alt

Του Κώστα Αγοραστού

Με το πρώτο της βιβλίο, Ο ήχος του ακάλυπτου (εκδ. Πόλις) η Κάλλια Παπαδάκη δεν απέσπασε μόνο το βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα του περιοδικού «Διαβάζω» αλλά και την εκτίμηση και αποδοχή των ομοτέχνων της. Φέτος, έπειτα από έξι χρόνια, κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο της πεζογραφίας με τίτλο Δενδρίτες (εκδ. Πόλις), ενώ στο ενδιάμεσο είχε παρεμβληθεί η ποιητική συλλογή Λεβάντα τον Δεκέμβρη (εκδ. Πόλις). 

Οι Δενδρίτες είναι ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα, η ιστορία του οποίου λαμβάνει χώρα στο Κάμντεν του Νιου Τζέρσεϊ τη δεκαετία του '80 πηγαίνοντας πίσω μέχρι την ποτοαπαγόρευση και το Κραχ στο αμερικανικό χρηματιστήριο. Δύο γενιές Ελλήνων βιώνουν την άνοδο και την πτώση του αμερικανικού ονείρου, τη διάψευση των προσδοκιών τους και τη ματαίωση των σχεδίων τους. 

Η Κάλλια Παπαδάκη έγραψε ένα χαμηλόφωνο και ταυτόχρονα συναρπαστικό μυθιστόρημα για το πώς αλλάζει ο κόσμος και μαζί με αυτόν στροβιλίζονται στη δίνη του πρόσωπα, αισθήματα και πάθη. 

Το πρώτο σας βιβλίο κυκλοφόρησε το 2009 και περιλάμβανε έξι διηγήματα μεγάλης έκτασης, με τις ιστορίες των ηρώων τους να συναντιούνται, με κάποιον τρόπο, στον ακάλυπτο μιας πολυκατοικίας στην Αθήνα. Στο μυθιστόρημά σας η δράση λαμβάνει χώρα στο Κάμντεν, του Νιού Τζέρσεϊ, σε δύο χρονικές περιόδους, τη δεκαετία του ’20 και του ‘30 και σε αυτή του ’80. Πόση συγγραφική απόσταση διανύσατε από το πρώτο σας βιβλίο σε αυτό;

Οι προσωπικές ήττες κι οι συμβιβασμοί, οι μεγάλες κι οι μικρές απογοητεύσεις, εκεί βρίσκεται το πρωτεύον υλικό.

Έχουν περάσει έξι χρόνια από το πρώτο μου βιβλίο και μέσα σ᾽ αυτό το διάστημα νιώθω ότι διέσχισα ένα σύνορο. Αν κάτι άλλαξε είναι ότι κουβαλώ τον χρόνο μέσα μου σαν σμιλεμένο βίωμα, ότι μπορώ και μιλώ για πράγματα που έχω ζήσει ή πάλι για πράγματα που θα μπορούσα να είχα ζήσει. Υπάρχει ένα περίεργο αίσθημα ενηλικίωσης στη γραφή, κι αυτό δύναται να το φέρει μόνο το πέρασμα του χρόνου, οι προσωπικές ήττες κι οι συμβιβασμοί, οι μεγάλες κι οι μικρές απογοητεύσεις, εκεί βρίσκεται το πρωτεύον υλικό, στην ανάγκη να μιλήσεις και να γράψεις για τα μικρά και τα καθημερινά που φανερώνουν και σηματοδοτούν τα μεγάλα.

