Δημήτρης Σωτάκης

Μιλήστε μου για το πώς γεννήθηκε η ιδέα του βιβλίου σας «Ο θάνατος των ανθρώπων».

Η αρχική μου προδιάθεση ήταν να αποστασιοποιηθώ από τους εμμονικούς ήρωες, τους οποίους είχα επινοήσει μέχρι σήμερα. Οι ήρωες των βιβλίων μου μέχρι σήμερα, ζούσαν σε μια αλλόκοτη συνθήκη, σχεδόν βίωναν μια αυτιστική πραγματικότητα, εγκλωβισμένοι στην παραδοξότητα που γεννούσαν οι συνθήκες της πλοκής του κάθε βιβλίου. Στον Θάνατο των ανθρώπων, αυτή η λογική ανατρέπεται. Πρόκειται για ένα κείμενο πολυπρόσωπο, όλα κινούνται στο όριο μιας κοινότητας, οι άνθρωποι έχουν ορατές, χειροπιαστές σχέσεις μεταξύ τους, μοιάζουν πραγματικοί. Η καθαρή, λοιπόν, πρόθεση, ήταν να γράψω την ιστορία μιας ομάδας ανθρώπων, ενός τόπου, καθορισμένου γεωγραφικά και κοινωνικά, έστω και κατ’επίφαση.

Έχετε ιδιαίτερη αγάπη για τη λογοτεχνία του φανταστικού. Τι είναι αυτό που σας συναρπάζει σε αυτές τις ιστορίες;

Πολύ γενικά μπορώ να πω, πως ό,τι παρεκκλίνει από την πραγματικότητα, μου προκαλεί το ενδιαφέρον. Η λογοτεχνία είναι για μένα ο μοναδικός τρόπος να δραπετεύω από το αυτονόητο, να σαμποτάρω, εν τέλει, την ίδια μου τη ζωή. Όμως, το στοιχείο του φανταστικού δεν είναι αρκετό για να κρατήσει ζωντανό ένα λογοτεχνικό κείμενο, θα πρέπει η ιστορία να διαθέτει έναν-κατά κάποιο τρόπο- ανθρωποκεντρικό άξονα, να θέτει ερωτήματα για τη θέση μας πάνω στον κόσμο.

Στο βιβλίο σας παρακολουθούμε την ιστορία ενός χωριού, της Θάλχης, που ξαφνικά το χτυπά μια ανεξήγητη κατάρα. Σταδιακά η αρρώστια και ο θάνατος γίνονται ένα με την καθημερινότητα των κατοίκων. Αφηγητής και πρωταγωνιστής είναι ένας 40άρης, ο οποίος βιώνει αυτή την καταστροφή με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Ποια είναι τα κοινά στοιχεία που έχετε με τον ήρωά σας;

Είναι μοιραίο να υπάρχουν κοινά στοιχεία, ωστόσο δεν είμαι εγώ ο ήρωας. Θα μπορούσα να πω ότι αυτό που μας ενώνει είναι το στοιχείο της παρατήρησης, εγώ, όπως κι εκείνος, περσσότερο παρατηρώ με περιέργεια τον κόσμο, τη ροή των πραγμάτων, χωρίς απαραίτητα να δρω. Ο ήρωας μου, όπως συνήθως, είναι ένας αφελής άνθρωπος, ο οποίος δεν μπορεί να διαβάσει τους οιωνούς, παραμένει μετέωρος και καθώς εξελίσσεται η ιστορία, θύμα των περιστάσεων. Αυτό που τον σώζει από την παρακμή, είναι οι ευγενικές του προθέσεις, οι οποίες πάντως δεν είναι αρκετές για να τον λυτρώσουν ολοκληρωτικά.

Πότε συνειδητοποιήσατε ότι θέλατε ν’ ασχοληθείτε επαγγελματικά με τη συγγραφή;

Δεν ξέρω να υπάρχει ένα ορατό χρονικό σημείο, που μπορεί ένας συγγραφέας να συνειδητοποιήσει κάτι τέτοιο. Ίσως μετά την κυκλοφορία της Πράσινης Πόρτας, το 2002, κατάλαβα ότι η λογοτεχνία θα καθορίζει πλέον το ρυθμό της ζωής μου.

Τα βιβλία σας θα τα χαρακτηρίζατε μυθιστορήματα ιδεών ή μυθιστορήματα χαρακτήρων;

Σίγουρα ιδεών. Είναι, σε κάθε περίπτωση, συμβολικά βιβλία, που πασχίζουν να θέσουν ερωτήματα για τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τη ζωή μας και αντί να κραυγάσουν μια ιδέα, κάτι που θα μπορούσα να εκφράσω ουρλιάζοντας, το ξεδιπλώνουν σε μια ιστορία. Στην πραγματικότητα, οι χαρακτήρες είναι σχεδόν μια λεπτομέρεια, ακόμα και οι πιο εκκεντρικοί ή ιδιόρρυθμοι ήρωες, είναι εναρμονισμένοι με την κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος.

Διαβάζετε τα βιβλία των συγγραφέων αυτών που συνηθίζουμε ν’ αποκαλούμε της γενιάς σας; Βρίσκετε συγγένειες με αυτούς;

Ναι, τα διαβάζω. Όχι όλων. Σαφείς συγγένειες δεν εντοπίζω, αλλά είναι βέβαιο ότι η μοναξιά, η απομόνωση, η έλλειψη επικοινωνίας, είναι στοιχεία που συνεχώς επανέρχονται, ως συγκεκριμένες παράμετροι στα βιβλία όλων μας.

Γνωρίζετε και κινεζικά και έχετε μάλιστα μεταφράσει κι ένα βιβλίο (Tο δέντρο με τα λευκά άνθη, εκδ. Ψυχογιός). Πώς προέκυψε η αγάπη σας για την κινεζική κουλτούρα;

Μου προκαλούσε πάντα δέος η κινεζική γλώσσα. Η αγάπη μου ήταν καθαρά γλωσσολογική, αυτός ήταν ο λόγος που την έμαθα. Η κινεζική γλώσσα είναι στ’αλήθεια αδιανόητη, η ομορφιά και η μοναδικότητά της δεν εξηγούνται. Ο ενθουσιασμός μου είναι πάντοτε μεγάλος για τη χώρα, θα ήθελα να βρίσκομαι εκεί συχνότερα. Η αλήθεια είναι ότι οι δυτικοί δε γνωρίζουν πολλά πράγματα για την Κίνα και αναπαράγουν συνήθως κάποια γνωστά κλισέ για τους Κινέζους, όμως η Κίνα είναι πολυδιάστατη και γεμάτη εκπλήξεις.

Συγγραφέας στον καιρό της κρίσης. Τι μπορεί να κάνει κάποιος με αυτή του την ιδιότητα;

Όχι και πολλά πράγματα, αλλά από την άλλη, τι οφείλει να κάνει ένας συγγραφέας ανεξάρτητα από την κρίση; Δεν είμαι σίγουρος, μάλλον οφείλει να γράφει, δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι πιο ευνοϊκό για τον ίδιον και για τους άλλους.

Είστε αισιόδοξος ή απαισιόδοξος γι’ αυτά που θα έρθουν;

Είμαι αισιόδοξος. Το επιλέγω συνειδητά.