«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

Σαρλότε

Ο προαστιακός σιδηρόδρομος κάνει τρία τέταρτα από το Ποντλίπκι μέχρι τον σταθμό του Γιαροσλάβλ. Το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής είναι σαν να διασχίζουν ένα χωριό: ξύλινα σπίτια, μαυρισμένα από την πολυκαιρία, χερσότοποι, χωματόδρομοι, εδώ κι εκεί ένα πέτρινο εκκλησάκι. Θυμάται πώς έφτασε τότε εδώ, πώς κοιτούσε αναστατωμένη από το παράθυρο του τρένου και περίμενε να δει την πόλη. Η πόλη, όμως, άρχιζε ουσιαστικά εκεί που κατέβηκε. Κομσομόλσκαγια λεγόταν η τεράστια πλατεία με τους τρεις σιδηροδρομικούς σταθμούς, αλλά αυτό που είδε εκεί την ξάφνιασε, τη σόκαρε μάλλον ακόμα περισσότερο από τα μαύρα ξύλινα σπίτια. Είχε υποψιαστεί ότι η Μόσχα, όπως καθετί άγνωστο, δεν θα ανταποκρινόταν σ’ αυτό που φανταζόταν. Αλλά αυτό ήταν πέρα από κάθε προσδοκία, δεν είχε ξαναδεί ποτέ κάτι τέτοιο.

Αμαξάδες βγαλμένοι, θαρρείς, από τις Χίλιες και μία νύχτες, άλογα με ανατολίτικα χαλινάρια. Παλιομοδίτικα τραμ, με τους επιβάτες να κρέμονται σαν τσαμπιά από τις πόρτες, σέρνονταν στην ανηφορική πλατεία, χτυπούσαν το καμπανάκι για να ελευθερωθεί ο δρόμος. Ανάμεσα σε μπαούλα και σάκους, παντού, ήταν ξαπλωμένοι, καθιστοί, μισοκοιμισμένοι, εκατοντάδες άνθρωποι με καπιτονέ μπουφάν και φουφούλα, γούνινους σκούφους και τουρμπάνια ή φθαρμένους σκούφους του Κόκκινου Στρατού· γέροντες που κοιτούσαν ανέκφραστοι το κενό, μητέρες που θήλαζαν, παιδιά που έπαιζαν, γελούσαν ή τσακώνονταν. Τι έκαναν εδώ, για πού ταξίδευαν ή μήπως δεν ταξίδευαν καν; Επειδή οι άνθρωποι αυτοί δεν έδειχναν να περιμένουν κάποιο τρένο. Έμοιαζαν να ζουν εκεί.

Απέναντι, στην άλλη πλευρά της πλατείας, κρεμασμένα στις προσόψεις των κτιρίων, τεράστια πανό με πορτρέτα διάσημων Σοβιετικών πολιτικών. Στο μεταξύ τα έχει συνηθίσει, αλλά στην αρχή την είχε ξενίσει όλη αυτή η υπέρμετρη αυτοπροβολή. Κάπως αλλιώς φανταζόταν την κομμουνιστική σεμνότητα. Ακόμα περισσότερο την είχε ξαφνιάσει η τεράστια έμφαση που δινόταν ειδικά στον άντρα με το μουστάκι, εν συγκρίσει με τους άλλους. Ήξερε το όνομα Στάλιν, αλλά δεν ήταν απλώς κάτι σαν γραμματέας; Οι άλλοι ηγέτες του Κόμματος δεν ήταν πολύ πιο σημαντικοί;

Ακόμα περισσότερο την είχε ξαφνιάσει η τεράστια έμφαση που δινόταν ειδικά στον άντρα με το μουστάκι, εν συγκρίσει με τους άλλους. Ήξερε το όνομα Στάλιν, αλλά δεν ήταν απλώς κάτι σαν γραμματέας; Οι άλλοι ηγέτες του Κόμματος δεν ήταν πολύ πιο σημαντικοί;

Τώρα πια κρέμεται εκεί μόνο το δικό του πορτρέτο. Ο μεγάλος τιμονιέρης. Ο μηχανοδηγός της παγκόσμιας επανάστασης. Ο σημαιοφόρος της ανθρωπότητας. Του έδωσε πράγματι ο λαός όλα αυτά τα ονόματα; Χαρά των λαών. Ήλιος της δικαιοσύνης…

