prodimosieysi macintyre

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στα τέλη του καλοκαιριού του 1942, ένας άντρας και μια γυναίκα, και οι δύο πρόσφυγες από τη ναζιστική Γερμανία, κάθονταν σε ένα καφενείο απέναντι από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Σνόου Χιλ στο Μπέρμιγχαμ, βυθισμένοι στη συζήτησή τους. Ένας ωτακουστής δεν θα είχε ακούσει τίποτε άλλο πέρα από τα συνηθισμένα. Φλυαρούσαν για βιβλία, για ταινίες και για τον πόλεμο, αρχικά στα γερμανικά, και μετά το γύρισαν στα αγγλικά που και οι δύο τα μιλούσαν άπταιστα. Συνεννοήθηκαν να συναντηθούν ξανά σε έναν μήνα.

Καθώς σηκώθηκαν για να φύγουν, ο άντρας έδωσε στη γυναίκα έναν χοντρό φάκελο, που περιείχε ογδόντα πέντε σελίδες έγγραφα, τις πιο πρόσφατες αναφορές από το πρόγραμμα Κράματα Αγωγών, το πιο επικίνδυνο μυστικό στον κόσμο.

«Ήταν ευχάριστη η συζήτησή μας», έγραψε η Ούρσουλα γι ̓ αυτή την πολύ σημαντική πρώτη συνάντησή της με τον Κλάους Φουξ. «Πρόσεξα, από εκείνη την πρώτη φορά, πόσο ήρεμος, βαθυστόχαστος, διακριτικός και καλλιεργημένος ήταν.» Η αλήθεια είναι ότι ο Φουξ είχε έρθει στη συνάντησή τους σε κατάσταση μεγάλου άγχους αλλά τον γαλήνεψε η «καθησυχαστική παρουσία» της γυναίκας που του συστήθηκε ως Σόνυα. Ο Κρέμερ ήταν απόμακρος και άκρως επαγγελματικός, αλλά εδώ, αισθάνθηκε, είχε απέναντί του κάποια με την οποία μπορούσε «να συζητήσει τα συναισθήματά του».

Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Μπέρμιγχαμ παραήταν κοσμοβριθής για τακτικά ραντεβού κατασκόπων. Από το παράθυρο του τρένου στον γυρισμό, η Ούρσουλα εντόπισε έναν περισσότερο κατάλληλο χώρο.

Η ήσυχη αγορά του Μπάνμπερι, στα μισά της διαδρομής από την Οξφόρδη στο Μπέρμιγχαμ, ήταν ένα μέρος που θα το έλεγες ολότελα συνηθισμένο. Ένα παμπάλαιο νανούρισμα καταγράφει το μοναδικό γεγονός κάποιας σημασίας που συνέβη εκεί.

Με ξύλινο αλογάκι στο Μπάνμπερι Κρος σαν βρεθείς,
μια γυναίκα όμορφη σ ̓ άσπρο άτι θε να δεις·
δαχτυλίδια έχει στα χέρια της, στα πόδια της καμπανάκια,
και μουσική παντού απλώνει σε λόφους και ρυάκια.

Τους επόμενους οχτώ αιώνες ελάχιστα είχαν συμβεί που θα μπορούσαν να διαταράξουν την υπνηλία τούτης της πολίχνης, κάτι που την έκανε ιδανική για τους σκοπούς της Ούρσουλας.

Το πρώτο που έπρεπε να κάνουν ήταν να ορίσουν ένα «κρυφό γραμματοκιβώτιο», ένα ασφαλές μέρος για να αφήνουν μηνύματα και να κανονίζουν τις επόμενες συναντήσεις. Ένα μονοπάτι οδηγούσε μέσα από έρημα βοσκοτόπια σε έναν απόμακρο δασότοπο που ήταν αθέατος από τον δρόμο.

