Άι Ογκάουα: «Τα αιρετικά παραμύθια»

Η Άι Ογκάουα (Ai Ogawa), ή απλώς Άι, γεννήθηκε το 1947 στο Albany του Texas από πατέρα ιαπωνικής καταγωγής και μητέρα αφρικανικής και πέθανε το 2010 στο Stillwater της Oklahoma. Σπούδασε ιαπωνική γλώσσα στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, ενώ ασχολήθηκε και με τη μελέτη του Βουδισμού. Ήταν Επισκέπτρια Καθηγήτρια στο Binghamton University και στο State University of New York (1973–1974). Μετά την απονομή του Εθνικού Βραβείου (National Book Award for Poetry) το 1999 για την ποιητική της συλλογή «Vice», έγινε τακτική Καθηγήτρια στο Τμήμα Αυτοχθόνων Αμερικανών.

Η Άι είναι γνωστή για την επιδεξιότητά της στους δραματικούς μονολόγους, όπως επίσης και για τη χρήση σκοτεινών αμφιλεγόμενων θεμάτων στα έργα της. Αφηγείται μικρές αυτοτελείς ιστορίες, βιωματικές ή προϊόν αληθοφανούς μυθοπλασίας. Με τον τρόπο που έζησε, που εκφράστηκε ποιητικά, και αντιμετώπισε το τέλος της ζωής της έδειξε πως διέθετε ένα σπάνιο ταλέντο για ζωή. Είναι μια φωνή ζωντανή και προκλητική στην παγκόσμια ποίηση. 

Αδιαφορία

Πάνω απ' το κεφάλι μου, το σπίρτο καίγεται,
όμως το μεγάλο κομμάτι πάγου στο πίσω κάθισμα
εξακολουθεί να λιώνει από μια φανταστική θερμότητα,
καθώς ο γέρο Hudson ακροπατώντας ανηφορίζει στην πλαγιά.
Η υφασμάτινη μπλούζα μου, τόσο υγρή που είναι διάφανη,
σαν ένα τρομαγμένο χέρι, αρπάζει το στήθος μου.
Η τσάντα με το ορυκτό αλάτι ξαπλωμένη φαρδιά πλατιά πλάι μου ξυπνά, διψασμένη
και απλώνει μια τρεμάμενη γλώσσα προς τον πάγο.

Πατάω δυνατά το γκάζι.
Θα επιστρέψω στο σπίτι, στη βρόμικη αυλή, στον βόθρο,
σ' εσένα εκεί έξω, που σκάβεις ένα πηγάδι
που θα μπορούσες να το γεμίσεις με τον ιδρώτα σου
αν και για κανένα λόγο δεν θα το 'θελα.
Ποτέ δεν με προσέχεις πριν το τέλος της μέρας,
όταν το χέρι σου είναι πάνω στο γόνατό μου
και το παγωτό, μαγειρεμένο σε ζωμό,
είναι αρκετά ζεστό για να κάψει τα ακροδάχτυλά μου.

Το παιδί

Η αδελφή μου τρίβει το πρόσωπο της κούκλας στη λάσπη,
μετά σκαρφαλώνει απ' το παράθυρο στο φορτηγό.
Με αγνοεί καθώς περπατάω γύρω του,
χτυπώντας τα σκασμένα λάστιχα με ένα σιδερένιο λοστό.
Ο γέρος μου φωνάζει να βοηθήσω να ζεύξει τα άλογα,
αλλά συνεχίζω να βαδίζω γύρω από το φορτηγό, χτυπώντας δυνατότερα,
ώσπου η μητέρα μου φωνάζει.
Σηκώνω μια πέτρα και την πετάω στο παράθυρο της κουζίνας,
αλλά αστοχώ για λίγο.
Η φωνή του γέρου μου κάνει γκελ στον αέρα σαν μπάλα
που δεν μπορώ να κοντρολάρω.

Στέκομαι δίπλα του, περιμένω, αλλά δεν με κοιτάζει
Κι εγώ σφίγγω τον λοστό, τον σηκώνω, το κρανίο του ανοίγει στα δύο.
Η μητέρα τρέχει προς το μέρος μας. Στέκομαι ακίνητος,
την πετυχαίνω στη σπονδυλική στήλη, καθώς σκύβει πάνω του.
Πετάω τον λοστό και παίρνω την καραμπίνα από το σπίτι.
Τα τριαντάφυλλα είναι κόκκινα, οι βιολέτες μπλε,
μία σφαίρα για το μαύρο άλογο, δύο για το καφετί.
Σωριάζονται αμέσως. Φτύνω, η γλώσσα μου αιμορραγεί,
τη δάγκωσα. Γελάω, θυμάμαι την άλλη εκεί πίσω.
Την προλαβαίνω καθώς σκαρφαλώνει από το φορτηγό, πυροβολώ.
Η κούκλα προσγειώνεται στο έδαφος μαζί της.
Τη σηκώνω, τη λικνίζω στην αγκαλιά μου.
Ναι, είμαι ο Jack, του Hogarth γιος.
Είμαι σβέλτος, είμαι γρήγορος.

