la-piel-que-habito-250

Της Εύας Στάμου

Ο Αλμοδοβάρ δεν ανήκε ποτέ στους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. συνήθως οι υπερβολικά φλύαρες και μελοδραματικές ταινίες του μου δημιουργούν μιαν αίσθηση κόπωσης και συναισθηματικού κορεσμού, χωρίς να ικανοποιούν την βαθύτερη ανάγκη μου ως θεατή για στοχασμό. Θα έλεγα ότι αυτό που κυρίως θυμάμαι από τις ταινίες του είναι οι εξαιρετικές ερμηνείες των ηθοποιών και κάποιες σκόρπιες σκέψεις για τις ανθρώπινες σχέσεις και την σεξουαλική ταυτότητα που γρήγορα εξατμίζονται. Η τελευταία όμως ταινία του Αλμοδοβάρ, με τίτλο «Το δέρμα που κατοικώ», κατάφερε με την αυστηρή δομή του, τις σκηνές προκλητικού από ηθική άποψη χαρακτήρα και πάνω από όλα τα σημαντικά φιλοσοφικά ζητήματα που θέτει, να κρατήσει το ενδιαφέρον μου αμείωτο ως το τελευταίο λεπτό. 

Η ταινία κινείται σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Εκ πρώτης όψεως είναι ένα σκοτεινό, τολμηρό θρίλερ, με ένταση και εκπλήξεις που αρκετοί θεατές ίσως βρουν αισθητικά ενοχλητικό, το οποίο όμως σε ένα βαθύτερο επίπεδο δημιουργεί συνειρμούς που φέρνουν στο νου γοτθική ταινία τρόμου και πιο συγκεκριμένα το ποιητικό αριστούργημα της Μαίρης Σέλλευ, «Φράνκενσταιν». Την ίδια στιγμή δεν είναι εύκολο να αποφύγει ο θεατής τον στοχασμό περί των ορίων της επιστήμης αφού ο Robert Ledgard, o κεντρικός χαρακτήρας του φιλμ, είναι ένας πετυχημένος πλαστικός χειρουργός που ο άκρατος ναρκισσισμός και το κόμπλεξ ανωτερότητάς του, πυροδοτημένα από το πένθος, τον οδηγούν να παίζει τον Θεό παραβιάζοντας κάθε υπαρκτό κανόνα ιατρικής δεοντολογίας προκειμένου να πετύχει τους στόχους του.

LaPielΟ Αντόνιο Μπαντέρας στον πρωταγωνιστικό ρόλο, κομψός, καλοντυμένος και με τα μαύρα μαλλιά του να γυαλίζουν από την μπριγιαντίνη, θυμίζει στους σινεφίλ τον εξαιρετικό Γκρέγκορι Πεκ στον ρόλο του ναζί δρ. Μένγκελε στην ταινία του ’78 «Τα παιδιά από τη Βραζιλία», αφού όπως και ο Μένγκελε, ο ήρωας του Αλμοδοβάρ έχει μετατρέψει τους ασθενείς του σε πειραματόζωα.

Ενδιαφέρον θέμα αναμφισβήτητα και πάντα επίκαιρο, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που ο κινηματογράφος ασχολείται με ζητήματα επιστημονικής ηθικής. Η πρωτοτυπία της ταινίας «Το δέρμα που κατοικώ» έγκειται στο ότι φτάνει ακόμα πιο μακριά, τοποθετώντας στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τη φύση της προσωπικής ταυτότητας. Αποτελεί δηλαδή μια μεταφορά για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα όριά μας – το δέρμα που μας περικλείει, που μας προστατεύει και που ταυτόχρονα μας ορίζει.

Είναι αρκετή η μεταμόρφωση του σώματος και η ανάπλαση του δέρματός μας για να μεταβάλλει ριζικά αυτό που είμαστε σε κάτι άλλο; Είναι αρκετή η αλλαγή των σεξουαλικών οργάνων μας και των εξωτερικών χαρακτηριστικών του φύλου (κάποιου που δεν το επιθυμεί) για να αλλάξει η σεξουαλική του κατεύθυνση και ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ερωτικό υποκείμενο; Τα ερωτήματα αυτά οδηγούν αναπόφευκτα σε πιο θεμελιώδη φιλοσοφικά ζητήματα: Πώς συγκροτείται ο εαυτός, αναπόσπαστο και σημαντικό μέρος του οποίου αποτελεί η σεξουαλικότητα; Τι είναι αυτό που καθορίζει την ερωτική ταυτότητα, αν δεν είναι τα εξωτερικά σεξουαλικά χαρακτηριστικά; Υπάρχουν τμήματα του εαυτού που –σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν κάποιες μετανεωτερικές θεωρίες– δεν μεταβάλλονται στο πέρασμα του χρόνου και παραμένουν σταθερά και ως ένα βαθμό αναλλοίωτα από τις νέες εμπειρίες; Τι είναι αυτό τελικά το οποίο κατοικεί το δέρμα, το σώμα, την φυσική μας ύπαρξη;

Η ταινία αποτελεί ένα δώρο του σκηνοθέτη προς τους φοιτητές των έμφυλων και καλλιτεχνικών σπουδών, που για τα επόμενα έτη θα βρουν μια ποικιλία θεμάτων από στιγμιότυπα του έργου για να ασχοληθούν στις εργασίες τους. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίες οι ένθετες αναφορές της ταινίας στο έργο της βραβευμένης διηγηματογράφου Alice Munro ή στην πρωτοπόρα δουλειά της Louise Bourgeois. Πέρα όμως από την μόδα της πολιτιστικής βιομηχανίας, το έργο λειτουργεί αποτελεσματικά τόσο σε αισθητικό όσο και νοηματικό επίπεδο, θέτοντας το κοινό του έναντι ερωτημάτων που σε κάποιους μπορεί να φανούν ενοχλητικά ακριβώς επειδή απαιτούν τον προσωπικό στοχασμό του κάθε θεατή ξεχωριστά – κι αυτό είναι ένα καίριο επίτευγμα της τέχνης του κινηματογράφου. Όπως το έθεσε και η Louise Bourgeois: «Σύγχρονη τέχνη σημαίνει ότι θα πρέπει διαρκώς να αναζητάς νέους τρόπους να εκφράζεις τον εαυτό σου, να εκφράζεις τα προβλήματα, δεν υπάρχουν διευθετημένοι τρόποι, καμία εξασφαλισμένη προσέγγιση.»*

 

*Louise Bourgeois, Destruction of the Father, Reconstruction of the Father (Cambridge: MIT Press, 1998). σ. 166

http://evastamou.blogspot.com

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τέλεια Ομορφιά

Τέλεια Ομορφιά

Της Εύας Στάμου

Η Τέλεια Ομορφιά είναι η πρόσφατη ταινία του Πάολο Σορεντίνο που εντυπωσίασε στο Φεστιβάλ των Καννών και έκανε εισπρακτικά ρεκόρ στη Γερμανία...

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Της Εύας Στάμου

Η πρόσφατη ταινία του Ρομάν Πολάνσκι, La Vénus à la Fourrure, που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο στο Φεστιβάλ των Καννών, είναι βασισμένη στη μεγάλη θεατρική επιτυχία του Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιν...

Η ζωή της Αντέλ

Η ζωή της Αντέλ

Της Εύας Στάμου

Η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο και καθοριστικό τμήμα της προσωπικής μας ταυτότητας. Οι περισσότεροι αρχίζουμε να διερευνούμε τις ερωτικές προτιμήσεις και φαντασιώσεις μας κατά τη διάρκεια της εφηβείας, κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