5 λεπτά με την Ελένη Στελλάτου: «Ίσως η συμπόνια να είναι τελικά ένα μέτρο της ανθρώπινης κατάστασης»

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Τον Φεβρουάριο του 2022, έχοντας αφήσει πίσω μια τριετία πανδημίας, ξέσπασε ένας πόλεμος, σχεδόν στην καρδιά της Ευρώπης. Η πραγματικότητα κατέρρεε, ξανά. Τότε ξεκίνησα να γράφω τον Καιρό των κρυστάλλων, προσπαθώντας να προλάβω να αποτυπώσω σκέψεις και συναισθήματα που ξαφνικά έμοιαζαν να απομακρύνονται, μπροστά στο νέο κακό.

Η πλοκή ή οι χαρακτήρες θεωρείτε ότι είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε; Πού ρίχνετε μεγαλύτερο βάρος;

Σε αυτό το βιβλίο η αφήγηση τρέχει σε δύο παράλληλους άξονες. Ο ένας είναι η ίδια η ιστορία, η πλοκή που συναρμόζεται από τους χαρακτήρες, τις πράξεις τους και τις σκέψεις τους, από αυτά που λένε κι αυτά που δεν λένε, όπως ένας κρίκος που διαρκώς κλειδώνει στον επόμενο κι ο άλλος είναι η ομορφιά της φράσης, το ύφος, ο ρυθμός, η λέξη που επιβάλλεται. Σε αυτούς τους δύο άξονες κύλησε η αφήγηση κι ο αληθινός οδηγός ήταν κάτι άπιαστο και την ίδια στιγμή απολύτως συγκεκριμένο για μένα – ας τολμήσω να χρησιμοποιήσω την λέξη «όραμα».

Ανάμεσα στην πραγματικότητα και την επινόηση, πού γέρνει η πλάστιγγα;

Πουθενά, νομίζω. Θα αδικούσαμε είτε την φαντασία μας είτε τα βιώματα.

Λένε ότι «ένα μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα; Έχει να κάνει με τον ρόλο της επιστήμης στην κοινωνία;

Το βασικό ερώτημα στον Καιρό των κρυστάλλων είναι τι είναι αυτό που μας κάνει ανθρώπους σε καιρούς κρίσης. Όταν εμφανίζονται ρήγματα στις σχέσεις με τους άλλους, τους γονείς, τους φίλους, την κοινωνία αλλά και ρήξη ως προς τον ίδιο τον εαυτό, όταν ο άλλος δηλαδή ή το ίδιο μου το σώμα γίνεται ο εχθρός μου και το αίτημα της τρυφερότητας μοιάζει επικίνδυνο, τότε τι είναι αυτό που διασώζει την ανθρωπινότητά μας; Ο πάδρε Λεόν λέει στον ήρωα ότι η συμπόνια είναι τελικά ένα μέτρο της ανθρώπινης κατάστασης. Ίσως. Αυτό πάντως είναι το βασικό ερώτημα, που διαπλέκεται με πλήθος θεμάτων, όπως οι προκλήσεις της επιστημονικής έρευνας, το ευμετάβλητο της κοινής γνώμης, η προσωπική και η συλλογική ευθύνη, οι ανεπάρκειες που μας καθηλώνουν, τα αθέλητα βάρη που μας καθιστούν ήρωες, συχνά αθέατους, και βέβαια, η ανάγκη να μας αγαπούν.

Ως προς την εναρκτήρια φράση της ερώτησης, θα έλεγα ότι ένα μεγάλο μυθιστόρημα χρειάζεται μια μεγάλη πένα.

Έχετε συγγραφέα-πρότυπο, κάποιον που να θεωρείτε δάσκαλό σας;

Ο Περόν, ο ήρωας του βιβλίου, λέει ότι όταν διαλυθούμε θα γίνουμε η σκόνη όσων προϋπήρξαν, αφού τα άτομα άνθρακα που μας αποτελούν έχουν περάσει από τον έναν οργανισμό στον άλλο σε μια συνεχή ροή πρώτων υλών, μέσα στους αιώνες. Μάλλον αυτό συμβαίνει και με τις λέξεις· αποτελούμαστε από θραύσματα-δάνεια άλλων ανθρώπων. Προσωπικά, έχω αγαπήσει διάφορους συγγραφείς κατά καιρούς, αλλά ας πω ότι σε αυτό το βιβλίο είχα στον νου μου εντονότερα τον Επαμεινώνδα Γονατά, τον Ζοζέ Σαραμάγκου και τον Χαβιέρ Μαρίας, τον τρόπο της Μέλπως Αξιώτη και τον πλούτο της Τζένης Μαστοράκη.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Ελένη Στελλάτου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1978. Κατάγεται από το Πυργί Κεφαλονιάς. Σπούδασε Φαρμακευτική και Φιλοσοφία της Τέχνης.

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο της Το κόκκινο και το άσπρο.