Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Η Ούρσουλα Φωσκόλου με το πρώτο της βιβλίο Το κήτος (εκδ. Κίχλη) συγκέντρωσε, όπως αναφέρει και στον υπότιτλο, μικρά και μεγάλα πεζά κείμενα, ο κοινός τόπος των οποίων είναι τόσο οι μνήμες από την παιδική ηλικία της συγγραφέως, όσο και η συχνά υπερρεαλιστική γραφή της. Το ερωτικό σκίρτιμα, ο φόβος των γηρατιών, η φθορά του σώματος είναι κάποια από τα θέματα της Φωσκόλου. Ιστορίες υπαινικτικά δοσμένες που σε καλούν να ανακαλύψεις, μέσα από πολλαπλές αναγνώσεις, τα θραύσματα που τις συνενώνουν.
Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;
Όπως ακριβώς και οι έρωτες στη ζωή μας, κανείς δεν είναι ίδιος με τον άλλο. Η διαφορετικότητα στον συγγραφέα, μεταξύ άλλων, εδράζεται στη ματιά. Εκεί φωλιάζει η γοητεία της γνωριμίας, όχι μόνο με έναν καινούργιο συγγραφέα, αλλά και με έναν καινούργιο φίλο. Η ευτυχής και σπάνια σύμπτωση του βλέμματος ενώνει τους ανθρώπους. Ναι, όλες οι ιστορίες έχουν λίγο-πολύ ειπωθεί. Μα ίσως όχι με τον δικό μου τρόπο. Αυτό που με ωθεί να γράψω δεν είναι η ανάγκη να αφηγηθώ μια πρωτότυπη ιστορία. Μεταγράφω το προσωπικό βίωμα, κρύβομαι πίσω από τις λέξεις και ταυτόχρονα ζητώ να γυμνωθώ. Κινητήριος δύναμή μου είναι εκείνο το μικρό φτερούγισμα στο στομάχι, που μόνο τα δυνατά συναισθήματα είναι ικανά να προσφέρουν.
Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;
Πρόκειται για μια συλλογή μικρών και μεγαλύτερων πεζών. Το νήμα που, κατά κάποιο τρόπο, συνδέει τις ιστορίες ανιχνεύεται στο μότο του βιβλίου, στον στίχο του Σαραντάρη «Κατάγομαι από τα παιδικά μου χρόνια, όπως από μια χώρα». Ανατρεπτικές αφηγήσεις μιας εσωτερικής ζωής που άλλοτε κοχλάζει έτοιμη να χυθεί κι άλλοτε, ευτυχής, απλώνει ρίζες και ανθεί. Υπαινικτικά ερωτικά ξυπνήματα που όμως ασπαίρουν, πνιχτές κραυγές, λεπτοί και μυρωδάτοι λοβοί αφτιών, φιλντισένια μανικετόκουμπα, αγγίγματα διστακτικά. Άνθρωποι που φλέγονται από την ανάγκη να ξεφύγουν ή να επιστρέψουν, άνθρωποι που πεινούν και με τα μάτια ορθάνοιχτα καταβροχθίζουν εικόνες. Στην κοιλιά του Κήτους, η Ανδρομέδα κάθεται σε μια καρέκλα από φερ-φορζέ παρέα με την Ηλέκτρα, κλαδεύουν τις πορτοκαλιές του Άργους, κάνουν έρωτα υπό το φως της Γκρούντιχ τηλεόρασης, βουτούν τα δάχτυλά τους σε κόκκινο του καδμίου, τσουγκρίζουν αυγά στην Ελευσίνα.
Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι».
