Andrew Nicoll

όταν ανέβηκα το λόφο στην Πλάκα, ένοιωσα ότι ήταν εδώ, στην Αθήνα, το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η Δύση. Και συνειδητοποίησα ότι, αν εσείς οι Έλληνες δεν είχατε νικήσει στο Μαραθώνα και δεν είχατε πολεμήσει στη Σαλαμίνα, ο κόσμος δεν θα ήταν ο ίδιος, όπως τον ξέρουμε σήμερα. Ούτε ο τρόπος της σκέψης θα ήταν ο ίδιος, γιατί μέσα από εσάς διατηρήθηκε. Γιατί εκείνοι θυσίασαν τη ζωή τους. Όλα αυτά είναι εξαιρετικά σαγηνευτικό για μένα.» Αυτά ήταν τα πρώτα λόγια που μας είπε ο Σκοτσέζος συγγραφέας Andrew Nicoll , που βρίσκεται αυτές τις μέρες στη χώρα μας για να παρουσιάσει το βιβλίο του «Ο Καλός Δήμαρχος» (Εκδόσεις Διόπτρα).

Ο Andrew Nicoll που τιμήθηκε για το μυθιστόρημα αυτό με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα στη Σκωτία, αποδείχτηκε γνώστης και λάτρης της ελληνικής αρχαιότητας και των αξιών της. Επεσήμανε ότι οφείλουμε να αισθανόμαστε περήφανοι για την ιστορία μας ως Έλληνες και δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι η δημιουργία του Νέου Μουσείου Ακρόπολης έχει αναιρέσει πια τα επιχειρήματα του Βρετανικού Μουσείου για το θέμα των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Πλην όμως…. Όσο για τη σύγχρονη οικονομική μας κατάρρευση; Πιστεύει ότι «χρειάζονται θυσίες» και επισημαίνει ότι «Κάθε λαός έχει την κυβέρνηση που του αξίζει»…

Είχα επισκεφθεί δύο φορές το Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο παλαιότερα, είδα το τμήμα που βρίσκονται τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. και απέρριψα τις δικαιολογίες που επικαλούνται. Κατάλαβα ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για κλοπή. Ήλθαν και πήραν αυτά τα κομμάτια. Παλαιότερα η συνηθέστερη δικαιολογία ήταν πως, τα Μάρμαρα διατρέχουν κίνδυνο στην Αθήνα εξ αιτίας της μόλυνσης της ατμόσφαιρας, ή ότι δεν υπάρχει ο κατάλληλος χώρος για να εκτεθούν. Νομίζω ότι το Νέο, σύγχρονο Μουσείο της Ακρόπολης δίνει σε όλα αυτά αποστομωτική απάντηση. Δεν μπορώ να φανταστώ με ποια επιχειρήματα το Βρετανικό Μουσείο θα μπορούσε πλέον να αρνείται την επιστροφή τους. Όμως από την άλλη μεριά, αν το Βρετανικό Μουσείο δεχτεί να γίνει η επιστροφή των Μαρμάρων, το ερώτημα είναι πού θα σταματήσει όλο αυτό. Ποιος θα έχει σειρά; Το Βρετανικό Μουσείο έχεις την κατοχή του έναν κολοσσιαίο πολιτιστικό θησαυρό που προέρχεται από όλο τον κόσμο. Καταλαβαίνω ότι τα Μάρμαρα του Παρθενώνα πρέπει να επιστρέψουν στη χώρα που δημιουργήθηκαν. Όμως υπάρχουν και πολλά άλλα από όλο τον κόσμο. Την Αίγυπτο, το Ιράκ, την Αφρική. Αντικείμενα για τα οποία σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι. Αν γίνει η αρχή με τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, δεν θα υπάρχει επιστροφή. Συνεπώς πιστεύω ότι πρόκειται για μία πολύ δύσκολη απόφαση που καλείται να πάρει το Βρετανικό Μουσείο.