Ύστερα από έναν μήνα, συνάντησε τον Φουξ κοντά στον σταθμό του Μπάνμπερι και βάδισαν παρέα στην εξοχή, με τα χέρια πλεγμένα, «σύμφωνα με την παλαιά αρχή των παράνομων συναντήσεων», για να δείχνουν ότι είναι εραστές σε μυστικό ραντεβού. Το πρώτο που έπρεπε να κάνουν ήταν να ορίσουν ένα «κρυφό γραμματοκιβώτιο», ένα ασφαλές μέρος για να αφήνουν μηνύματα και να κανονίζουν τις επόμενες συναντήσεις. Ένα μονοπάτι οδηγούσε μέσα από έρημα βοσκοτόπια σε έναν απόμακρο δασότοπο που ήταν αθέατος από τον δρόμο. Η Ούρσουλα είχε φέρει μαζί της ένα μικρό φτυάρι και, στα χορτάρια, ανάμεσα στις ρίζες ενός δέντρου, άνοιξε μια τρύπα. «Ο Κλάους στεκόταν δίπλα μου και κοίταζε με τα ματογυάλια του.» Δεν προσφέρθηκε να τη βοηθήσει, κοιτούσε μόνο με μια έκφραση πολύ έντονης συγκέντρωσης, σαν να παρατηρούσε ένα πείραμα. «Το θεώρησα φυσιολογικό. Ήμουν πιο συνηθισμένος και πιο πρακτικός άνθρωπος απ ̓ αυτόν. Σήκωσα το βλέμμα μου κάποια στιγμή και σκέφτηκα, “Ω, καλέ μου, σπουδαίε καθηγητά”.»

Την επόμενη χρονιά, κάθε λίγες εβδομάδες, πρωινά Σαββατοκύριακων, η Ούρσουλα έπαιρνε το τρένο για το Μπάνμπερι και άφηνε ένα γραπτό μήνυμα στο «κρυφό γραμματοκιβώτιο», όπου έλεγε τι ώρα και σε ποιο μέρος θα συναντιόντουσαν το ίδιο απόγευμα. Ο Φουξ έπαιρνε το απογευματινό τρένο από το Μπέρμιγχαμ. Οι συναντήσεις τους ήταν πάντα σε «εξοχικούς δρόμους κοντά στο Μπάνμπερι», ποτέ δεύτερη φορά στο ίδιο μέρος, και διαρκούσαν λιγότερο από μισή ώρα. «Ήταν πιο δύσκολο να μας παρακολουθήσουν στην εξοχή», έγραψε η Ούρσουλα. «Θα κινούσε λιγότερες υποψίες το να κάνουμε μαζί έναν μικρό περίπατο.» Και συν τοις άλλοις, απολάμβανε την παρέα του.

macintyre exΟ Φουξ δεν ήξερε το παραμικρό για την ιστορία και τις εμπειρίες της Ούρσουλας, ενώ εκείνη ελάχιστα καταλάβαινε σχετικά με την πυρηνική φυσική, αλλά μοιράζονταν ένα παρελθόν, μια ιδεολογία και ένα μυστικό. «Κανένας που δεν έχει ζήσει σε τέτοια απομόνωση δεν μπορεί να φανταστεί πόσο πολύτιμες ήταν αυτές οι συναντήσεις μ' έναν Γερμανό συμπατριώτη», έγραψε αργότερα. «Η κοινή μας ανάμειξη με επικίνδυνα πράγματα έκαναν πιο έντονη την αίσθηση της εγγύτητας μεταξύ μας.» Ο Φουξ φαινόταν «ευαίσθητος και ευφυής» αλλά επίσης αφελής, μακριά από την καθημερινή πραγματικότητα, μόνος μέσα στον διπλό του ρόλο. ∆εν άργησαν να δεθούν πολύ.
Η Ούρσουλα ισχυρίστηκε ότι ο Φουξ αγνοούσε πως «η κοπέλα από το Μπάνμπερι» (όπως τη χαρακτήρισε αργότερα) ήταν η αδερφή του συντρόφου Γιούργκεν Κουτσίνσκι. Φρόντισε να μην τη ρωτήσει ποιο ήταν το αληθινό της όνομα ή πού ζούσε. Ο Γιούργκεν τους είχε φέρει κοντά, αλλά τα δύο αδέρφια δεν συζητούσαν ποτέ για τον Φουξ. «Παρότι τα πηγαίναμε πολύ καλά με τον αδερφό μου, έμενα προσκολλημένη στους κανόνες.» Η Ούρσουλα δεν συνειδητοποιούσε την ιστορική σημασία των πληροφοριών που διαβίβαζε στο Κέντρο. Αλλά η ανταπόκριση της Μόσχας –ενθουσιώδης, ευγνώμων και ολοένα πιο απαιτητική– δεν της άφηνε αμφιβολία ότι βρισκόταν στην πιο σημαντική αποστολή της σταδιοδρομίας της. Η σοβιετική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών δεν συνήθιζε τις κολακείες, μολοντούτο οι αποκρίσεις στα μηνύματά της ήταν πιο διαχυτικές από κάθε άλλη φορά: «Σημαντικό»· «Εξαιρετικά πολύτιμο.»