«Υπάρχει ένα μπλε πουλί μες στην καρδιά μου», έγραφε ο Τσαρλς Μπουκόφσκι. Έχω ένα εργαστήριο μες στο στήθος μου, θα έλεγα εγώ. Θα ήταν ψέμα, αν έλεγα πως γράφω καθημερινά ή ακολουθώντας κάποιο συγκεκριμένο σύστημα. Κρατώ όμως σημειώσεις με πλαγιαστά γράμματα σ' ένα μικρό μαύρο σημειωματάριο το οποίο το κουβαλώ παντού μαζί μου. Παλιότερα, ντρεπόμουν να καθίσω μόνη σ' ένα καφέ ή μπαρ και να διαβάσω ή να γράψω. Πλέον όχι· ίσα-ίσα, με ευχαριστεί να παρατηρώ απερίσπαστη τον κόσμο και να δημιουργώ εικόνες, ακόμη κι αν γύρω μου γίνεται χαλασμός. Όσον αφορά στα διηγήματα του βιβλίου, τα μοιράστηκα με φίλους πεζογράφους και ποιητές, άκουσα τη γνώμη τους και σε πολλές περιπτώσεις τις σημαντικές συμβουλές τους. Χάνομαι συνεχώς στον κόσμο των λέξεων, με οδηγό τον ρυθμό. Είναι μαγευτική εμπειρία.
Γράφω, άλλωστε, πολύ συχνά με μουσική. Όμως ακούγοντας ξανά και ξανά το ίδιο τραγούδι, μέχρι να καταφέρω αυτό το μυρμήγκιασμα που νιώθω σ' ένα γύρισμα, σε μια μελωδία, να το κάνω ν' αναβλύσει από τις άκρες των δαχτύλων μου.
Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;
Η ενασχόληση και η αγάπη μου για τη ζωγραφική μού έδωσαν, νομίζω, το βλέμμα που έχω τώρα. Θυμάμαι τη δασκάλα μου να λέει: «Μισοκλείστε τα μάτια για να δείτε τις μεγάλες φόρμες». Περνώντας, έπειτα, πολλές ώρες μπροστά σ' ένα γυμνό κορμί, έμαθα να παρατηρώ τα χρώματα, τις ποιότητες, τα φώτα. Έμαθα πως η σκόνη πάνω σ' ένα πράσινο αυτοκίνητο δεν είναι γκρίζα, αλλά ροζ, σαν φλογισμένο μάγουλο.
Όσο για τις υπόλοιπες τέχνες, η ποίηση που ανακαλύπτω σε κάθε μία από αυτές, δεν παύει να με γοητεύει και να με εμπνέει. Γράφω, άλλωστε, πολύ συχνά με μουσική. Όμως ακούγοντας ξανά και ξανά το ίδιο τραγούδι, μέχρι να καταφέρω αυτό το μυρμήγκιασμα που νιώθω σ' ένα γύρισμα, σε μια μελωδία, να το κάνω ν' αναβλύσει από τις άκρες των δαχτύλων μου.
Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;
Μπορεί ο δρόμος αυτός να μην είναι εύκολος, σε κάνει όμως να ασκηθείς, να θέσεις τον εαυτό σου και τη γραφή σου υπό αμφισβήτηση και τελικά να ανακαλύψεις πράγματα που ούτε φανταζόσουν πως έκρυβες μέσα σου. Εμένα, το μονοπάτι αυτό, που το περπάτησα με βήμα αργό, με οδήγησε στην Κίχλη και στην εκδότριά μου, Γιώτα Κριτσέλη. Ταιριάξαμε απόλυτα, με τρόπο που δεν θα μπορούσα να με φανταστώ υπό τη σκέπη κανενός άλλου εκδοτικού οίκου.
Καθημερινά συνειδητοποιώ πως αν ο δρόμος της έκδοσης ήταν σπαρμένος με ροδοπέταλα, καμία αξία δεν θα είχε να τον περπατήσεις. Τις έντονες μυρωδιές, ακόμη κι όταν είναι ευχάριστες, καταλήγεις κάποια στιγμή να τις σιχαθείς. Γι' αυτό κι εγώ, άλλωστε, φροντίζω κάθε τόσο να αλλάζω το άρωμά μου.
* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.
Το κήτος
Μικρά και μεγάλα πεζά
Ούρσουλα Φωσκόλου
Κίχλη 2016
Σελ. 88, τιμή εκδότη €10,00
