psaltis250

Συνέντευξη στον Κώστα Κατσουλάρη

Ο 41χρονος Γιώργος Κ. Ψάλτης εμφανίστηκε στα ποιητικά πράγματα τρία χρόνια πριν με την πρώτη του συλλογή «Επιστροφή στην ενιαία χώρα» (Ίκαρος). Πρόσφατα κυκλοφόρησε, από τον Ίκαρο και πάλι, η δεύτερη συλλογή του με τον τίτλο «Μη σκάψετε παρακαλώ εδώ είναι θαμμένος ένας σκύλος», η οποία έχει ήδη κάνει αίσθηση για το συνδυασμό απλότητας, ωριμότητας και πρωτοτυπίας που τη χαρακτηρίζει. 

Καταρχάς ο τίτλος, προκαλεί εντύπωση, μια κι έχει τον χαρακτήρα απαγόρευσης: Τι αντιπροσωπεύει ο σκύλος; Κάτι σαν τους «σκελετούς στη ντουλάπα» του καθενός από εμάς;

Ο τίτλος «μη σκάψετε παρακαλώ εδώ είναι θαμμένος ένας σκύλος» είναι στίχος από τη συλλογή. Είναι μέρος του περιεχομένου του βιβλίου, ως στίχος, αλλά και ως τίτλος του. Αν σας απαντούσα, θα σας πρότεινα έναν τρόπο ανάγνωσης του βιβλίου! Είναι πιθανό, σαν παράδειγμα το λέω, αν το βιβλίο αυτό δεν είχε εκδοθεί τώρα, αλλά σε πέντε χρόνια, να ήθελα άλλον τίτλο. Για μένα, οι τίτλοι, ενός ποίηματος ή μιας συλλογής αποφασίζονται τελευταίοι, και απευθύνονται στους αναγνώστες. Αντίθετα με τα ποιήματα καθεαυτά, των οποίων κύριος αναγνώστης είναι ο ίδιος ο συγγραφέας τους. Μόνο εάν είναι καλά αφορούν όλους μας.

Στο πρώτο ποίημα της συλλογής διαβάζουμε: «και βρέθηκες να τρέχεις σε μια απέραντη ευθεία / και βρήκες τις στιγμές ενωμένες σε τελεία». Αλλού: «σε ξέρω μια ζωή και δέκα μέρες – άκου: / ο γάμος ενώνει τις στιγμές που άλλως μένουν σκόρπιες». Τελικά, υπάρχει η «ενιαία χώρα» στην οποία αναφέρεστε στον τίτλο της πρώτη σας συλλογής;

Νομίζω πάντα το ζήτημα, τουλάχιστον στην ποίηση και στην τέχνη, είναι γύρω από την αναζήτηση αυτής της συνοχής. Ίσως και το δικό μου ζήτημα είναι αυτό. Δεν μπορώ να το ξέρω. Δεν είμαι σε θέση να σας μιλήσω για την ενιαία χώρα. Αν ήμουν, δεν θα έγραφα αυτά τα ποίηματα! Θυμάμαι τις αφορμές για τα περισσότερα, που συχνά είναι άσχετες με την τελική εκδοχή τους, πόσω μάλλον με την τελική ανάγνωση. Για την οποία, δεν έχω ακόμα καταλήξει. Ίσως επειδή η συγγραφή των δύο βιβλίων είναι πρόσφατη.

Αλλού: «έβαλε τις ώρες πίσω στο ρολόι που της πέρασα στο χέρι, / και της έδειξα μια καρδιά τρυπημένη σ’ έναν ήλιο με μαχαίρι». Εκπληκτική εικόνα! Καρδιά, ήλιος, μαχαίρι, ρολόι. Σύμβολα ή κυριολεξίες;

Νομίζω ότι η μαγεία της ποίησης είναι όταν τα σύμβολα γίνονται κυριολεκτικά και οι κυριολεξίες συμβολικές. Στην ποίηση, δεν υφίσταται τέτοιος διαχωρισμός. Ποίηση έχουμε όταν οι λέξεις γίνονται εικόνες και οι εικόνες ήχοι. Μέσα από τους ήχους βρίσκουμε το δρόμο που ψάχνουμε. Αν για σας έτσι λειτουργεί, σας ευχαριστώ πολύ.

«Ό,τι πιο καθαρό στον τόπο μας είναι μάρμαρα ξεβαμμένα». Με αυτούς τους στίχους ξεκινάει το ποίημα «Το κλειδί». Φόρος τιμής στον Σεφέρη;

Δεν θα ήθελα να ήθελα να δοκιμάσω να σας ερμηνεύσω αυτά που έχω γράψει. Άλλωστε, μόλις τα τελειώσω σκέφτομαι ήδη διαφορετικά. Πόσω μάλλον τώρα, καιρό μετά. Βρίσκομαι κι εγώ αναγνώστης τους, βλέπω άλλα πράγματα κάθε φορά. Μου είναι λοιπόν πολύ δύσκολο να προτείνω σε εσάς συγκεκριμένους τρόπους ανάγνωσης.

