Σοφία Πύρζα - Δημοπούλου

Περιγράψτε μας την πορεία σας προς τη συγγραφή. Τι σας έκανε να καθίσετε να γράψετε ένα μυθιστόρημα;

Γράφω από πάρα πολύ μικρή ηλικία. Στην αρχή έγραφα μικρές ιστορίες, έπειτα με μάγεψε ο ποιητικός λόγος, διάβαζα κι έγραφα ποιήματα κάθε φορά που ήμουν συναισθηματικά φορτισμένη. Καθώς στα συρτάρια μου μαζεύτηκε αρκετό υλικό και μέσα μου στριμώχνονταν οι εμπειρίες της ζωής, όλες αυτές οι λέξεις ζητούσαν τη δικαίωσή τους. Το θέμα του βιβλίου δεν με απασχόλησε τόσο. Η ανάγκη της έκφρασης ήταν επιτακτική. Κι αυτό μου έδωσε  την αυτοπειθαρχία και την υπομονή που απαιτεί η συγγραφή.

Πώς επιλέξατε το θέμα σας και για ποιο λόγο αφηγείστε δυο ιστορίες;

Ξεκίνησα να γράφω πρώτα την παλαιότερη ιστορία. Ήθελα να γράψω μια ιστορία που να έχει άρωμα παρελθόντος, το παρελθόν πάντα μου ασκούσε μια περίεργη έλξη. Δεν ήθελα όμως να πω μια ακόμα ερωτική ιστορία. Με ενδιέφερε η αντιδιαστολή με το τώρα. Πώς αυτή η ιστορία θα μπορούσε να εξελιχθεί σήμερα; Πώς ο τόπος, ο χρόνος, οι ιδιαίτερες πολιτισμικές και οικονομικές συνθήκες επηρεάζουν την εξέλιξη των σχέσεων; Πώς αλλάζουν οι αντιδράσεις των ανθρώπων, όχι μόνο στον έρωτα, αλλά και στις φιλικές και οικογενειακές τους σχέσεις, καθώς αλλάζει το φόντο της ιστορίας; Η μια ηρωίδα, η Μάρω, μια απλή αμόρφωτη γυναίκα, ζει σ’ ένα χωριό στα χρόνια του ελληνοϊταλικού πολέμου, σε μια εποχή δύσκολη από κάθε άποψη. Η άλλη, η Κλαίρη, ζει στη σύγχρονη Αθήνα, είναι μια γυναίκα μορφωμένη και ευκατάστατη, έχει μια τυπική οικογενειακή ζωή. Παρ’ όλ’ αυτά και οι δυο, όταν η πρόκληση του έρωτα, του παράνομου έρωτα εννοώ, τους χτυπά την πόρτα, εκείνες έχουν το ίδιο συναισθηματικό φορτίο να σηκώσουν. Και αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο. Τις δυο ιστορίες τις διαφοροποιεί κατά πολύ η αντίδραση του στενού περιβάλλοντος και κυρίως των ανδρών που τις πλαισιώνουν. Αυτές ακριβώς τις διαφορές και τις ομοιότητες ήθελα να υπογραμμίσω. Γι’ αυτό κι έγραψα και τη σύγχρονη ιστορία που μπλέκεται με την παλιά με τη βοήθεια ενός βραχιολιού που του λείπει μια πέτρα, το lapis lazuli.

Θεωρείτε πως υπάρχουν διαφορές και ποιότητες στον έρωτα, την απιστία και την συγχώρεση;

Στον έρωτα, την απιστία και τη συγχώρηση σαν έννοιες ,όχι. Ο έρωτας είναι άμετρος, απαιτητικός, δεν συμβιβάζεται με το μέτριο, με το λίγο. Η απιστία εμφανίζεται όταν εκλείπει ο έρωτας,  είναι ο τρόπος της φύσης να μας θυμίζει πως είμαστε μέρος της, άσχετα με τους κανόνες που έχουμε θεσπίσει ως πολιτισμένα όντα. Η συγχώρηση είναι η αποδοχή της ατέλειας της ανθρώπινης φύσης. Αν τα δεχτούμε λοιπόν αυτά εξ ορισμού, τότε δεχόμαστε πως οι διαφορές προκύπτουν από τις ποιότητες των ανθρώπων που ερωτεύονται, που απιστούν, που είναι ή δεν είναι έτοιμοι να συγχωρήσουν.

