Μαργαρίτα Καραβασίλη

Αγωνίστηκε για τις ανοιχτές περιβαλλοντικές πληγές στον Ασωπό, στο Λαύριο, στο Λαγονήσι κ.α. Προσπάθησαν να τη δωροδοκήσουν, να την εκβιάσουν, να «της σπάσουν τον τσαμπουκά». Στις τελευταίες εκλογές είχε κατέβει υποψήφια με τους Οικολόγους Πράσινους και πρόσφατα επελέγη για τη θέση της ειδικής γραμματέως επιθεωρητών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο νεοσύστατο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Η κ. Καραβασίλη διαβάζει τη συλλογή διηγημάτων «Οικοεγκλήματα» των εκδόσεων Κέδρος.

Οικοεγκλήματα
ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ
ΚΕΔΡΟΣ 2008
ΣΕΛ. 452, ΤΙΜΗ €17,00

Περιμένατε ότι η κ. Τίνα Μπιρμπίλη θα σας επέλεγε ως ειδική γραμματέα Περιβάλλοντος και Ενέργειας;

Είχα υποβάλει  αίτηση για τη θέση, μόνο με την ελπίδα ότι η διαδικασία επιλογής θα ήταν αξιοκρατική, αν και είχα αμφιβολίες ότι η «καινοτόμα» διαδικασία του «opengov» θα λειτουργούσε... Η επιλογή μου ήταν πράγματι ένα ιδιαίτερα θετικό δείγμα γραφής της νέας κυβέρνησης. Και μια μεγάλη δικαίωση! Τα αισθήματά μου ενισχύθηκαν όταν γνώρισα την υπουργό κ. Τίνα Μπιρμπίλη και διαπίστωσα ότι διέθετε καθαρές απόψεις και θέσεις για το περιβάλλον, μαχητικότητα και αποφασιστικότητα και ότι μοιραζόμαστε την ίδια οπτική σε πολλά ζητήματα, αλλά και το ανάλογο μεράκι για τα ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος.

Στα «Οικοεγκλήματα» σας άρεσαν καλύτερα οι ιστορίες επιστημονικής φαντασίας ή εκείνες που θυμίζουν αστυνομικό θρίλερ;

Θα φανεί παράδοξο, γιατί δεν είμαι λάτρης της αστυνομικής λογοτεχνίας, αλλά περισσότερο με άγγιξαν τα διηγήματα με αστυνομική πλοκή και προσέγγιση. Ίσως γιατί εμπεριέχουν το στοιχείο της έρευνας και της τεκμηρίωσης, με σκοπό την απόδειξη και απόδοση της ευθύνης και την επιβολή προστίμων, ποινών ή άλλων κυρώσεων. Με αιχμαλώτισαν ίσως  λόγω της επαγγελματικής μου ιδιότητας,  καθώς οι επιθεωρητές ακολουθούν τον λεπτομερή τρόπο δουλειάς ενός ντετέκτιβ, ώστε να μην  ξεφύγουν οι ένοχοι από τις ποινικές ευθύνες τους.

Στα «Οικοεγκλήματα» πολλοί συγγραφείς ασχολούνται με το μέλλον του πλανήτη, μέσω της επιστροφής στο παρελθόν, και μας θυμίζουν τα ωραία τοπία, την πανέμορφη παρθένα φύση, αλλά και τις μυρωδιές και τις γεύσεις που έχουμε χάσει. Μας αφυπνίζουν! Αντιλαμβανόμαστε καλύτερα όλα τα αγαθά που έχουμε χάσει και αυτά που κινδυνεύουν, και αυτή η διαπίστωση μας πεισμώνει ακόμη περισσότερο και μας κάνει πιο αποφασιστικούς για την ανάληψη των αναγκαίων δράσεων.

Πώς σχολιάζετε το διήγημα του Αποστολίδη «Μεγαλόχαρη», που αναφέρεται στην εμπλοκή εκκλησιαστικών κύκλων στον αποχαρακτηρισμό δασικών εκτάσεων;

Η ιστορία δημιουργεί αποτρόπαια συναισθήματα, καθώς ο συγγραφέας αντλεί τη θεματική του από πραγματικές υποθέσεις καταπατήσεων, καθώς και από έρευνες που έχουν γίνει στο παρελθόν για την Πεντέλη. Δείχνει με αποκαλυπτικό τρόπο πώς ακριβώς λειτουργούν τα παραδικαστικά, εκκλησιαστικά, δικηγορικά και άλλα κυκλώματα, καθώς και την ύπαρξη σημαντικών κενών στη νομοθεσία, που τελικά επιτρέπουν κάθε είδους αυθαιρεσία. Οι μεγαλοδικηγόροι της ιστορίας επιτυγχάνουν τη νομιμοποίηση σειράς καταπατημένων δασικών και άλλων εκτάσεων που φαίνονται καθ’ όλα νομότυπες. Τα νομικά αυτά «παράθυρα» πράγματι υπάρχουν και σίγουρα θα πρέπει να κλείσουν άμεσα, ώστε να εμποδιστούν οι ορέξεις των επιτηδείων.