Στο μυθιστόρημα σκιαγραφείτε με ζωηρά χρώματα την ακμή, τα χρόνια της ευημερίας, και αμέσως μετά τον Πόλεμο, αυτά της κρίσης και της παρακμής του Κάμντεν, μέσα από την ιστορία μιας οικογένειας ελλήνων μεταναστών. Πώς ήρθε στα χέρια σας το πραγματολογικό υλικό (κάνατε έρευνα, επισκεφτήκατε το Κάμντεν), και πώς το εντάξατε στην πλοκή της ιστορίας σας χωρίς να τη «βαραίνει»;

Πάντα μου έκανε εντύπωση στην Αμερική η συλλογική ψευδαίσθηση ότι το αμερικανικό όνειρο κι ό,τι αυτό αντιπροσωπεύει στο φαντασιωσικό του καθενός είναι αναμφισβήτητα εφικτό, εάν και εφόσον κάποιος το επιθυμήσει και προσπαθήσει αντίστοιχα πολύ. Η επιτυχία κι η καταξίωση είναι συνυφασμένες στο θυμικό του Αμερικανού πολίτη με το θέλω άρα και το μπορώ, και μάλιστα δύνανται ενίοτε να ποσοτικοποιηθούν, ως αποτέλεσμα και σύναρτηση αυτού του θέλω και μπορώ. Θέλησα, λοιπόν, κι εγώ με την σειρά μου να γράψω ένα μυθιστόρημα γι᾽αυτούς που δεν τα κατάφεραν, όχι γιατί δεν θέλησαν ή δεν προσπάθησαν αρκετά, αλλά γιατί οι συγκυρίες ήταν τέτοιες, που στην πορεία η Ιστορία τους προσπέρασε, αν όχι τους παραμέρισε. Επέλεξα την πόλη του Κάμντεν για να στεγάσω το μυθιστόρημά μου γιατί δεν την επισκέφτηκα ποτέ, και έτσι δεν είχα προκαταλήψεις κι όρια στους συλλογισμούς και στις επαγωγές μου. Θέλω να πιστεύω πως συχνά το ένστικτο σε συνδυασμό με την έρευνα σ᾽οδηγούν καλύτερα και σωστότερα στην ουσία και το βάθος των πραγμάτων. Έκανα έρευνα κοντά ένα χρόνο, κι ήρθα σε επαφή με την ελληνική ορθόδοξη κοινότητα του Άγιου Θωμά στο προάστιο του Τσέρι Χιλ, που φρόντισε να μου στείλει έντυπο υλικό για την πόλη του Κάμντεν και την ελληνική ομογένεια. Το πραγματολογικό υλικό ήταν το πλαίσιο της αφήγησης, οι ιστορίες των ανθρώπων η ουσία.  

altΓια την αφήγηση της ιστορίας σας χρησιμοποιείτε ενεστώτα και μακροπερίοδο λόγο. Μιλήστε μας γι’ αυτές σας τις επιλογές και το πώς σας βοήθησαν να αποδώσετε τους χαρακτήρες και το ιστορικό πλαίσιο.

Η χρήση του ενεστώτα ήταν μια αυθόρμητη επιλογή, ήρθε σαν αυτοματισμός όταν ξεκινούσα να γράφω το μυθιστόρημα, ήθελα να δώσω ζωντάνια κι αμεσότητα στο κείμενο, να μιλήσω για το παρόν και τις επιλογές των χαρακτήρων μου, χωρίς να μοιάζουν ήδη με κάτι το μακρινό και τετελεσμένο. Ήθελα να έχω την ψευδαίσθηση ότι τα πράγματα μπορούν να πάρουν ανά πάσα στιγμή κι άλλη τροπή, κι ότι οι πράξεις των χαρακτήρων μου παίρνουν μορφή και σχήμα μπροστά στα μάτια μου. Ήθελα να ζήσω μαζί τους στο 1980 σαν να ήταν σήμερα. Βέβαια, κάνω χρήση και του παρελθοντικού χρόνου, όταν μεταπηδώ στις προηγούμενες γενιές και στις δεκαετίες του ‘20 και του ‘30· εκεί η παρελθοντική χρήση είναι αναγκαία, για ν’ ανασάνει το κείμενο στο χώρο και το χρόνο. Επέλεξα το στρωτό μακροπερίοδο λόγο γιατί, κατά τη γνώμη μου, έχει μια λανθάνουσα προφορικότητα, κι έχει συχνά κανείς την αίσθηση ότι ζει μέσα στο κείμενο, στον ειρμό του παντογνώστη συγγραφέα.