Η αρχαία ελληνική ιστορία με την οποία, όπως είπατε, μεγαλώστε, έχει επηρεάσει τον τρόπο που σκέφτεστε σήμερα;

Το ελπίζω. Παραδέχομαι ότι ίσως έχω παλαιομοδίτικες απόψεις, για την πόλη, για την έννοια της τιμής, για τον σωστό τρόπο συμπεριφοράς. Κατανοώ ότι όλες αυτές οι απόψεις προέρχονται από έναν τρόπο ζωή που δεν υπάρχει πια. Όμως είναι πολύ δυνατές ιστορίες. Πολύ δυνατές και μυθικές για ένα νεαρό αγόρι που τις διαβάζει. Παραδόξως υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι που σκέφτονται με τον ίδιο παλαιομοδίτικο τρόπο που σκέφτομαι κι εγώ. Για παράδειγμα στο Αφγανιστάν ο συνταγματάρχης του Σκωτσέζικου τάγματος, έδωσε τη ζωή του μαζί με τους μισούς άντρες του περίπου. Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που εμπνέονται ακόμη από εκείνες τις ιδέες. Υπάρχουν άνθρωποι που θυσιάσουν τη ζωή τους για να προστατέψουν τον κόσμο μας.

Ωστόσο ζούμε σε μία εποχή που χαρακτηρίζεται από την ιδέα της παγκοσμιοποίησης και καλλιεργείται ο σεβασμός για τον πολιτισμό των άλλων. Εσείς πώς το βλέπετε;

Είμαι πολύ επιφυλακτικός με την ιδέα της πολύ-πολιτισμικότητας. Είναι μια εμπειρία που έχει ζήσει η Μεγάλη Βρετανία και υπέφερε πολύ από αυτή. Για περισσότερα από πενήντα χρόνια ήλθαν άνθρωποι από ολόκληρο τον κόσμο και έφεραν μαζί τους εντελώς διαφορετικές κουλτούρες. Η Αθήνα είναι διαφορετική από τη Θεσσαλονίκη και το Λονδίνο είναι διαφορετικό από τη Σκωτία. Δεν νομίζω ότι η Σκωτία πρέπει να εξαφανιστεί. Θέλουν να έρθουν στη Σκωτία άνθρωποι από το Αφγανιστάν, από το Πακιστάν από το Ιράκ ή την Αφρική; Εντάξει. Δεν μπορώ όμως να δεχτώ κάποιον που θέλει να έλθει να ζήσει στη Σκωτία και συμπεριφέρεται στη γυναίκα του σαν να ζουν ακόμη στο χωριό του Αφγανιστάν. Δεν θα φέρει τη συμπεριφορά του Αφγανιστάν εδώ, διότι εδώ δεν είναι Αφγανιστάν. Εμείς στη Σκωτία αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο. Συμπεριφερόμαστε με σεβασμό στις γυναίκες, οι γυναίκες παίρνουν την ίδια μόρφωση με τους άντρες, έχουν ίδια πολιτικά δικαιώματα, μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερες στους δρόμους και η ιδέα ότι ένας Αφγανός έχει το δικαίωμα να ξυλοκοπήσει την κόρη του μέχρι θανάτου μόνο και μόνο επειδή μίλησε με ένα αγόρι της ηλικίας της, μας εξαγριώνει.

Οι σύγχρονοι Έλληνες είμαστε πολύ περήφανοι για την πολιτιστική μας κληρονομιά και τον αρχαίο πολιτισμό μας όμως αισθανόμαστε πολύ δυσάρεστα για το παρόν μας και την πρόσφατη οικονομική «χρεοκοπία» της χώρας. Ποια είναι η δική σας αντίληψη για το θέμα;

Για την ιστορία σας και την πολιτιστική σας κληρονομιά οφείλετε να νοιώθετε περήφανοι. Η σημερινή οικονομική αποτυχία της χώρας, είναι σαφώς ένα σύνθετο ζήτημα και αφορά πολιτικές αποφάσεις που σχετίζονται με την Ευρώπη στο σύνολό της. Μιλάω για την ικανότητα της Ευρώπης να διαχειριστεί τις περιπτώσεις χωρών όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία και την ίδια στιγμή να ακολουθήσει το πρόγραμμα του Ευρώ. Ίσως αυτό να μην μπορεί να προχωρήσει. Για παράδειγμα η Σκωτία υπέφερε πολύ προκειμένου να στηρίζει το νόμισμα της Βρετανίας. Διότι οι άνθρωποι, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις πιέστηκαν πάρα πολύ από το τραπεζικό σύστημα. Το αποτέλεσμα μπορεί να ήταν θετικό για το σύνολο, όμως οι δουλειές και οι επιχειρήσεις στη Σκωτία τραυματίστηκαν βαριά. Αν λοιπόν ένα ενιαίο σχέδιο δεν είναι κατάλληλο για την Βρετανία στο σύνολό της, που είναι μία χώρα, πώς είναι δυνατόν ένα ενιαίο σχέδιο να ανταποκρίνεται στις ανάγκες τόσο πολλών διαφορετικών χωρών, που ανήκουν στην Ευρώπη.

Πιστεύω ότι αν η κυβέρνηση είχε τον έλεγχο της κατάστασης, η κηδεμονία και η υποτίμηση δεν θα είχαν συμβεί. Φαίνεται λοιπόν, πως οι χειρισμοί που έγιναν από την κυβέρνηση, προκειμένου να μετριάσει τα αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης, δεν ήταν οι σωστοί, και στην περίπτωση αυτή πρέπει να γίνουν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα.

Πιστεύετε ότι ένας καλός κυβερνήτης, όπως ο καλός Δήμαρχος τον οποίο περιγράφετε στο βιβλίο σας, θα μπορούσε να βγάλει τη χώρα από τη σημερινή κρίση;

Σίγουρα όχι μόνος του. Σήμερα το πρωί είδα ανθρώπους να διαμαρτύρονται γιατί δεν θέλουν να πληρώνουν φόρους και γιατί δεν θέλουν να παγώσουν οι μισθοί τους. Σε κανέναν δεν αρέσει αυτό. Δεν θέλουμε να βγάλουμε ένα δόντι, όταν όμως έχει σαπίσει πρέπει να το κάνουμε κι ας είναι οδυνηρό. Αλλιώς θα έχουμε πρόβλημα με τα δόντια μας για όλη τη ζωή μας. Χρειάζεται να κάνουμε κάποιες θυσίες. Και αν ένας εκλεγμένος πολιτικός δεν έχει τον κόσμο με το μέρος του, κανείς δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι αυτό.

Πιστεύετε δηλαδή ότι η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στον κυβερνήτη αλλά και στο λαό;

Πιστεύω ότι κάθε λαός έχει τον κυβερνήτη που το αξίζει.

Ποια ήταν λοιπόν η πηγή της έμπνευσης για το μυθιστόρημα «Ο καλός Δήμαρχος»;

Η έμπνευση ήλθε από ένα όνειρο. Ονειρεύτηκα τον κεντρικό ήρωα, τον δήμαρχο Τάιμπο Κρόβιτς, όχι βέβαια με σάρκα και οστά, αλλά ως προσωπικότητα. Είχα αρχίσει να γράφω μικρές ιστορίες που είχαν σημειώσει επιτυχία. Όταν είδα το όνειρο με την ιστορία που αφηγούμαι στο βιβλίο, νόμιζα στην αρχή ότι θα ήταν πάλι ένα μικρό αφήγημα που θα αναπτυσσόταν σε έξι ή δέκα σελίδες. Άρχισα να το γράφω και τελικά συνειδητοποίησα ότι έγραφα ολόκληρο βιβλίο.