Σταθήκατε ιδιαίτερα σε κάποια διηγήματα;

Με συγκλόνισε το διήγημα επιστημονικής φαντασίας «Ιππόκαμποι» (της Νένης Ευθυμιάδη), με το δυνατό ψυχογράφημα χαρακτήρων. Η συγγραφέας χρησιμοποιεί μια οικεία, δυστυχώς, κατάσταση, έναν παρατεταμένο καύσωνα, που σταδιακά αφανίζει τα πάντα. Οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις πόλεις και καταφεύγουν στην ύπαιθρο για να σωθούν. Οι ήρωες του διηγήματος συμπαρασύρονται σε έναν ομαδικό, συμβολικό θάνατο, κρατώντας στα χέρια τους έναν ιππόκαμπο.

Συγκλονιστική αφύπνιση για την κλιματική αλλαγή που απειλεί το μέλλον του πλανήτη μας! Βρήκα επίσης πολύ έξυπνο το εύρημα του Γιάννη Ευσταθιάδη, στο διήγημα «Η σαρδέλα θα κολυμπήσει». Ο συγγραφέας μάς προβληματίζει για τη διατροφική κρίση, αλλά και για το πώς μπορεί να εκτραπεί η οικολογική αφύπνιση στην υπερβολή. Όλοι μιλάμε για «πράσινη» ανάπτυξη και «πράσινα» τρόφιμα, συχνά όμως η βιομηχανία –στη βάση της κατανάλωσης, και άρα και της διαφήμισης– εκμεταλλεύεται συχνά την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών για ζητήματα ασφάλειας στα τρόφιμα, και γενικά στα προϊόντα, και για απαιτήσεις ποιότητας, παρουσιάζοντας ακόμη και επικίνδυνα τρόφιμα σε χρωματιστά περιτυλίγματα, με μοναδικό σκοπό να παρασυρθεί ο καταναλωτής. Και θα φέρω ως παράδειγμα τον Ασωπό. Εκεί όπου σήμερα βιώνουμε τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή στην Ελλάδα, καθώς η ρύπανση από τοξικά μέταλλα και εξασθενές χρώμιο έχει επηρεάσει ακόμη και τον υδροφόρο ορίζοντα. Το «ακατάλληλο» νερό το χρησιμοποιούσαν –ή και το χρησιμοποιούν ακόμη– οι βιομηχανίες για αναψυκτικά, καλλυντικά και  τρόφιμα.

Κάποιο άλλο διήγημα στο οποίο το μέλλον θυμίζει ανησυχητικά το παρόν;

Το διήγημα του Μιχαηλίδη εστιάζεται στο κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης των επικίνδυνων τοξικών αποβλήτων. Ο συγγραφέας κάνει άλμα στο κοντινό μέλλον και ξετυλίγει την ιστορία μιας κοινωνίας που διαθέτει μια καταπληκτική, υπερσύγχρονη μονάδα επεξεργασίας επικίνδυνων τοξικών αποβλήτων, όπου, αν και φαινομενικά λειτουργεί παραδειγματικά, στην πραγματικότητα συμβαίνουν πολλά... απίστευτα! Αυτόματα θυμήθηκα ότι στη γειτονική μας Ιταλία τον έλεγχο για τα τοξικά απόβλητα τον έχει η Μαφία, αλλά και ότι στην Ελλάδα –επειδή έχουμε παντελή έλλειψη υποδομών– 600.000 τόνοι τοξικών αποβλήτων διακινούνται χωρίς ακόμη να γνωρίζουμε με ποιο τρόπο και πού καταλήγουν.  Έχουμε καταδικαστεί επανειλημμένα γι’ αυτό το θέμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι τραγικό: Πολλές βιομηχανίες «ξεφορτώνουν» τα τοξικά τους απόβλητα είτε απευθείας μέσα στον υδροφόρο ορίζοντα, μέσω γεωτρήσεων, είτε στα ποτάμια, όπως συμβαίνει στα Οινόφυτα, είτε απομακρύνοντάς τα κρυφά και απορρίπτοντάς τα μέσα σε χαράδρες, ρέματα, δάση... παντού! Μεγάλα οικοεγκλήματα εξακολουθούν, δυστυχώς, να συμβαίνουν στις μέρες μας και εμείς καλούμαστε να τα αποκαλύψουμε, να τα σταματήσουμε... και να τα τιμωρήσουμε.

Μάνια Στάικου