«Εγώ;» του Πέτερ Φλαμ (προδημοσίευση)

Δεν ξέρω πόση ώρα κάθομαι έτσι, ίσως να κοιμήθηκα, είναι πιθανό, έχω ξεχάσει ότι κάθομαι σε ένα κρεβάτι και μια γυναίκα κλαίει δίπλα μου, αλλά δεν φταίω εγώ, είμαι σαν τον Κάσπαρ Χάουζερ και έρχομαι από ένα σκοτεινό κελάρι, βλέπω το φως για πρώτη φορά, για πρώτη φορά βλέπω ένα δέντρο, ένα σύννεφο, μια πέτρα, έναν άλλον άνθρωπο, μια γυναίκα, τη γυναίκα μου, η μνήμη έρχεται πολύ αργά, πρέπει να μου αφήσετε πολύ χρόνο, είμαι σαν άρρωστος, βλέπω τα πάντα καινούργια, ζω τα πάντα για πρώτη φορά, με κουράζει τόσο, ενδιάμεσα έρχεται πάντα το μεγάλο σκοτεινό χέρι και καλύπτει τα πάντα ξανά, βρίσκεται κανείς ξανά τελείως μόνος, είναι τόσο φρικτό, ο κόσμος και τα πράγματα και ο ίδιος μας ο εαυτός, ο εαυτός μας περισσότερο από όλα.

Τινάζομαι για να ξυπνήσω, δεν μπορώ να κάθομαι έτσι για πάντα, τι ώρα να έχει πάει, το λεπτό χέρι της είναι πάνω στο δικό μου, έχει τραβήξει την κουβέρτα πάνω της, η κουβέρτα κινείται πολύ αργά, πολύ ομοιόμορφα, είναι η αναπνοή της, κοιμάται.

Την κοιτάζω προσεκτικά, τώρα είναι ξαπλωμένη ανάσκελα, το πρόσωπο είναι κόκκινο και βρεγμένο από τα δάκρυα, έχει το ένα γόνατο σηκωμένο σαν παιδί, τα βλέφαρα κλειστά, μικρές τριχούλες στέκονται μπερδεμένες και τρυφερές γύρω από τους κροτάφους, τα απαλά χείλη μισάνοιχτα, πού και πού ένας βαθύς αναστεναγμός διακόπτει την ήρεμη αναπνοή, τότε πιέζει το χέρι μου στον ύπνο της, δεν κουνιέμαι, κρατώ το κεφάλι μου πάνω της, πολύ κοντά στο πρόσωπό της, πάνω στο μέτωπό της, στα αριστερά, μια μικρή μπλε φλέβα διακλαδίζεται πάνω από τον κρόταφο, όλα είναι εντελώς ήσυχα, μόνο η σταθερή ανάσα, πάντα πάνω και κάτω, κάτι ζωντανό, που ζει από μόνο του, πάντα πάνω και κάτω. Δεν το αντέχω άλλο, σκύβω το κεφάλι μου ακόμα πιο κοντά της, τα χείλη μου αγγίζουν τα δικά της, είναι απαλά, πολύ γλυκά, αγγίζω, αγγίζω τη ζωή, τώρα τα βλέφαρά της ανοίγουν, σκούρα μπλε αστέρια εμφανίζονται από κάτω μου, έρχονται γεμάτα έκπληξη από άγνωστα μακρινά όνειρα.

«Γκρέτε» λέω τώρα πολύ σιγά «σε αγαπώ, αγαπώ τα χείλη σου και τις τρίχες γύρω από το μέτωπό σου, αγαπώ τα μάτια σου και τη μακρινή υγρή τους λάμψη, αγαπώ τα δάκρυά σου και το κλαμένο στόμα σου, ήμουν καιρό μακριά, τώρα είμαι εδώ, χρειάζομαι χρόνο για να σε αναγνωρίσω, να έχεις υπομονή μαζί μου, είναι μακρύς ο δρόμος μέχρι να με βρω, είναι δύσκολο στην περίπτωσή μου, πρέπει πρώτα να με ψάξω, αλλά σε αγαπώ, δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να μας χωρίσει, σε αγαπώ, πάντα, από τα βάθη της καρδιάς μου, και δεν θα σε αφήσω πια».