Στο σπίτι, φορώ το καλό κοστούμι του γέρου μου
και τα λουστρίνια του.
Χώνω το σατέν νυχτικό της μάνας μου
και την κούκλα της αδελφής μου στη βαλίτσα.
Μετά βγαίνω έξω και διασχίζω τα χωράφια μέχρι τον αυτοκινητόδρομο.
Είμαι δεκατεσσάρων. Είμαι ένας άνεμος από το πουθενά.
Μπορώ να σου ραγίσω την καρδιά.

Παραμύθι

Την πρώτη φορά που άκουσα την ιστορία
της κοκκινοσκουφίτσας,
φοβήθηκα τόσο τον λύκο
που ονειρεύτηκα ότι με έφαγε για βραδινό του.
Το επόμενο πρωί,
η μητέρα βρήκε σημάδια από δαγκωνιές στα χέρια μου.
Αν και ορκίστηκα ότι δεν ήταν από τα δόντια μου,
με τιμώρησε που έλεγα ψέματα
δένοντάς με σε μια καρέκλα,
να βλέπω το αντικείμενο του τρόμου μου –
ένα ξυλόγλυπτο του λύκου στο κρεβάτι της γιαγιάς,
όμως εγώ ήξερα ότι δεν είχε νόημα
επειδή ο λύκος με είχε επιλέξει.
Στα δώδεκα, στράφηκα στον μοντελισμό αεροπλάνων
και τα όνειρά μου έγιναν ένα μέσο απόδρασης.
Κοιτάζοντας από ψηλά, πάνω απ' το σώμα μου,
θα έβρισκα τον λύκο στο κρεβάτι μου,
λες και είχε κι αυτός απελευθερωθεί
από κάποιον εφιάλτη
και τελικά μπορούσα να κοιμηθώ.
Στο τέλος, ονειρεύτηκα κορίτσια,
αλλά ακόμα και έτσι, οι ονειρώξεις μου
συχνά τελείωναν με οράματα του λύκου
ντυμένου με γυναικεία ρούχα
ψιθυρίζοντας σαγηνευτικά το όνομά μου.
Πήγαινα σ' εκείνον κάθε φορά που αυτός ερχόταν σ' εμένα
όπως ακριβώς έκαναν οι καμικάζι το χίλια εννιακόσια σαράντα τρία,
όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ήταν σε πόλεμο με την Ιαπωνία
και εγώ ήμουν πιλότος.
Για κάποιο λόγο, κανείς από τους δύο δεν έριχνε πρώτος.
Απλώς πετούσαμε δίπλα δίπλα,
κοιτάζοντας ο ένας τον άλλο
πάνω από τη μεγάλη στρατιωτική διαχωριστική γραμμή.
Δεν φορούσε προστατευτικά γυαλιά
και ορκίζομαι ότι μπορούσα να δω τα μάτια του
να αστράφτουν σαν μαύρο οπάλιο
και η έκφραση του προσώπου του
ήταν σαν κι αυτή του λύκου
την πρώτη φορά που με γεύτηκε.
Νομίζω πως εμείς οι Καθολικοί αποκαλούμε αυτή τη ματιά μεταμόρφωση.
Δεν θυμάμαι πόσο κράτησε η παράξενη επικοινωνία μας
πριν ρίξω στον μπάσταρδο.
Πέταξα μέσα από τους καπνούς και τις φλόγες
της δικής του διάλυσης σίγουρος πως ο θάνατός του
με είχε αφήσει αλλαγμένο και ολόκληρο,
όμως σήμερα, όταν σύνορα και ωκεανοί
μπορούν να διασχιστούν τόσο εύκολα όπως το στρίψιμο ενός νομίσματος,
καθώς οδεύω προς την ιεραποστολή του San Xavier,
ξαφνικά, ακούω μια έκρηξη,
ενώ ολόγυρά μου, η έρημος γεμίζει καπνούς
κάτω από έναν άδειο τιρκουάζ ουρανό
και για μια ακόμα φορά, αισθάνομαι σαν να είμαι ένα θραύσμα του εαυτού μου.
Ο αυτοκινητόδρομος ανοίγεται μπροστά και πίσω μου χωρίς κίνηση.
Είμαι μόνος, ωστόσο ξέρω πως ο λύκος επέστρεψε για να με κυνηγήσει
καθώς σταματώ το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου.
Όταν κλείνω τα μάτια μου,
με θυμάμαι να κοιτάζω με τρόμο και ανακούφιση,
καθώς το φλεγόμενο σώμα του καμικάζι