Επανέρχομαι στον Σεφέρη, στον οποίο η πρώτη συλλογή σας ήταν, πολλαπλώς, αφιερωμένη. Σε αυτή τη δεύτερη, έχω την αίσθηση, ότι σαν να εισέβαλλε με διάφορους τρόπους το αντίπαλον «δέος» - ο λυρισμός του Ελύτη. Επετεύχθη μέσα σας κάποια ώσμωση, ή μήπως είναι όλα αυτά φαντασιοπληξίες αναγνωστών;

Ο Ελύτης και ο Σεφέρης μάλλον ανήκουν στην ίδια «γραμμή» της ελληνικής ποίησης. Είναι η γραμμή που ξεκινάει απ’ το Σολωμό, περνάει μέσα απ’ το Βαλαωρίτη και τον Παλαμά, σταματάει για λίγο στο Σικελιανό, και μετά, Σεφέρης, Σαραντάρης, Ελύτης. Η άλλη παρέα είναι Κάλβος, Καβάφης, Καζαντζάκης, Ρίτσος, Γκάτσος, Σαχτούρης, Καρούζος. Νομίζω ότι στην ποίηση συμβαίνει ένας διαρκής διάλογος. Μπορεί να είναι συνομιλία ή μονόλογος. Πάντως, είναι διάλογος. Όλοι μας ξαναμαθαίνουμε τον κόσμο διαβάζοντας τούς μεγάλους ποιητές, ακόμα και οι ίδιοι. Κάπου, δεν γίνεται, έχω κι εγώ επηρεαστεί από αυτά που έχω διαβάσει.

skylosΠείτε μου έναν Έλληνα ποιητή (πλην των δύο προαναφερθέντων) του οποίου η ποίηση σας συγκινεί και σας επηρεάζει, πείτε μου κι έναν ή δύο ξένους. Έτσι για να έχουμε ένα στίγμα, πέραν της ίδιας της ποίησης…

Πέρα από τους σύγχρονους, τελευταία ξαναδιαβάζω τον Καβάφη. Πρόσφατα ανακάλυψα και εντυπωσιάστηκα από τον Galway Kinnell. Δημοσίευσα μία προσπάθεια να τον μεταφράσω, θέλω ν’ ασχοληθώ περισσότερο. Όπως και με τον Seamus Heaney. Δεν ξέρω αν και πώς με επηρεάζουν, σας λέω τι τώρα διαβάζω. Και δεν ξέρω αν κυριολεκτικά με κάνουν να κινηθώ μαζί με αυτούς, εάν συγκινούμαι δηλαδή. Με κάνουν όμως οπωσδήποτε να συναισθανθώ.

Υπάρχει η εντύπωση ότι οι ποιητές είναι αναχωρητές. Η συλλογή σας τελειώνει προτάσσοντας τη ζωή απέναντι στην ποίηση ή έτσι απλώς (παρ)ερμηνεύω εγώ τον στίχο «έγιναν αγκαλιές τα χτεσινά, // ποιήματα· κιύστερα// ζωή»;

Καταρχήν, υπάρχουν ποιητές που δεν γράφουν ποιήματα και συγγραφείς ποιημάτων που δεν είναι ποιητές. Σας μιλάω για τους αληθινούς ποιητές, τους ποιητές της μη-λήθης. Αναχωρούν, όπως λέτε, από τον χρόνο. Μπαίνουν μέσα στο χρόνο και χάνουν το ρυθμό του. Κι αν αγωνίζονται να επανενταχτούν σε αυτόν, ο μόνος δρόμος που ξέρουν είναι ο έρωτας. Γι’ αυτόν γράφουν. Όλα τα άλλα είναι μικροί θάνατοι. Μόνο ο έρωτας είναι μη-θάνατος. Γι’ αυτό η ποίηση ασχολείται μόνο με δύο θέματα: τον έρωτα και το θάνατο. Είναι γι’ αυτήν περίπου το ίδιο πράγμα.

Info: Η ποιητική συλλογή του Γιώργου Κ. Ψάλτη «Μη σκάψετε παρακαλώ εδώ είναι θαμμένος ένας σκύλος» θα παρουσιαστεί στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, Βασιλίσσης Σοφίας 9, την Πέμπτη, 2 Ιουνίου, στις 20.00. Θα μιλήσουν οι Θανάσης Θ. Νιάρχος, Κώστας Γ. Παπαγεωργίου και Γιώργος Χρονάς. Ποιήματα θα διαβάσει η ηθοποιός Λουκία Μιχαλοπούλου.

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Τζον Κίλιαν

5 λεπτά με τον Τζον Κίλιαν

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Τζον Κίλιαν με αφορμή το τρίτο του μυθιστόρημα «Μοτέλ Μιζούρι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Bell.

Είστε γνωστός Έλληνας συγγραφέας. Ποια ανάγκη γέννησε τον ...

5 λεπτά με την Ισμήνη Ζαγοραίου

5 λεπτά με την Ισμήνη Ζαγοραίου

Πέντε λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα, η Ισμήνη Ζαγοραίου με αφορμή τη δεύτερη συλλογή της με διηγήματα, «Μισοτιμής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Επιμέλεια: Book Press

Το δεύτερο βήμα, στη λογοτεχ...

5 λεπτά με τη Μαρία Γερογιάννη

5 λεπτά με τη Μαρία Γερογιάννη

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Μαρία Γερογιάννη με αφορμή την ποιητική της συλλογή «Οι κούκλες σου δεν είχαν ψυχή», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Book Press 

Υπάρχει μια σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