Δύο μάτια ανοίγουν, δύο μάτια ακούνε, από δύο μάτια ξεπετάγεται μια μπλε λάμψη, δύο χέρια έρχονται και τυλίγονται γύρω από τον λαιμό μου, ένα σώμα πανηγυρίζει, σφίγγεται γερά πάνω στο δικό μου, δεν υπάρχουν πια ρούχα, δεν υπάρχει τίποτα πια ανάμεσά μας, χείλη πάνω σε χείλη, σώμα πάνω σε σώμα.

Η νύχτα περνά, κάτω από τις κουρτίνες εμφανίζεται αχνό το πρώτο φως της μέρας, δεν μπορώ να κλείσω μάτι, τραβάω την κουβέρτα από το στήθος, είμαι εντελώς γυμνός, ζεσταίνομαι και νιώθω παράξενα σαν να πνίγομαι. Τώρα βρίσκεται εκεί, απέναντι, στο πρόσωπό της καθρεφτίζεται ένα χαμόγελο, εμένα ονειρεύεται, ακόμα και στον ύπνο της είμαι μέσα της, δεν είμαι πια μόνος, γιατί είμαι τόσο ανήσυχος, αυτή θα μοιραστεί τα πάντα μαζί μου, ακόμα και αν συμβεί κάτι, τι μπορεί να συμβεί όμως, ο Μπόργκες είναι φίλος μου, το είπε ο ίδιος, μου ζήτησε τη φιλία μου, τι μπορεί να μου κάνει το σκυλί, και αν έρθει ξανά, θα το χτυπήσω, καλά που η νύχτα τελείωσε, όποιος θέλει να μου πάρει την τύχη, θα τον χτυπήσω, δεν είναι τίποτα άλλο από άγρια όνειρα όλα αυτά, και το κεφάλι μου πονάει, αν τουλάχιστον δεν έκανε τόση ζέστη, οι άλλοι κοιμούνται και αυτοί, η παχιά κουβέρτα πάνω στο σώμα, το παιδί και η μητέρα, και εγώ ο μόνος ξύπνιος, γιατί πρέπει να προσέχω, γιατί κάθε στιγμή μπορεί να συμβεί κάτι, κανείς δεν είναι ασφαλής από τη μοίρα, οι τύχες μας κρέμονται από λεπτές κλωστές και αν τις ακολουθήσεις βλέπεις πως είναι στον αέρα, τις ψηλαφίζεις και ξαφνικά βρίσκεις κόμπους, ξαφνικά – «είσαι ξύπνια, Γκρέτε, νόμιζα ότι κοιμάσαι, γιατί με κοιτάς έτσι παράξενα, γιατί ανακάθεσαι, τι είναι, έβγαλα την κουβέρτα γιατί ζεσταινόμουν, τώρα σκεπάστηκα πάλι, σίγουρα ντρέπεσαι, αυτό είναι ωραίο, αλλά στον πόλεμο, βλέπεις, χάνεις τα πάντα, και την ντροπή επίσης, δεν κοιμάμαι καλά όπως εσύ, μίλησε, πες κάτι, είσαι τόσο άσπρη στο πρόσωπο, τώρα είναι όλα καλά, σε αγαπώ, με αγαπάς, τώρα αρχίζει μια νέα ζωή, δεν θα χωρίσουμε ποτέ, ούτε στον ύπνο, έτσι δεν είναι, εσύ, εσύ –»

«Πάρε – ξανά – την κουβέρτα» ψελλίζει ξέπνοα «δεν ξέρω, μοιάζεις τόσο παράξενος, σαν να – δεν έχεις αφαλό!»
«Δεν έχω αφαλό; Αυτό είναι γελοίο, κάθε άνθρωπος που γεννήθηκε από μητέρα διαθέτει αφαλό, είναι αυτό που μας συνδέει με τη γη, με όλους τους ανθρώπους, όλοι έχουμε μια μητέρα, μάλλον κοιμάσαι ακόμη, ονειρεύεσαι με ανοιχτά τα μάτια!»
«Όχι, όχι, όχι» είναι κοντά μου στο κρεβάτι, στο μικρό της χέρι υπάρχει ξαφνικά μεγάλη δύναμη, μου τραβάει την κουβέρτα, κοιτάζει το σώμα μου, τρόμος στο βλέμμα της, τώρα κατεβάζω κι εγώ το βλέμμα, ψαχουλεύω με το δάχτυλο την κοιλιά: Είναι λεία, το δέρμα είναι τεντωμένο σαν να καλύπτει στρογγυλό ταμπούρλο, δεν υπάρχει κοιλότητα.