Η μεταβίβαση επιστημονικών μυστικών από τον Φουξ στη Σοβιετική Ένωση ανάμεσα στα 1941 και 1943 ήταν μια από τις πιο πυκνές μεταφορές απόρρητου υλικού στην ιστορία της κατασκοπίας: Περιλάμβανε 570 σελίδες με αντιγραμμένες αναφορές, υπολογισμούς, σκαριφήματα, μαθηματικούς τύπους και διαγράμματα, τα σχέδια για τον εμπλουτισμό του ουρανίου –ένας αναλυτικός οδηγός της ταχύτατης εξέλιξης της κατασκευής του ατομικού όπλου. Μεγάλο μέρος του υλικού αυτού ήταν υπερβολικά πολύπλοκο και τεχνικό για να μπορεί να κρυπτογραφηθεί και να σταλεί με τον ραδιοασύρματο, και έτσι η Ούρσουλα έδινε τα έγγραφα στον «Σεργκέι» με την τεχνική της «τυχαίας επαφής», δηλαδή με μια μυστική παράδοση εν κινήσει που δεν θα μπορούσε να αντιληφθεί κάποιος παρατηρητής. Εάν υπήρχε ανάγκη να μεταφέρει επείγουσες πληροφορίες ή ογκώδεις φακέλους, ειδοποιούσε τον Άπτεκαρ μέσω ενός προσυμφωνημένου «τόπου σημάτων»: «Ταξίδευα στο Λονδίνο και σε συγκεκριμένη ώρα και σε συγκεκριμένο μέρος άφηνα ένα μικρό κομμάτι κιμωλία, πατώντας το με το πόδι μου.» Ύστερα από δύο μέρες πήγαινε με το ποδήλατο στον τόπο του ραντεβού, έναν παράδρομο εννιάμισι χιλιόμετρα μετά τη διασταύρωση του αυτοκινητόδρομου 40 με τον 34, ανάμεσα στην Οξφόρδη και στο Τσέλτενχαμ· ο Άπτεκαρ ερχόταν από το Λονδίνο με το αυτοκίνητο του Στρατιωτικού Ακόλουθου και περνούσε από το επιλεγμένο μέρος την καθορισμένη ώρα για μια γρήγορη παραλαβή υλικού. Σε μια από τις συναντήσεις αυτές, ο Σοβιετικός αξιωματικός έδωσε στην Ούρσουλα μια καινούργια φωτογραφική μηχανή Minox για να κάνει μικροφωτογραφίσεις, και έναν μικρό αλλά ισχυρό πομπό μεγέθους μόλις δεκαπέντε επί είκοσι εκατοστών…

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (προδημοσίευση)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Antonio Skármeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 11 Μαΐου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μεγαλωμένος ανάμε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