χτυπημένο από τα συντρίμμια του αεροπλάνου
πέφτει στον ωκεανό από κάτω.
Κατάφερα να γυρίσω σπίτι σώος
τουλάχιστον εξωτερικά.
Τώρα έχω συνταξιοδοτηθεί, με καλή υγεία,
έχω μετακομίσει στην Tucson της Arizona από την Baltimore
και έχω επιστρέψει στην Εκκλησία
μετά από σαράντα χρόνια περιπλάνησης μεταξύ Νέας Εποχής
και ό,τι τέλος πάντων είναι «αυτό».
Παίρνω βαθιά αναπνοή, ανοίγω τα μάτια μου και ξεκινάω το αυτοκίνητο.
Οδηγώ τα λίγα μίλια που μου έχουν μείνει μέχρι την Ιεραποστολή,
όπου μαθαίνω για μια τρομοκρατική επίθεση στην πόλη της Νέας Υόρκης.
Ρωτάω τον Πατέρα Anthony εάν αυτό που βίωσα νωρίτερα
ήταν ένας οιωνός,
μου λέει, «Παιδί μου, δεν ξέρω».
«Ένα θαύμα τότε;» ρωτάω.
«Μονάχα αν απαντήσεις σε συγκεκριμένες ερωτήσεις.
Δεν έσωσες κανέναν, έτσι δεν είναι;
Αλλά εάν είδες την Παρθένο, ή κάποιον άγιο...»
«Μονάχα ένα λύκο», απάντησα, «και ένα νεκρό άντρα».
«Ήταν ο νεκρός ένας καλός άνθρωπος;»
«Ίσως μια φορά και έναν καιρό».
«Έτσι ήταν και ο Αδάμ πριν την Πτώση», λέει.
«Πιθανώς να ήταν ο Σατανάς αυτός που είδες, γιατί αυτό είναι το έργο του».
«Ναι, Πατέρα», λέω, αλλά ούτε αυτό το πιστεύω.
Ο καμικάζι ήταν μοναχά ένας άνθρωπος
και ο λύκος, πρέπει να το παραδεχτώ τελικά, είμαι εγώ.
«Δεν είσαι εσύ ο λύκος», λέει μυστηριωδώς...
«Δεν είμαι;»
«Δεν θυμάσαι ότι σε απάλλαξα από όλα αυτά;»
«Όχι, έχω αρχίσει να γερνάω», απαντάω.
«Όλοι έχουμε, αλλά κάποιοι από εμάς ακόμα πιο πολύ.
Ξέρεις ο λύκος δεν είναι απαραίτητα σατανικός.
Για κάποιους Ινδιάνους είναι ένα προστατευτικό πνεύμα».
«Αλλά από τι θα μπορούσε να με προστατεύσει ο λύκος;»
«Από τον εαυτό σου;»
«Δεν είμαι πεπεισμένος γι' αυτό», λέω.
«Τότε έλα να πιεις καφέ» λέει αυτός.
«Μπορούμε να κουβεντιάσουμε γι' αυτή την τελευταία καταστροφή που προξένησε άνθρωπος
και να περιμένουμε τη Δευτέρα Παρουσία με κομμένη την ανάσα».
«Είσαι τόσο ευφραδής, Πατέρα,
αλλά δεν έχω διάθεση για συνομιλία».
«Μόνο θα προσευχηθώ, μέχρι να μου στερέψουν οι λέξεις,
μετά θα ουρλιάξω».
«Παρατήρησες την απουσία τιτιβισμάτων;
Είναι σαν να ξέρουν για την τραγωδία.
Καλά, καλά θα φύγω».
«Ξέρεις τον δρόμο», προσθέτει
απλώνοντας ένα μαλλιαρό χέρι πάνω στο δικό μου
και βλέπω φευγαλέα πίσω από το αγαθό του βλέμμα
το πρόσωπο που γνωρίζω τόσο καλά.
Οι αναφορές λένε ότι άνθρωποι πήδηξαν προς τον βέβαιο θάνατο
όταν τα αεροπλάνα εμβόλισαν τους Δίδυμους Πύργους.
Αντί να αφήσουν τον θάνατο να έρθει σε αυτούς,
πήγαν αυτοί σ' εκείνον,
τα ρούχα τους κυμάτιζαν στον αέρα,
κάνοντάς τους να μοιάζουν με καμικάζι
σε μια φλεγόμενη περιδίνηση.
Γονατίζω, κοιτάζοντας την Αγία Τράπεζα,
προσπαθώντας να ενώσω τις τελείες της ζωής μου
χωρίς να φτάνω πουθενά,
καθώς η μητέρα με κοιτάζει με ένα λυκίσιο χαμόγελο
και με τσιμπά στο μάγουλο,
παροτρύνοντάς με να επαναλάβω μαζί της,
«Τέλος».