Το ζευγάρι ως σχέση και ως επιλογή, θεωρείτε πως έρχεται σε αντίθεση με την ανθρώπινη φύση;

Το αντίθετο μάλιστα. Ο άνθρωπος ολοκληρώνεται μέσα στην αμοιβαιότητα του έρωτα, είναι ο νόμος της φύσης αυτός. Δεν είναι όμως μονάχα η βιολογική ανάγκη που κάνει τους ανθρώπους να αναζητούν το «άλλο μισό» τους. Είναι και η σιγουριά της συντροφιάς, η κοινή αντιμετώπιση των προβλημάτων της ζωής, η χαρά της αποδοχής σου από κάποιον που δεν είναι ο γονιός σου, που σε έχει επιλέξει γι’ αυτό που είσαι. Δεν είναι μικρό πράγμα αυτή η αίσθηση!

Το ουσιαστικό είναι η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η αποδοχή της ατέλειας των ανθρώπων και των σχέσεων, η επιθυμία να βαδίζεις πλάι πλάι με τον σύντροφό σου, η ικανότητα να συγχωρείς.

Μπορεί να υπάρξει αιώνια πίστη;

Ασφαλώς και μπορεί. Τις περισσότερες φορές όμως, επιβάλλεται «έξωθεν» από τη θρησκεία ή τους ηθικούς κανόνες της κοινωνίας και όχι από την ες αεί ταύτιση με τον Άλλον/Άλλη. Όλα μετρημένα με τη λογική του νόμου. Δεν είναι όμως η αιώνια πίστη αυτό που κάνει μια σχέση ευτυχισμένη. Έχω δει πολλά ζευγάρια γύρω μου που είναι «πιστά» το ένα στο άλλο, χωρίς να επικοινωνούν ουσιαστικά. Το αμοιβαία συνημμένο συμβόλαιο να τηρείται τυπικά, στην πράξη όμως οι ψυχές να παραμένουν κλειδωμένες. Το ουσιαστικό είναι η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η αποδοχή της ατέλειας των ανθρώπων και των σχέσεων, η επιθυμία να βαδίζεις πλάι πλάι με τον σύντροφό σου, η ικανότητα να συγχωρείς.

Πιστεύετε πως η κρίση που βιώνουμε επηρεάζει και προς ποια κατεύθυνση τις σχέσεις;

Κάθε οικονομική κρίση αλλάζει τα βασικά δεδομένα της ζωής των ανθρώπων κι επομένως είναι φυσιολογικό να αλλάζουν και οι σχέσεις.  Όχι όμως απαραίτητα αρνητικά. Εκείνες που πλήττονται περισσότερο είναι οι φιλικές σχέσεις, ενώ αντίθετα οι συγγενικές και οι συντροφικές νομίζω πως ενισχύονται, αποκτούν βάθος και ποιότητα, γίνονται στήριγμα και οδηγοί στην προσπάθειά μας να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες. Ίσως είναι ευκαιρία να ξαναανακαλύψουμε την αλληλεγγύη και την αξία των αληθινών διαπροσωπικών σχέσεων, όχι μόνο στο επίπεδο του ζευγαριού ή της εκτεταμένης οικογένειας, αλλά και στα πλαίσια της γειτονιάς, της κοινωνικής ομάδας.

Ποια η σημασία της διατήρησης της μνήμης για σας;

Η μνήμη  είναι ζωή, είναι το γέννημα μιας  ζωντανής  κοινωνίας, ενός ζωντανού οργανισμού. Είτε πρόκειται για την συλλογική είτε για την ατομική μνήμη, μας παρέχει ένα πλαίσιο για τη σκέψη και τη δράση μας. Προσωπικά, σκαλίζοντας το παρελθόν, κατανοώ το παρόν και προσπαθώ να οργανώσω το μέλλον. Δεν είμαι προσκολλημένη στις μνήμες μου, απλά τις χρησιμοποιώ σαν ένα μηχανισμό γνώσης, σαν ένα διαρκή δεσμό με το παρελθόν που με κάνει να αισθάνομαι ένα μικρό  κομμάτι της αιωνιότητας.

Σε ποιο κοινό πιστεύετε πως  απευθύνεται το βιβλίο σας;

Σε όλους, άνδρες και γυναίκες. Οι γυναίκες θα βρουν μάλλον ένα κομμάτι από τον εαυτό τους, σκέψεις που όλες λίγο πολύ έχουμε κάνει και τις έχουμε καταχωνιάσει στα άδυτα του νου μας από ενοχή. Οι άνδρες ίσως καταφέρουν να λύσουν το γρίφο «γυναίκα» κατανοώντας πως ο έρωτας δεν έχει θηλυκή ή αρσενική όψη. Και πως όλοι οι άνθρωποι, άνδρες και γυναίκες, είναι ανυπεράσπιστοι απέναντι στη φυσική υπεροχή του.