Στην έναρξη κάθε κεφαλαίου χρησιμοποιείτε αποσπάσματα από ποιήματα των Ουίτμαν και Βιρτζίλιο, οι οποίοι έζησαν στο Κάμντεν. Ποια η σχέση σας με την ποίηση, αν συνυπολογίσουμε ότι το δεύτερο βιβλίο σας ήταν ποιητική συλλογή (Λεβάντα τον Δεκέμβρη, εκδ. Πόλις);

Η ποίηση είναι και θα είναι κατά κάποιον τρόπο ο σελιδοδείκτης μου, η εκκίνησή μου, η πυξίδα μου κι η απαρχή του συγγραφικού μου κόσμου.

Η ποίηση είναι και θα είναι κατά κάποιον τρόπο ο σελιδοδείκτης μου, η εκκίνησή μου, η πυξίδα μου κι η απαρχή του συγγραφικού μου κόσμου.

Ασχολείστε παράλληλα με τα σενάρια για τον κινηματογράφο. Σε ποιο βαθμό η συγγραφή ενός μυθιστορήματος έχει ομοιότητες με τη συγγραφή ενός σεναρίου για κινηματογραφική ταινία;

Προσωπικά, δεν βρίσκω ότι υπάρχουν ομοιότητες, παρά μόνο αφηγηματικά δάνεια εκατέρωθεν. Το σινεμά έχει μια ξεχωριστή γλώσσα ολότελα δική του, όπως άλλωστε και το μυθιστόρημα που είναι μια φόρμα από τη φύση της πιο σύνθετη και πεποικιλμένη. Αντιθέτως, ίσως είναι η ποίηση η οποία βρίσκεται πιο κοντά στη γλώσσα και τη δομή του σινεμά, κι αυτό λόγω της συμπύκνωσης των νοημάτων, της κεντρικής ιδέας που διαποτίζει ολάκερο το ποίημα.

Κλείνοντας, ποιο ήταν για εσάς το στοίχημα γράφοντας αυτό το βιβλίο και κατά πόσο θεωρείτε ότι το πετύχατε;

Το στοίχημα που έβαλα με τον εαυτό μου ήταν κάποια στιγμή να τελειώσω το μυθιστόρημα και να πάψω να χρονοτριβώ με την έρευνα και να κανακεύω τους κακούς μου δαίμονες. Νομίζω πως τα κατάφερα! 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με την Ευγενία Μακαριάδη

5 λεπτά με την Ευγενία Μακαριάδη

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Ευγενία Μακαριάδη με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων «Το ράγισμα» (εκδ. Βακχικόν)

Επιμέλεια: Book Press

Το δεύτερο βήμα, στη λογοτεχνία, λέγεται ότι είναι το δυσκολότερο. Η δική σας εμπειρία;

...
5 λεπτά με τον Διονύση Μαρίνο

5 λεπτά με τον Διονύση Μαρίνο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Διονύσης Μαρίνος με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Στέφανος Τσιτσόπουλος: «Κυψέλη και Πατησίων: ποίηση μέσα στη χλαπαταγή»

Στέφανος Τσιτσόπουλος: «Κυψέλη και Πατησίων: ποίηση μέσα στη χλαπαταγή»

Μια συζήτηση με τον Στέφανο Τσιτσόπουλο, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Τα χλωμά σιντριβάνια της Φωκίωνος Νέγρη» (εκδ. Οξύ). Φωτογραφία: Θανάσης Καρατζάς. 

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Το δεύτερο μυθιστόρημα του Στέφανου Τσιτσόπουλου, με τον (ας μας επι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Νίκος Κουφάκης απαντά σε 18 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος του Edgar Allan Poe από το βιβλίο «Μακάβριες ιστορίες», έτσι όπως το μετέφρασε στα γαλλικά ο Charles Baudelaire. Η εικονογράφηση είναι του Benjamin Lacombe, ενώ η μετάφραση από τα γαλλικά είναι της Ιλέην Ρήγα. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλει...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