Συνέντευξη με τον Σπύρο Πετρουλάκη, συγγραφέα του μυθιστορήματος «Σασμός», με αφορμή το τελευταίο μυθιστόρημά του «Η νύχτα της αλήθειας» (εκδ. Μίνωας).
Της Στεφανίας Τζακώστα
Ο Σπύρος Πετρουλάκης γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα, έχοντας ζήσει επίσης στο Ρέθυμνο και στα Χανιά από όπου και κατάγεται. Είναι συνθέτης και στιχουργός και έχει συμμετάσχει σε μουσικές παραστάσεις και συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Τραγούδια του περιλαμβάνονται σε CD πολλών γνωστών καλλιτεχνών, ενώ έχει γράψει μουσική και τραγούδια για ντοκιμαντέρ και θεατρικές παραστάσεις. Ασχολείται με τη φωτογραφία (φωτογραφίες του έχουν βραβευτεί και δημοσιευτεί σε ευρωπαϊκά περιοδικά), είναι αφηγητής παραμυθιών, προπονητής και Πανελληνιονίκης στο άθλημα του Taekwondo και έχει ως χόμπι την αναρρίχηση και τις καταδύσεις.
Από τις εκδόσεις Μίνωας κυκλοφορούν τα ιδιαίτερα επιτυχημένα μυθιστορήματά του Το παράθυρο της Νεφέλης (2014), Η εξομολόγηση (2015), H Παναγιά της φωτιάς (2016), Το τελευταίο δαχτυλίδι (2017), Αμαλία (2018), Σασμός (2019), καθώς και τα βιβλία του για παιδιά Στα χνάρια του κουρσάρου Μπαρμπαρόσα (2014), Ο θησαυρός του Κυβερνήτη (2015), Ο δράκος Μπουρμπουλήθρας (2016) και Η συνταγή της ευτυχίας (2016).
Η συζήτησή μας περιορίστηκε στο τελευταίο του μυθιστόρημα, Η νύχτα της αλήθειας.
Σε κάποια σημεία του μυθιστορήματός σας η νύχτα φαίνεται να είναι καταλυτική είτε για συνειδητοποίηση των πραγμάτων είτε για λήψη αποφάσεων είτε για ουσιαστικές συζητήσεις. Τι θελήσατε να σηματοδοτήσετε με αυτόν τον τίτλο;
Ουσιαστικά ο τίτλος αποσκοπεί να τονίσει ορισμένες στιγμές κρίσιμων αποφάσεων και αποκαλύψεων. Παίζω με τις προθέσεις των ηρώων και προτιμώ κάποια ειδυλλιακά βράδια να χτίζω την ιστορία μου, προσπαθώντας να αποφύγω αυτό που λέει ο θυμόσοφος λαός για της νύχτας τα καμώματα.
Υπάρχει ένας ηλικιωμένος πρωταγωνιστής, ο Διονύσης, μια γυναίκα φαινομενικά αδύναμη, η Ναταλία, ένας σκληρός άντρας, ο Πάτροκλος, ο «από μηχανής θεός», η Ελευθερία και ο Στράτος. Όλους τους ήρωες του μυθιστορήματός σας τους αντιμετωπίζεται με σεβασμό, αφήνετε τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Από την άλλη, μπαίνετε στην ψυχή τους. Γνωρίζετε την ψυχοσύνθεση, τις σκέψεις, τις κινήσεις της γυναίκας που χάνει τη γη κάτω από τα πόδια της. Πώς δουλεύετε με τους χαρακτήρες για να επιτύχετε την απαιτούμενη φυσικότητα; Είναι συνειδητή η ουδέτερη στάση σας απέναντι στους ήρωες; Και πόσο εύκολο είναι αυτό για εσάς;
Σε γενικές γραμμές στις ιστορίες που πλάθω προσπαθώ να αποφύγω τα στερεότυπα που έχουμε συναντήσει στο παρελθόν. Ο κακός δεν είναι κακός, γιατί έτσι του έχει καπνίσει, ούτε υπάρχει ο «από μηχανής θεός». Οι χαρακτήρες μου είναι αρχετυπικά χτισμένοι και οι βάσεις που στηρίζομαι για να τους δώσω βουλή είναι συγκεκριμένες και ρεαλιστικές. Στα βιβλία μου, όπως και στο μυαλό μου δεν υπάρχουν σούπερ ήρωες, ούτε υπερβολικά αδύναμοι. Ακόμα και τα παιδιά που πρωταγωνιστούν στις ιστορίες μου έχουν κάτι να δώσουν, έχουν κάτι να πουν. Όπως και στην πραγματική ζωή.
Οι χαρακτήρες μου είναι αρχετυπικά χτισμένοι και οι βάσεις που στηρίζομαι για να τους δώσω βουλή είναι συγκεκριμένες και ρεαλιστικές. Στα βιβλία μου, όπως και στο μυαλό μου δεν υπάρχουν σούπερ ήρωες, ούτε υπερβολικά αδύναμοι.
