Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, με τον Ξενοφώντα Φύτρο με αφορμή το μυθιστόρημά του «Τα σύμπαντα του κόσμου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μωβ.
Επιμέλεια: Book Press
Ήδη από τον τίτλο, διαφαίνεται η παιγνιώδης διάθεσή σας απέναντι στην παραδοσιακή αφήγηση. Ποια ήταν η πρόθεσή σας; Η κωμωδία, η σάτιρα ή η παρωδία;
Έγραψα Τα σύμπαντα του κόσμου έχοντας κάθε καλή πρόθεση· να σατιρίσω, να αναδείξω, να προβληματίσω, να ψυχαγωγήσω, να μελαγχολήσω. Απέτρεψα τον συγγραφικό εαυτό μου από το να ακολουθήσει το εύκολο μονοπάτι, όπως άλλωστε και ο δρόμος των ηρώων μου μέχρι την παραλία και την αυτογνωσία είναι στρωμένος με αγκάθια. Τώρα που το σκέφτομαι, ίσως οι προθέσεις μου να μην ήταν αγαθές εντέλει, ίσως υπήρχε ευκολότερος δρόμος για να φτάσουν οι αναγνώστες στον προορισμό. Αλλά όπως λέει και το κλισέ, το ταξίδι έχει σημασία κι ας γεμίσουν οι πατούσες σου αγκάθια.
Ο τόπος δράσης είναι ένα κυκλαδίτικο νησί, το καλοκαίρι. Είναι μια μικρογραφία της Ελλάδας αυτήν που είχατε στο μυαλό σας ή μια εντελώς ιδιαίτερη συνθήκη συνύπαρξης;
Τόσο ο τίτλος του μυθιστορήματος, όσο και το εξώφυλλο, προϊδεάζουν τους αναγνώστες για ένα νησί-πλανήτη, ένα μικρό σύμπαν σε μια γωνιά του απέραντου κόσμου που μας περιβάλλει. Αλλά μήπως και μια παρέα φίλων δεν είναι ένα ξεχωριστό σύμπαν, μήπως δύο ερωτευμένοι που φιλιούνται δεν βρίσκονται σε μια άλλη, δική τους διάσταση, μήπως ο σοφός λαός δεν είχε δίκιο όταν έλεγε, «ο καθένας είναι στον κόσμο του»;
Ο αφηγητής κάνει εμφανή την παρουσία του κάθε λίγο, ρίχνοντας όπως λέμε στο σινεμά «τον τέταρτο τοίχο», έτσι που διαρκώς υπενθυμίζεται στον αναγνώστη ότι έχουμε να κάνουμε με μια αφήγηση. Γιατί αυτή η επιλογή;
«Χτύπα να σου ανοίξει να περάσεις ο τοίχος που δεν έχει πόρτα», έγραψε ο Λιαντίνης στην Γκέμμα. Ο αφηγητής προ(σ)καλεί τους αναγνώστες, να διασχίσουν μαζί τις πυκνογραμμένες σελίδες, να συμπάσχουν με τους ήρωες, να βιώσουν τους έρωτες και τις αγωνίες τους, να γιορτάσουν για αυτούς που γεννήθηκαν, να θρηνήσουν για αυτούς που χάθηκαν, να νιώσουν το αεράκι στο πρόσωπό τους και την αλμύρα στο δέρμα τους· να πάρουν θέση στον Χορό, όχι στην κερκίδα, στην παράσταση που λέγεται «ζωή» και όπου όλοι πρωταγωνιστούμε.
Έχω ανάγκη να σας πω κάτι· είναι κάτι που με προβληματίζει, που τριβελίζει το μυαλό μου, που δυναμώνει τους παλμούς μου, σκέψεις και λέξεις που πρέπει να βγουν από μέσα μου, που πρέπει να βρουν τη θέση τους στο σύμπαν, όπως τα αστέρια στον σκοτεινό ουρανό.
Γενικότερα, πρώτα σκέφτεστε μια πλοκή ή έναν χαρακτήρα; Ή μήπως πρώτα βρίσκετε έναν «τρόπο». Ποιος είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε;
Έχω ανάγκη να σας πω κάτι· είναι κάτι που με προβληματίζει, που τριβελίζει το μυαλό μου, που δυναμώνει τους παλμούς μου, σκέψεις και λέξεις που πρέπει να βγουν από μέσα μου, που πρέπει να βρουν τη θέση τους στο σύμπαν, όπως τα αστέρια στον σκοτεινό ουρανό. Η ανάγκη αυτή με καθοδηγεί στο να ξεκινήσω το γράψιμο, οι χαρακτήρες πλάθονται στην πορεία, παίρνουν ζωή και υπόσταση, στέκονται στα πόδια τους και ξεκινούν το ταξίδι τους, ακολουθώντας τα ίδια πάθη και κάνοντας τα ίδια λάθη με τον δημιουργό τους· αυτό, πια, λέγεται πλοκή και αν ο αφηγητής και οι ήρωές του τα πάνε καλά μεταξύ τους, ίσως στο τέλος οι αναγνώστες να έχουν στα χέρια τους ένα μυθιστόρημα.
Πολλοί λένε ότι ένα καλό μυθιστόρημα χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα. Ποια είναι η γνώμη σας; Ποιο είναι το πραγματικό θέμα του μυθιστορήματός σας;
Ένας σαραντάχρονος δημόσιος υπάλληλος είναι κλεισμένος σε ένα υπόγειο, μονολογεί και αυτοαναλύεται· πόσο κοινότοπο, πόσο πληκτικό, πόσο αδιάφορο. Περνώντας από το μυαλό και την πένα του Νοστογιέφσκι, όμως, μια βαρετή ιστορία μετατρέπεται σε μια διαχρονική σπουδή στον σύγχρονο άνθρωπο, ένα ξεγύμνωμα της ψυχής και της σκέψης του.
Στα Σύμπαντα του Κόσμου, αντικείμενο της διερεύνησης μου είναι ο Άνθρωπος· ο ανώνυμος, ασήμαντος, αδιάφορος γείτονας της διπλανής πόρτας, αυτός που από τη μία στιγμή στην άλλη μετατρέπεται σε αιμοσταγή θύτη, αυτή που γίνεται πανελλήνια γνωστή ως τραγικό θύμα, αυτοί που οδηγούνται με το εισιτήριο στο χέρι ως πρόβατα στη σφαγή. Τι μας οδηγεί, τι μας κινητοποιεί, τι μας φοβίζει, τι μας οπλίζει; Τι ξεχειλίζει από την ψυχή του αφηγητή, που θέλει με τόση λαχτάρα να μοιραστεί με τους αναγνώστες του; Ναι, είναι πάντα εδώ ο αφηγητής, σιγά μην άφηνε την ευκαιρία να πει την τελευταία λέξη· και να τη γράψει επίσης.
Δυο λόγια για τον συγγραφέα
Ο Ξενοφών Φύτρος γεννήθηκε στη Σαντορίνη τον Νοέμβριο του 1979. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία στην Αθήνα και ζει και εργάζεται στη Σαντορίνη. Το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο Ο Θεός του Πολέμου εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2018 από τις Εκδόσεις BELL. Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Αγαπημένο μου ημερολόγιο. Τα σύμπαντα του κόσμου είναι το τρίτο του βιβλίο.
