Δημήτρης Νόλλας

Του Κώστα Αγοραστού

Με αφορμή το νέο μυθιστόρημα του Δημήτρη Νόλλα Το ταξίδι στην Ελλάδα (εκδ. Ίκαρος) μιλήσαμε μαζί του για την επικαιρότητα καθώς και τα γραπτά του.

Ποια ήταν η αφορμή για να ξεκινήσετε «Το ταξίδι στην Ελλάδα»;

Οι αφορμές δεν είναι ποτέ θορυβώδεις, όπως μια πιστολιά, όπως όταν δέχεσαι ένα χτύπημα στο κεφάλι από την ομορφιά μιας διερχόμενης κόρης, καταμεσής του δρόμου. Οι ιστορίες σέρνονται γύρω σου. Σε κυκλώνουν, σε τυφλώνουν, ευωδιάζουν όταν αρχίζουν να ανθίζουν, ή μυρίζουν όταν αρχίζουν να σαπίζουν. Ώσπου κάτι το αφόρητο στέκεται μπροστά σου, πάνω στο κεφάλι σου κι αρχίζεις να το μάχεσαι. Είναι η στιγμή που οι αιτίες μετατρέπονται σε αφορμές και «Το ταξίδι» αρχίζει.

Πότε ξεκινήσατε να γράφετε το μυθιστόρημα; Η σημερινή κατάσταση κρίσης σας επηρέασε;

Ήθελα να το γράψω πριν από χρόνια, άρχισα όμως να το γράφω τα τελευταία τέσσερα. Οπότε «το ταξίδι στην Ελλάδα» γεννήθηκε με την κρίση.

Ο ήρωάς σας έρχεται στην Ελλάδα από τη Γερμανία κι έπειτα από τη σύντομη διαμονή του αποφασίζει να επιστρέψει. «Τα χρήματα, τα ονόματα, οι λέξεις και τα λόγια» είναι αυτά που συντηρούν εν τέλει το δεσμό του με την Ελλάδα. Μπορεί ποτέ αυτός να σπάσει;

Κάθε δεσμός μπορεί να σπάσει. Όσο όμως ενδιαφέρον έχει ένας δεσμός που μπορεί να συντριβεί, άλλο τόσο έχουν οι λόγοι για τους οποίους δεν μπορεί.

Στο μυθιστόρημά σας η πόλη της Θεσσαλονίκης έχει παλλόμενο και ολοζώντανο χαρακτήρα που διαμορφώνει τις πράξεις και τις σκέψεις του ήρωά σας, του Αρίστου, εκτός των άλλων προσώπων. Ο τόπος, δηλαδή, επανέρχεται και εδώ ως μυθιστορηματικός ήρωας. Τι είναι αυτό που σας κεντρίζει στη Θεσσαλονίκη;

Το ότι μοιάζει πάρα πολύ με τους Έλληνες είναι αυτό που με κεντρίζει στη Θεσσαλονίκη. Τα σουσούμια κι η τυπολογία των ανθρώπων της παραπέμπουν σε μια πόλη αρχοντικής γενιάς, άμα και ταπεινής, ενός τόπου συμβίωσης και ζυμώσεων δημιουργικών, μιας κοσμόπολης πριν την ώρα της. Σε αντίθεση με τη φτωχομπινεδιάρα Αθήνα, την ανύπαρκτη. Και αναφέρομαι στους τελευταίους τέσσερις αιώνες της πόλης, δεν χρειάζεται να πάμε παραπίσω.

Γράφοντας ένα μυθιστόρημα ή ένα διήγημα, γνωρίζετε πού θα σας βγάλει κάθε φορά το ταξίδι της γραφής;

Όχι, δεν το γνωρίζω. Αυτό που γνωρίζω είναι πως το κείμενο με πηγαίνει και το πηγαίνω και πάντα το κοινό μας ταξίδι κάπου μας βγάζει. Με απώλειες, σπασίματα, γδαρσίματα και τραύματα κάθε λογής, άλλοτε σε κάποιο παγκάκι κι άλλοτε σε καναπέ βελούδινο. Όπως γίνεται και στη ζωή.

Χρησιμοποιείτε ως προμετωπίδα του μυθιστορήματός σας τη φράση: «Γράφοντας και ξαναγράφοντας το ίδιο». Είναι σταθερός ο θεματικός άξονας γύρω από τον οποίο στρέφονται ολα σας τα κείμενα;

Περισσότερο κι απ’ τη σταθερότητα του θεματικού άξονα, είναι πως δεν κλείνουν εύκολα οι λογαριασμοί, οπότε «άντε πάλι απ’ την αρχή». Σαν να μην θέλει η ιστορία να δεχτεί ένα απολύτως συντριπτικό και τελειωτικό χτύπημα και να σ’ αφήσει ήσυχο.

Περπατάτε στην πόλη; Έχετε σημειωματάριο καταγραφής;

Στις περιπλανήσεις μου δεν περπατώ εξοπλισμένος. Πάντα βρίσκεται ένα χαρτί για να διακόψεις τη ξεγνοιασιά ενός σουλάτσου και να σημειώσεις αυτό που δεν θέλεις να ξεχάσεις.

Ποιο βιβλίο σας θα επιλέγατε για να συστηθείτε σε έναν νεαρό αναγνώστη;

Ένα βιβλίο διηγημάτων.

*Ο Κώστας Αγοραστός είναι δημοσιογράφος.