καθορίζουμε σε μεγάλο βαθμό την δυνατότητα κάποιων ανθρώπων να ενταχθούν στην ελληνική κοινωνία και να αναπτυχθούν ως ισότιμα μέλη της.

http://evastamou.blogspot.com

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τέλεια Ομορφιά

Τέλεια Ομορφιά

Της Εύας Στάμου

Η Τέλεια Ομορφιά είναι η πρόσφατη ταινία του Πάολο Σορεντίνο που εντυπωσίασε στο Φεστιβάλ των Καννών και έκανε εισπρακτικά ρεκόρ στη Γερμανία...

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Της Εύας Στάμου

Η πρόσφατη ταινία του Ρομάν Πολάνσκι, La Vénus à la Fourrure, που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο στο Φεστιβάλ των Καννών, είναι βασισμένη στη μεγάλη θεατρική επιτυχία του Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιν...

Η ζωή της Αντέλ

Η ζωή της Αντέλ

Της Εύας Στάμου

Η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο και καθοριστικό τμήμα της προσωπικής μας ταυτότητας. Οι περισσότεροι αρχίζουμε να διερευνούμε τις ερωτικές προτιμήσεις και φαντασιώσεις μας κατά τη διάρκεια της εφηβείας, κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