Δεν έχω αφαλό, δεν έχω μητέρα, δεν έχω παιδί, δεν είμαι κρίκος της αλυσίδας που διαπερνά όλα τα σώματα, από τον πρώτο ως τον τελευταίο άνθρωπο. Δεν γεννήθηκα από καμιά κοιλιά, έχω σώμα αλλά και όχι, είμαι εγώ αλλά και κάποιος άλλος, είμαι ένα όνομα, ένα πεπρωμένο, αλλά όχι άνθρωπος. Πού αρχίζω και πού τελειώνω; Έχω επίγνωση του εαυτού μου όμως και δεν θα αφήσω κανέναν να μου την πάρει.

Δεν έχω αφαλό, δεν έχω μητέρα, δεν έχω παιδί, δεν είμαι κρίκος της αλυσίδας που διαπερνά όλα τα σώματα, από τον πρώτο ως τον τελευταίο άνθρωπο. Δεν γεννήθηκα από καμιά κοιλιά, έχω σώμα αλλά και όχι, είμαι εγώ αλλά και κάποιος άλλος, είμαι ένα όνομα, ένα πεπρωμένο, αλλά όχι άνθρωπος. Πού αρχίζω και πού τελειώνω; Έχω επίγνωση του εαυτού μου όμως και δεν θα αφήσω κανέναν να μου την πάρει.

«Γκρέτε; Μην τρομάζεις, είναι λείο, το δέρμα είναι τελείως λείο, αλλά ίσως όχι εντελώς, δες, εδώ έχω μια πτυχή, είναι μικρή, αλλά υπάρχει, ίσως κάτι με χτύπησε εκεί στον πόλεμο, ναι, μια χειροβομβίδα δίπλα μου, ναι σίγουρα, ήταν τεράστια η πίεση, έπεσα κάτω, όλοι πέσαμε κάτω, δεν σου το έγραψα; Ολόκληρο το χαράκωμα κατέρρευσε, όλοι ήμασταν σαν ναρκωμένοι, το αίμα έρρεε από το σώμα μου, μάλλον έπεσα πάνω στο συρματόπλεγμα, δεν έπαθα τίποτα, ήταν μόνο μια μικρή πληγή, ακριβώς εδώ στη μέση, δες, και τώρα έχει γίνει ουλή, τώρα υπάρχει μόνο ένα μικρό σημάδι, μια μικρή πτυχή, σχεδόν λεία, στην πραγματικότητα πολύ λεία και σχεδόν αόρατη, δεν το πιστεύεις, δεν το πιστεύεις;»

«Χτυπήθηκες και δεν μου έγραψες τίποτα; Γιατί δεν μου το έγραψες; Το ένιωθα, το ένιωθα, σε έβλεπα πάντα πεσμένο, κάτω από το χώμα και τη λάσπη, σε έβλεπα πάντα να αιμορραγείς, νεκρός, ω Χανς, Χανς, κι όμως είσαι εδώ, όλα πέρασαν πια, είσαι ζωντανός, ο θάνατος σε άγγιξε ελαφρά, θα μπορούσε να είχε συμβεί, η ζωή σου να είχε διαλυθεί, να ερχόταν το τέλος των πάντων».

Είναι αναστατωμένη, τα χείλη της, τα ζεστά της μάγουλα είναι πάνω στο σώμα μου, φιλάει συνεχώς το σημείο, συνεχώς. Έπειτα σηκώνεται, γονατίζει δίπλα μου, με κοιτάζει στα μάτια:

«Γιατί μου το έκρυψες; Γιατί με αγαπάς, το ξέρω. Αλλά δεν με ξέρεις, δεν ξέρεις το θάρρος μου και τη δύναμή μου, δεν υπάρχει τίποτα που να μην μπορείς να μου πεις, τίποτα που δεν μπορείς να μου πεις. Ό,τι και να είναι, δεν φοβάμαι τίποτα».