Έπειτα, η διαδρομή με το αυτοκίνητο. Ο Βίλχελμ είχε έρθει να την πάρει. Η παλιά Ford, στο τιμόνι από τότε ο Γκρίσα. Ακόμα κι αυτό το πρώτο ταξίδι είχε μείνει στη μνήμη της με κάθε λεπτομέρεια. Η χαρά της για τους μεγάλους, φαρδείς δρόμους. Είδε καταστήματα, ένα εστιατόριο και, κυρίως, εργοτάξια, εργοτάξια… Ο Βίλχελμ είχε μάθει λίγο πολύ τα κατατόπια στη Μόσχα. Η Λουμπιάνκα, είπε δείχνοντας με το κεφάλι το μεγάλο κτίριο, μπροστά απ’ το οποίο περνούσαν. Λουμπιάνκα; Οι φυλακές του Εν-Κα-Βε-Ντε, λίγο ανατριχιαστικές. Δεξιά, το Θέατρο Μπολσόι. Με πόση χαρά το περίμενε! Νεοκλασικά, μεγαλόπρεπα κτίρια. Το μοντέρνο ξενοδοχείο Moskwa φαινόταν από μακριά, όπως και το υπερσύγχρονο, τεράστιο κτίριο του Συμβουλίου Εργασίας και Άμυνας, της εξήγησε ο Βίλχελμ.

Και αυτό το ωραίο κτίριο αρ νουβό; Ο Βίλχελμ δεν ήξερε, ρώτησε τον οδηγό. Το ξενοδοχείο Metropol, είπε ο Γκρίσα. Και ήδη φάνηκε το Κρεμλίνο, με τα θαμπά κόκκινα τείχη, όπως στην κάρτα που της είχε στείλει ο Βίλχελμ. Πιο επιβλητικό απ’ ό,τι στη φωτογραφία. Το κέντρο των πάντων. Έδρα της σοβιετικής κυβέρνησης. Το μέρος όπου είχε το γραφείο του o Λένιν.

Αλλά η παγκόσμια επανάσταση, είπε ο Βίλχελμ, στήνεται εδώ.

Αυτά που ήξερε τότε η Σαρλότε για την Κομιντέρν δεν ήταν πολλά. Φυσικά, ήξερε ότι η Κομιντέρν είχε ιδρυθεί από τον Λένιν. Από τα συγγράμματά του ήξερε πως ήταν βέβαιος ότι η ρωσική επανάσταση δεν θα εδραιωνόταν χωρίς την παγκόσμια επανάσταση και, ιδιαίτερα, χωρίς την επανάσταση στη Γερμανία. Αυτός ήταν ο δεδηλωμένος στρατηγικός στόχος της Κομιντέρν, και για κάποιο διάστημα όλα έδειχναν ότι ο στόχος αυτός ήταν πράγματι εφικτός, ότι από στιγμή σε στιγμή θα ιδρυόταν στη Γερμανία η Δημοκρατία των Συμβουλίων, ότι η πύρινη λαίλαπα της επανάστασης θα επεκτεινόταν και στα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Όμως, το αργότερο το 1923, μετά την αποτυχημένη εξέγερση στο Αμβούργο, έγινε σαφές ότι έπρεπε να αλλάξουν τακτική. Το κομμουνιστικό κίνημα ήταν ακόμα ισχυρό, ακόμα θεωρούνταν βέβαιο ότι η κρίση του καπιταλισμού θα πρόσφερε γόνιμο έδαφος για τις επερχόμενες εξεγέρσεις, και, για την περίπτωση αυτή, ήθελαν να προετοιμάσουν το εργατικό κίνημα, με συνέδρια και κείμενα, ντιρεκτίβες και επιτροπές, αλλά και με λιγότερα δημόσια μέτρα.

Στο Κομμουνιστικό Κόμμα επικρατούσε μια συνωμοτική ατμόσφαιρα, εν μέρει από την εποχή της παρανομίας, εν μέρει εμπνευσμένη από τις εμπειρίες των νικηφόρων Σοβιετικών συντρόφων. Η Σαρλότε ήξερε ότι ο Βίλχελμ είχε δραστηριοποιηθεί για κάποιο διάστημα στον λεγόμενο μηχανισμό Τ. Το Τ ήταν το αρχικό της λέξης τρομοκρατία. Ως επικεφαλής του τότε νεοσύστατου Κόκκινου Αγωνιστικού Μετώπου, μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας, δεν είχε επαφές μόνο με την υπηρεσία πληροφοριών αλλά και με την αντικατασκοπεία κρυφές, παράνομες οργανώσεις για την εκτέλεση επιχειρήσεων, οι οποίες δεν είχαν μεγάλη σχέση με το δίκαιο και τον νόμο. Αλλά το φθινόπωρο του 1928, η συνωμοτική καριέρα του Βίλχελμ μπήκε σε νέα φάση.