«Χρειαζόμαστε τη χαοτική συνύπαρξη ετερόκλητων φωνών»

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;
Καταρχάς, δεν πιστεύω ότι ο συγγραφέας φέρνει από μόνος του κάτι «καινούργιο». Υπάρχουν, βεβαίως, σε κάθε εποχή, συγγραφείς που είναι εμφανώς πρωτοποριακοί, που προχωρούν μπροστά τη γλώσσα, τη φόρμα, την αφήγηση με συχνά συναρπαστικό τρόπο. Περισσότερο όμως πιστεύω ότι όλοι μαζί οι συγγραφείς της εκάστοτε περιόδου φέρνουν κάτι καινούργιο, σαν σύνολο. Όλοι μαζί συνθέτουν το ψηφιδωτό του Ενός Λογοτεχνικού Κειμένου, αυτού που διατρέχει την παγκόσμια λογοτεχνία εδώ και αιώνες και βρίσκεται αενάως σε επεξεργασία των ίδιων θεματικών περί έρωτα, θανάτου, ζωής και ούτω καθεξής. Οι σύγχρονοι συγγραφείς στηρίζονται πάνω στις καινοτομίες που έχουν εισάγει οι προηγούμενοι και τις εξελίσσουν. Είναι μια αργή διαδικασία: περισσότερο σαν σπήλαιο που διαμορφώνεται στο πέρασμα των αιώνων παρά σαν χείμαρρος. Οπότε στην ίσως δικαιολογημένη ερώτηση κάποιων «μα κι άλλος πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας;» θα απαντούσα ότι χρειαζόμαστε αυτή την πολυφωνία, αυτή τη χαοτική συνύπαρξη ετερόκλητων φωνών, γιατί μόνο έτσι μπορεί να προκύψει η σύνθεση, το ψηφιδωτό. Όπως όλοι οι συγγραφείς, μείζονες και ελάσσονες, έτσι κι εγώ το μόνο που φέρνω ως «καινούργιο» είναι η δική μου λογοτεχνική φωνή, η δική μου, αναπόφευκτα ιδιοσυγκρασιακή ματιά πάνω στον κόσμο.

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;
Πρόκειται για μια συλλογή σύντομων διηγημάτων με χαρακτήρες που νιώθουν, με διάφορους τρόπους, αποκομμένοι από το κύριο ρεύμα της ζωής. Νομίζω ότι η εποχή μας ευνοεί, για διάφορους λόγους, τις παντός είδους περιθωριοποιήσεις. Συγχρόνως η τέχνη ανέκαθεν γοητευόταν από το περιθωριακό, το ακραίο, το εξωλογικό. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της λογοτεχνίας δεν είχαμε τόσες πολλές απεικονίσεις αντιηρωικών μορφών. Το βιβλίο μου εικονογραφεί ένα φάσμα ανθρώπινης ακρότητας: οι ήρωές μου είναι σακατεμένοι, μεταφορικά ή κυριολεκτικά. Υπάρχουν επιρροές από τον Κάφκα, αλλά και από τον μαγικό ρεαλισμό. Το ανθρώπινο σώμα έχει κεντρικό ρόλο, αφού πάνω σε αυτό εγγράφονται, αγκυροβολούνται και ενίοτε εκτονώνονται οι φοβερές πιέσεις που δέχεται το άτομο στη ζωή του. Μέχρι την έκρηξη. Στο βιβλίο μου αρμολογώ μια σειρά από τέτοιες εκρήξεις.

Νομίζω ότι η εποχή μας ευνοεί, για διάφορους λόγους, τις παντός είδους περιθωριοποιήσεις. Συγχρόνως η τέχνη ανέκαθεν γοητευόταν από το περιθωριακό, το ακραίο, το εξωλογικό. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της λογοτεχνίας δεν είχαμε τόσες πολλές απεικονίσεις αντιηρωικών μορφών.

Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι».
Εδώ και αρκετά χρόνια πειραματίζομαι με διαφορετικά στυλ. Στο τέλος της μέρας, βέβαια, ακολουθείς πάντοτε τη δική σου φωνή, είναι αδύνατον να ξεστρατίσεις. Ο καθένας μας έχει ένα πολύ συγκεκριμένο τρόπο για να ψηλαφίσει μια κατάσταση, αλλά μπορούμε πάντοτε να το κάνουμε μέσα σε κάποια αισθητικά και θεματικά πλαίσια. Κατά καιρούς έχω αυτοσχεδιάσει ή έχω προσπαθήσει να κινηθώ προς συγκεκριμένες αισθητικές κατευθύνσεις. Κάποια λογοτεχνικά κείμενα που έχω διαβάσει με σημάδεψαν και με επηρέασαν. Παραμένει όμως μία κατά βάση ενστικτώδης διαδικασία. Σαν να κοιτάζεις τη γραφή λίγο πλάγια – δεν θέλεις να κοιτάξεις το κτήνος ευθεία, γιατί τότε όλα γίνονται κάπως άχρωμα.

Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;
Είναι μια ψυχοφθόρα διαδικασία. Στο παρελθόν είχα λάβει κάποιες απορρίψεις για άλλα κείμενα. Με τα εν λόγω διηγήματα ήμουν τυχερός γιατί έλαβα άμεση θετική ανταπόκριση. Η προσπάθεια έκδοσης συνιστά και πόνο και μπορεί να λειτουργήσει (και έχει λειτουργήσει) αποθαρρυντικά.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

Κομμένα
Κωνταντίνος Τζήκας
Νεφέλη 2016
Σελ. 112, τιμή εκδότη €9,30