Όχι. Απολύτως τίποτα; Αχ, να τα πω όλα, να τα πω όλα σε έναν άνθρωπο, να ξεσπάσω σαν καταιγίδα! Και αν τώρα σταθώ μπροστά της, αν τώρα σηκωθώ, ολόγυμνος σε αυτό το δωμάτιο, ακουμπήσω το χέρι της πάνω στο σημείο και της πω: Κοίτα, δεν έχω αφαλό, δεν γεννήθηκα από μητέρα, τίποτα από όλα αυτά δεν είναι αληθινό, δεν είμαι άνθρωπος, δεν είμαι εγώ, ούτε ο ίδιος δεν με γνωρίζω, κι όμως σε αγαπώ –: Τότε, τότε θα ταραζόταν, σίγουρα θα φώναζε και θα με απωθούσε, αχ, τότε όλο το θάρρος και όλη η δύναμη – και επίσης όλη η αγάπη δεν θα χάνονταν άραγε;

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Ο Χανς, ένας καταξιωµένος χειρουργός, επιστρέφει από τα πεδία των µαχών του Α΄ Παγκοσµίου Πολέµου στο σπίτι του, ή µάλλον σε αυτό που υποτίθεται πως ήταν κάποτε το σπίτι του. Όσα έζησε στο µέτωπο έχουν καταστρέψει οριστικά τις βεβαιότητές του, αφήνοντάς του ανεξίτηλη µια αίσθηση αποξένωσης. Η γυναίκα του η Γκρέτε, όπως και οι φίλοι του, τον αναγνωρίζουν, και τη δουλειά του την εκτελεί αξιόπιστα. Μόνο ο σκύλος του µοιάζει να διαισθάνεται κάτι παράξενο. Μήπως τελικά ο πόλεµος έχει µετατρέψει τον Χανς σε κάποιον άλλο; Ή πρόκειται για έναν εντελώς διαφορετικό άνθρωπο, που έχει παρεισφρήσει στη ζωή του Χανς; 

Ένα µυθιστόρηµα που θέτει διαδοχικά ερωτήµατα στους αναγνώστες του. Είµαστε αυτό που ισχυριζόµαστε ότι είµαστε; Μας κάνουν τα βιώµατά µας να γίνουµε άλλοι ή καταφέρνουµε, παρά τις αντιξοότητες, να διατηρήσουµε τον δικό µας εσωτερικό πυρήνα;

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Peter Flamm (Πέτερ Φλαµ), κατά κόσµον Έριχ Μόσε, γεννήθηκε το 1891 στο Βερολίνο και ήδη κατά τη διάρκεια των σπουδών του στην Ιατρική άρχισε να δηµοσιεύει επιφυλλίδες και διηγήµατα στις εφηµερίδες του θείου του, Ρούντολφ Μόσε. Με το λογοτεχνικό του ντεµπούτο Εγώ;, ένα ψυχολογικό µυθιστόρηµα που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο S. Fischer το 1926, προκάλεσε µεγάλη αίσθηση. Τα επόµενα χρόνια, παράλληλα µε την άσκηση της ιατρικής, έγραψε τρία ακόµα µυθιστορήµατα, ώσπου το 1933 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερµανία και να µεταναστεύσει µε τη σύζυγό του στο Παρίσι και στη συνέχεια, το 1934, στη Νέα Υόρκη. Εκεί εγκαταστάθηκε µόνιµα και δούλεψε ως ψυχίατρος. Ο πιο διάσηµος ασθενής του ήταν ο βραβευµένος µε Νόµπελ λογοτεχνίας Ουίλιαµ Φόκνερ, ενώ προσωπικότητες όπως ο Άλµπερτ Αϊνστάιν και ο Τσάρλι Τσάπλιν επισκέπτονταν το σπίτι του. Πέθανε το 1963 στη Νέα Υόρκη.