Στο βιβλίο σας υμνείτε τον έρωτα. Συμφωνείτε με την άποψη ότι οι ερωτικές σχέσεις έχουν γίνει δύσκολες στην εποχή μας;

Έχουμε την τάση να εξιδανικεύουμε το παρελθόν. Δεν νομίζω ότι τα πράγματα ήταν πιο εύκολα πριν από πενήντα χρόνια. Σίγουρα δεν είναι εύκολο ούτε και τώρα. Εγώ προσπάθησα να γράψω μία ιστορία που να διαδραματίζεται σε ένα μέρος που δεν μπορεί να βρεθεί στο χάρτη και σε μία εποχή που δεν είχε κάτι το ξεχωριστό. Δεν ενδιαφέρει πού και πότε συνέβη. Οι άνθρωποι δεν αλλάξουν. Οι καταστάσεις είναι αυτές που αλλάζουν και τα προβλήματα που μας απασχολούν. Η τηλεόραση έχει αλλάξει τα πράγματα, όμως οι άνθρωποι είναι ίδιοι.

Γράφετε κάτι νέο αυτή την εποχή;

Πούλησα τα δικαιώματα για το δεύτερο βιβλίο μου τα Χριστούγεννα και αυτή την εποχή γράφω το τρίτο μου βιβλίο.

Για ποιο θέμα είναι το βιβλίο που τελειώσατε;

Είναι για έναν σούπερ σταρ συγγραφέα, που ζει σε μία επικίνδυνη περιοχή της αναπτυσσόμενης Νότιας Αμερικής όπου αισθάνεται ότι έχει στερέψει η έμπνευσή του. Γνωρίζεται με ένα όμορφο κορίτσι στο Πανεπιστήμιο που διδάσκει, όμως καταλαβαίνει ότι η γνωριμία αυτή μπορεί να βοηθήσει μόνο σε ένα βαθμό. Τα υπόλοιπα πρέπει να τα κάνει μόνος του και δεν είναι εύκολο.

Ποια είναι η υπόθεση στο τρίτο σας βιβλίο που γράφετε τώρα;

Βασίζεται σε μία πολύ δημοφιλή, παλιά ιστορία της Βρετανίας, που χρονολογείται πριν από εκατό περίπου χρόνια και λέγεται «Ο αιχμάλωτος της Ζέντα». Δεν ξέρω αν είναι γνωστή στην Ελλάδα. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που υποκρίνεται ότι είναι βασιλιάς, ενώ δεν είναι και οδηγείται σε μεγάλες περιπέτειες.

Ποια είναι οι γνώμη σας για τα βιβλία που γίνονται best- sellers;

Κατά κανόνα τα μισώ!... Έχω πετάξει άφθονα βιβλία τέτοιου είδους με την αίσθηση μίας αποστροφής που δεν μπορώ να περιγράψω. Απορώ με την παράνοια αυτών των βιβλίων. Επί δύο χρόνια αγόραζα τέτοιου είδους βιβλία που κυκλοφορούσαν.. Αναρωτιόμουν πώς τα καταφέρνουν. Με εντυπωσιάζει το γεγονός ότι κάνουν πωλήσεις. Νομίζω ότι πρόκειται για μεγάλη αποτυχία. Μπορείτε να δεχτείτε βιβλία που να αφηγούνται ιστορίες με βαμπίρ; Ερωτικές ιστορίες με βαμπίρ; Πρόκειται για παρακμή. Τα βαμπίρ είναι αποκρουστικά πλάσματα. Πώς γίνεται ξαφνικά να δω ένα βαμπίρ σαν κάτι το ελκυστικό;

INFO

- Την Πέμπτη 18 Φεβρουαρίου στις 19.00, ο Andrew Nicoll παρουσιάζει το βιβλίο του «Ο Καλός Δήμαρχος» στο βιβλιοπωλείο Παπασωτηρίου, Πανεπιστημίου 37.

- Το μυθιστόρημα «Ο Καλός Δήμαρχος», μτφρ. Φωτεινή Πίπη, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Διόπτρα.