la-piel-que-habito-250

Της Εύας Στάμου

Ο Αλμοδοβάρ δεν ανήκε ποτέ στους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. συνήθως οι υπερβολικά φλύαρες και μελοδραματικές ταινίες του μου δημιουργούν μιαν αίσθηση κόπωσης και συναισθηματικού κορεσμού, χωρίς να ικανοποιούν την βαθύτερη ανάγκη μου ως θεατή για στοχασμό. Θα έλεγα ότι αυτό που κυρίως θυμάμαι από τις ταινίες του είναι οι εξαιρετικές ερμηνείες των ηθοποιών και κάποιες σκόρπιες σκέψεις για τις ανθρώπινες σχέσεις και την σεξουαλική ταυτότητα που γρήγορα εξατμίζονται. Η τελευταία όμως ταινία του Αλμοδοβάρ, με τίτλο «Το δέρμα που κατοικώ», κατάφερε με την αυστηρή δομή του, τις σκηνές προκλητικού από ηθική άποψη χαρακτήρα και πάνω από όλα τα σημαντικά φιλοσοφικά ζητήματα που θέτει, να κρατήσει το ενδιαφέρον μου αμείωτο ως το τελευταίο λεπτό. 

Η ταινία κινείται σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Εκ πρώτης όψεως είναι ένα σκοτεινό, τολμηρό θρίλερ, με ένταση και εκπλήξεις που αρκετοί θεατές ίσως βρουν αισθητικά ενοχλητικό, το οποίο όμως σε ένα βαθύτερο επίπεδο δημιουργεί συνειρμούς που φέρνουν στο νου γοτθική ταινία τρόμου και πιο συγκεκριμένα το ποιητικό αριστούργημα της Μαίρης Σέλλευ, «Φράνκενσταιν». Την ίδια στιγμή δεν είναι εύκολο να αποφύγει ο θεατής τον στοχασμό περί των ορίων της επιστήμης αφού ο Robert Ledgard, o κεντρικός χαρακτήρας του φιλμ, είναι ένας πετυχημένος πλαστικός χειρουργός που ο άκρατος ναρκισσισμός και το κόμπλεξ ανωτερότητάς του, πυροδοτημένα από το πένθος, τον οδηγούν να παίζει τον Θεό παραβιάζοντας κάθε υπαρκτό κανόνα ιατρικής δεοντολογίας προκειμένου να πετύχει τους στόχους του.

LaPielΟ Αντόνιο Μπαντέρας στον πρωταγωνιστικό ρόλο, κομψός, καλοντυμένος και με τα μαύρα μαλλιά του να γυαλίζουν από την μπριγιαντίνη, θυμίζει στους σινεφίλ τον εξαιρετικό Γκρέγκορι Πεκ στον ρόλο του ναζί δρ. Μένγκελε στην ταινία του ’78 «Τα παιδιά από τη Βραζιλία», αφού όπως και ο Μένγκελε, ο ήρωας του Αλμοδοβάρ έχει μετατρέψει τους ασθενείς του σε πειραματόζωα.

Ενδιαφέρον θέμα αναμφισβήτητα και πάντα επίκαιρο, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που ο κινηματογράφος ασχολείται με ζητήματα επιστημονικής ηθικής. Η πρωτοτυπία της ταινίας «Το δέρμα που κατοικώ» έγκειται στο ότι φτάνει ακόμα πιο μακριά, τοποθετώντας στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τη φύση της προσωπικής ταυτότητας. Αποτελεί δηλαδή μια μεταφορά για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα όριά μας – το δέρμα που μας περικλείει, που μας προστατεύει και που ταυτόχρονα μας ορίζει.

Είναι αρκετή η μεταμόρφωση του σώματος και η ανάπλαση του δέρματός μας για να μεταβάλλει ριζικά αυτό που είμαστε σε κάτι άλλο; Είναι αρκετή η αλλαγή των σεξουαλικών οργάνων μας και των εξωτερικών χαρακτηριστικών του φύλου (κάποιου που δεν το επιθυμεί) για να αλλάξει η σεξουαλική του κατεύθυνση και ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ερωτικό υποκείμενο; Τα ερωτήματα αυτά οδηγούν αναπόφευκτα σε πιο θεμελιώδη φιλοσοφικά ζητήματα: Πώς συγκροτείται ο εαυτός, αναπόσπαστο και σημαντικό μέρος του οποίου αποτελεί η σεξουαλικότητα; Τι είναι αυτό που καθορίζει την ερωτική ταυτότητα, αν δεν είναι τα εξωτερικά σεξουαλικά χαρακτηριστικά; Υπάρχουν τμήματα του εαυτού που –σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν κάποιες μετανεωτερικές θεωρίες– δεν μεταβάλλονται στο πέρασμα του χρόνου και παραμένουν σταθερά και ως ένα βαθμό αναλλοίωτα από τις νέες εμπειρίες; Τι είναι αυτό τελικά το οποίο κατοικεί το δέρμα, το σώμα, την φυσική μας ύπαρξη;

Η ταινία αποτελεί ένα δώρο του σκηνοθέτη προς τους φοιτητές των έμφυλων και καλλιτεχνικών σπουδών, που για τα επόμενα έτη θα βρουν μια ποικιλία θεμάτων από στιγμιότυπα του έργου για να ασχοληθούν στις εργασίες τους. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίες οι ένθετες αναφορές της ταινίας στο έργο της βραβευμένης διηγηματογράφου Alice Munro ή στην πρωτοπόρα δουλειά της Louise Bourgeois. Πέρα όμως από την μόδα της πολιτιστικής βιομηχανίας, το έργο λειτουργεί αποτελεσματικά τόσο σε αισθητικό όσο και νοηματικό επίπεδο, θέτοντας το κοινό του έναντι ερωτημάτων που σε κάποιους μπορεί να φανούν ενοχλητικά ακριβώς επειδή απαιτούν τον προσωπικό στοχασμό του κάθε θεατή ξεχωριστά – κι αυτό είναι ένα καίριο επίτευγμα της τέχνης του κινηματογράφου. Όπως το έθεσε και η Louise Bourgeois: «Σύγχρονη τέχνη σημαίνει ότι θα πρέπει διαρκώς να αναζητάς νέους τρόπους να εκφράζεις τον εαυτό σου, να εκφράζεις τα προβλήματα, δεν υπάρχουν διευθετημένοι τρόποι, καμία εξασφαλισμένη προσέγγιση.»*

 

*Louise Bourgeois, Destruction of the Father, Reconstruction of the Father (Cambridge: MIT Press, 1998). σ. 166

http://evastamou.blogspot.com

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τέλεια Ομορφιά

Τέλεια Ομορφιά

Της Εύας Στάμου

Η Τέλεια Ομορφιά είναι η πρόσφατη ταινία του Πάολο Σορεντίνο που εντυπωσίασε στο Φεστιβάλ των Καννών και έκανε εισπρακτικά ρεκόρ στη Γερμανία...

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Της Εύας Στάμου

Η πρόσφατη ταινία του Ρομάν Πολάνσκι, La Vénus à la Fourrure, που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο στο Φεστιβάλ των Καννών, είναι βασισμένη στη μεγάλη θεατρική επιτυχία του Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιν...

Η ζωή της Αντέλ

Η ζωή της Αντέλ

Της Εύας Στάμου

Η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο και καθοριστικό τμήμα της προσωπικής μας ταυτότητας. Οι περισσότεροι αρχίζουμε να διερευνούμε τις ερωτικές προτιμήσεις και φαντασιώσεις μας κατά τη διάρκεια της εφηβείας, κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