Βλέπουμε στο μυθιστόρημά σας να «ανταγωνίζεται» ο δεσμός αίματος με τον δεσμό της αγάπης. Ποιος τελικά πιστεύετε πως είναι ο πιο ισχυρός;
Εξαιρώντας τον δεσμό που υπάρχει μεταξύ γονέα και παιδιού θεωρώ ότι ο δεσμός της αγάπης των ανθρώπων είναι σαφώς πιο ισχυρός από εκείνον του αίματος. Το πιστεύω απόλυτα. Ο δεσμός αίματος (και μιλώ για τους συγγενείς) είναι κάτι που δεν έχουμε την δυνατότητα της επιλογής όπως την έχουμε με την αγάπη.
Δίνετε με εξαιρετική ακρίβεια τη μοναξιά την οποία βιώνουν τα ζευγάρια μέσα στις πραγματικά δύσκολες στιγμές τους αλλά και τη σκληρότητα με την οποία συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλον, καλυμμένη με το πέπλο της αγάπης. Είναι εφικτή η πολυπόθητη ισορροπία μέσα στη σχέση; Ούτε να «πνίγεσαι» ούτε και να αισθάνεσαι «μόνος»;
Οι κλωστούλες της ισορροπίας μέσα στην οικογένεια ή μεταξύ των ζευγαριών είναι πολύ λεπτές. Αόρατα νήματα που άλλοτε αντέχουν να σηκώσουν βουνά κι άλλοτε αρκεί ένα φύσημα, μια ανάσα για να κοπούν. Έχω την πεποίθηση πια ότι εκτός από τις προσπάθειες που χρειάζονται να κάνουν και οι δύο πλευρές, έχει και ο χρόνος τη δική του μερίδα στην επιτυχία μιας σχέσης.
Φαντάσου τη σχέση αυτή σαν ένα σχοινί ισορροπίας με δύο σχοινοβάτες επάνω του. Χρειάζεται προπόνηση, πολλές τούμπες στο παρελθόν και πίστη, για να περάσουν και οι δύο αλώβητοι στην επόμενη πλευρά. Αν δεν υπάρξει συνεργασία και συνεννόηση μεταξύ των σχοινοβατών, στο πρώτο, δεύτερο βήμα θα τσακιστούν, αφού ο ένας θα παρασύρει, μέσω της ταλάντωσης, και τον άλλον. Έτσι, για κάποιους είναι εφικτό και για άλλους όχι.
Οι περιγραφές των τόπων και των τοπίων στο βιβλίο σας δείχνει πως έχετε καλή γνώση της ελληνικής επαρχίας. Για τους χώρους της δράσης, όπως και για τα κοινωνικά περιβάλλοντα, βασίζεστε στις εμπειρίες σας μόνο ή κάνετε και έρευνα;
Λειτουργώ και με τις δύο περιπτώσεις ταυτόχρονα. Ακόμα και να γνωρίζω απόλυτα το περιβάλλον, τους ανθρώπους και τις καταστάσεις που συντελούν το σύνολο του κάθε τόπου, η έρευνα θα είναι αυτή που θα βάλει τη σφραγίδα της σε κάθε περίπτωση. Ωστόσο πρωταγωνιστικούς ρόλους δίνω σε τόπους που γνωρίζω καλά και έχω αγαπήσει λίγο παραπάνω.
Δεν θα μπορούσα να μην περιγράφω την πίστη και την ανάγκη των ανθρώπων στην επίκληση και στην προσευχή, αφού είναι συστατικά της ελληνικής κοινωνίας, των ανθρώπων που κάνουν ετούτο τον τόπο.
Αγαπώ την πατρίδα μου και έχω αδυναμία στις αδυναμίες των ανθρώπων που περιβάλλουν τον κάθε τόπο. Λατρεύω τις μυρωδιές, τις γεύσεις και τα χρώματα που αλλάζουν με τις εποχές, με τις καθημερινές ή με τις σχόλες. Άλλη γεύση έχει η Κυριακή, άλλη η Δευτέρα. Αυτό επιζητώ και σκαλίζω κάθε τόσο για να μπω στην ουσία χρησιμοποιώντας κάθε τρόπο. Πότε άρμεγμα, πότε θηλασμό. Το ένα το κάνεις με τη βουλή σου, μα το άλλο χρειάζεται συναίνεση.
Μιλάτε για την «αγκαλιά του Πλάστη», την «απεραντοσύνη του Θεού», περιγράφετε το κρυμμένο εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου και τη «βοήθεια» που πρόσφερε στην μικρή Φένια. Τι ρόλο παίζει η θρησκεία στα μυθιστορήματά σας;
Η θρησκεία είναι ένα βαρύ κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας. Είναι στη συνείδηση, στην παιδεία του Έλληνα και καταγραμμένη στο υποσυνείδητό μας ως ανάγκη. Μια στάμπα με ανεξίτηλο μελάνι στην ψυχή μας. Δεν θα μπορούσα να μην περιγράφω την πίστη και την ανάγκη των ανθρώπων στην επίκληση και στην προσευχή, αφού είναι συστατικά της ελληνικής κοινωνίας, των ανθρώπων που κάνουν ετούτο τον τόπο.
* Η ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΖΑΚΩΣΤΑ είναι δημοσιογράφος.
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΕΤΡΟΥΛΑΚΗ
