Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)
Της Ελένης Κορόβηλα
Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστός Φινλανδός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και συγγραφέας. Έχει αποκτήσει έναν δυνατό δεσμό με την Ελλάδα: έχει σκηνοθετήσει τη μεγάλου μήκους ταινία Περιπέτεια στο Αιγαίο και έχει συμμετάσχει σε αρκετές διεθνείς παραγωγές σε ελληνικά νησιά. Η Κλεμμένη Νύφη, είναι το πρώτο του μυθιστόρημα που κυκλοφορεί στα ελληνικά.
Βίκινγκς επιτίθενται σε ένα νησί του Αιγαίου. Εντυπωσιακό. Θα σκεφτόμασταν περισσότερο τους Βίκινγκς ως ναυτικούς σε παγωμένα νερά…
Οι Βίκινγκς ανοίγονταν και ταξίδευαν σε αρκετές περιοχές. Για παράδειγμα, είχαν ισχυρούς δεσμούς με τη Βυζαντινή αυτοκρατορία. Πολλοί στρατιώτες Βίκινγκ πέρασαν χρόνια στην περίφημη «Βαράγγειο φρουρά», η οποία ήταν ένα είδος σωματοφυλακής – προσωπικού στρατού για τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες. Έτσι, ήταν πολύ φυσικό, να έπλεαν τα καράβια τους και σε μεσογειακά κι αιγαιοπελαγίτικα νερά.
Τι σας ώθησε να στραφείτε σε εκείνη την εποχή, το 1000 μ.Χ. Βρισκόμαστε στην καρδιά του Μεσαίωνα.
Αυτή η ιστορία θα μπορούσε να γραφτεί σε οποιαδήποτε χρονική περίοδο, το θέμα δεν είναι ο μεσαίωνας. Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης. Η ιστορία μου μιλάει για την ισορροπία ανάμεσα στο μίσος και τη συγχώρεση. Καθώς ξεδιπλώνεται η περιπέτεια, μιλά για τα συναισθήματα από τα οποία έπρεπε να περάσει η ηρωίδα, η Χριστίνα.
Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης. Η ιστορία μου μιλάει για την ισορροπία ανάμεσα στο μίσος και τη συγχώρεση.
Έτσι, το 1000 μ.Χ. δεν ήταν το θέμα, ούτε και οι Βίκινγκς δεν ήταν το θέμα μου. Αλλά, φυσικά, ήταν πολύ πιο ενδιαφέρον να τοποθετηθεί η ιστορία στο παρελθόν, παρά για παράδειγμα στον σημερινό κόσμο. Μια τέτοια λύση θα ήταν πραγματικά σκληρή και αναληθοφανής. Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, είχα έναν πολύ πρακτικό και απλό λόγο να χρησιμοποιήσω αυτήν την συγκεκριμένη χρονική περίοδο που επέλεξα: Η ιστορία της «κλεμμένης γυναίκας» βρίσκεται στην ίδια εποχή, ακριβώς την ίδια στιγμή με δύο άλλα μυθιστορήματά μου. Επειδή είχα κάνει κάποια χρόνια νωρίτερα μια τεράστια έρευνα για εκείνη της εποχή, ήθελα να χρησιμοποιήσω την ίδια έρευνα για να μπορέσω να συγκεντρωθώ στην ιστορία του μυθιστορήματος. Ήθελα να διηγηθώ την ιστορία της κεντρικής ηρωίδας, τα συναισθήματά της και φυσικά όλες τις διαφορετικές μικρο-αφηγήσεις σε όλη την ιστορία, οπότε τα τοποθέτησα όλα στην ίδια εποχή, και μάλιστα κυρίως στις ίδιες περιοχές και χώρες. Ξέρω ότι αυτό μπορεί να ακούγεται λίγο αντιεπαγγελματική μέθοδος και ίσως και να χαρακτηριστεί ευκολία, αλλά το θέμα είναι ότι η Κλεμμένη νύφη είναι η ιστορία ενός συναρπαστικού, συναισθηματικού και ρομαντικού ταξιδιού των χαρακτήρων, δεν είναι ένα βιβλίο ιστορίας.
Η ιστορία της νύφης που κλέβεται και μεταφέρεται σε άλλη χώρα έχει κάποιες αναλογίες, για εμάς τους Έλληνες, με την ιστορία της Ωραίας Ελένης, της Ελένης της Τροίας. Επίσης, την απήγαγαν, τη μετέφεραν σε άλλο μέρος, όπου ερωτεύτηκε και έμεινε με τη θέλησή της. Το είχατε στο μυαλό σας ή είναι απλώς σύμπτωση;
Πρέπει να παραδεχτώ την έλλειψη κουλτούρας εκ μέρους μου. Αγνοούσα την ιστορία της Ελένης της Τροίας. Φυσικά ήξερα την ιστορία αυτή σαν έναν τίτλο αλλά δεν ήξερα τι αφορά, ποια είναι η αφήγηση. Δεν υπάρχει κανενός είδους σύνδεση.
Πώς προσεγγίσατε την ηρωίδα σας, τη Χριστίνα; Πώς μπήκατε στην ψυχολογία μιας γυναίκας εκείνης της εποχής;
Είναι μια καλή και περίπλοκη ερώτηση, γιατί δεν γνωρίζω την απάντηση. Ξέρετε, το γράψιμο είναι μια πολύ περίεργη και ιδιαίτερη διαδικασία. Στην αρχή ο συγγραφέας δημιουργεί την ιστορία και τους χαρακτήρες, αλλά πολύ σύντομα το πράγμα γυρίζει μπούμερανγκ. Οι χαρακτήρες και η ιστορία παίρνουν το προβάδισμα και ο συγγραφέας ακολουθεί και γράφει ή καταγράφει τα πάντα. Νομίζω ότι αυτό συμβαίνει στους περισσότερους συγγραφείς και για μένα συμβαίνει πάντα ακριβώς έτσι.
Όταν άρχισα να γράφω την ιστορία, δεν ήξερα πραγματικά τι θα συμβεί στον κεντρικό χαρακτήρα, τη Χριστίνα, τι είδους συναισθήματα και σκέψεις θα έχει. Ακόμη και η ισορροπία μεταξύ μίσους και συγχώρεσης ήρθε κατά τη διαδικασία συγγραφής, μου ήρθε μέσω των καταστάσεων, των συνθηκών και των συναισθημάτων που έπρεπε να βιώσει η Χριστίνα. Θα έλεγα ότι έμαθα πολλά από τον κύριο χαρακτήρα και την ιστορία που δημιούργησα. Αλλά, χωρίς να θέλω να φανώ ανόητος, δεν μπορώ να μπω στο μυαλό μιας γυναίκας, αλλά ας πούμε ότι έχω αρκετή εμπειρία με τις γυναίκες και αυτή η εμπειρία ήταν τελικά η έρευνά μου για τον χαρακτήρα της Χριστίνας. Πολύ σημαντικό για μένα από την αρχή ήταν να δημιουργήσω έναν γυναικείο χαρακτήρα, ισχυρό και δίκαιο και που τελικά να είναι επίσης ανοιχτός να δει τον κόσμο από μια νέα οπτική γωνία - να είναι ανοιχτός να ζήσει σε μια πατρίδα, η οποία αρχικά ήταν το σπίτι των εχθρών της.
Πριν μερικά χρόνια γυρίσατε την ταινία «Περιπέτεια στο Αιγαίο». Είχατε επισκεφτεί την Ελλάδα στο παρελθόν; Πώς ήταν η εμπειρία σας από τα γυρίσματα στη χώρα μας και είναι κάτι που σχεδιάζετε να επαναλάβετε στο μέλλον;
Δούλευα στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Η φινλανδική Δημόσια Τηλεόραση, η YLE, ήταν υπεύθυνη για τις τηλεοπτικές μεταδόσεις και ήμουν ένας από τους κύριους σκηνοθέτες για τις διεθνείς μεταδόσεις. Έχω βρεθεί στην Ελλάδα για τουρισμό, αλλά ήταν κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων που αποφάσισα ότι θέλω να κάνω καριέρα και να δημιουργήσω ένα δίκτυο στην Ελλάδα για να εργαστώ εδώ στο μέλλον. Έτσι κι έκανα. Βρήκα μια συνεργάτιδα, παραγωγό, την Λιλέτ Μπόταση της Inkas Films, και ξεκινήσαμε να αναπτύσσουμε αρκετά σενάρια για παραγωγή. Η ταινία Περιπέτεια στο Αιγαίο ήταν το πρώτο ολοκληρωμένο βήμα, και μετά από αυτό έφερα αρκετές ξένες παραγωγές στην Ελλάδα. Σε αυτές τις παραγωγές συμμετείχα ως ο Έλληνας συμπαραγωγός και μάλιστα αυτό το διάστημα βρίσκομαι στο στάδιο της προετοιμασίας για την ίδρυση μιας εταιρείας η οποία είναι εξειδικευμένη για να προσφέρει υπηρεσίες παραγωγής στην Ελλάδα σε όποια ξένη παραγωγή από οποιαδήποτε χώρα θελήσει να κινηματογραφήσει στην Ελλάδα. Η εταιρεία φυσικά θα προσφέρει τεχνογνωσία και σε ελληνικές παραγωγές. Ως σκηνοθέτης και συγγραφέας έχω επίσης πολλά δικά μου σχέδια στην Ελλάδα. Ένα από αυτά είναι μια πολύ όμορφη, συγκινητική και συναρπαστική ιστορία με τίτλο Κανένα παιδί, που γράφτηκε από τη στενή συνάδελφο και φίλη μου, τη Φινλανδή σεναριογράφο Πέτρα Φόρστεν, την οποία εκτιμώ πολύ.
Μπορώ επίσης ανεπίσημα να ανακοινώσω ότι υπήρξαν συζητήσεις και για την Κλεμμένη νύφη. Ποιος ξέρει, μπορεί στο μέλλον να γίνει κι αυτή η ιστορία μια μεγάλου μήκους ταινία.
* Η Ελένη Κορόβηλα είναι δημοσιογράφος.
