Τζόναθαν Φράνζεν: «Ελευθερία»

Κεφάλαιο 3
Προάγουν τον Ανταγωνισμό οι Ελεύθερες Αγορές

Αποδεικνύεται ότι εντέλει καλύτερο ήταν να σε θεωρούν ευήθη και μουντή παρά λαμπρή και εξαιρετική. Έτσι, μάλλον αποτελεί ευπρόσδεκτη έκπληξη το ότι η Πάτι είναι έστω και λίγο Δημιουργική, και διόλου δεν αισθάνεται άσχημα που δεν είναι περισσότερο.

Ακόμα κι αν έχει, σχετικά με τους γονείς της Πάτι, παρεισφρήσει σε τούτες κάποια νότα παραπόνου ή ακόμα και καμιά απροκάλυπτη μομφή, η αυτοβιογραφούμενη οφείλει να αναγνωρίσει την βαθύτατη ευγνωμοσύνη της προς την Τζόις και τον Ρέι, αν μη τι άλλο για το ότι ποτέ δεν την ενθάρρυναν να γίνει Δημιουργική στις Τέχνες, όπως έκαναν με τις αδελφές της. Το ότι η Τζόις και η Ρέι παραμέλησαν την Πάτι, όσο κι αν την έτσουζε όταν ήταν πιο νέα, μοιάζει όλο και πιο ευμενές κάθε φορά που σκέφτεται τις αδελφές της, οι οποίες είναι τώρα σαραντάρες και ζούνε μόνες τους στη Νέα Υόρκη, είναι υπερβολικά εκκεντρικές και/ή εγωκεντρικές για να καταφέρουν να διατηρήσουν μια μόνιμη σχέση, ενώ ακόμη λαμβάνουν χαρτζιλίκι από τους γονείς καθώς πασχίζουν να σημειώσουν κάποια καλλιτεχνική επιτυχία που είχαν οδηγηθεί να πειστούν ότι ήταν το ξεχωριστό πεπρωμένο τους. Αποδεικνύεται ότι εντέλει καλύτερο ήταν να σε θεωρούν ευήθη και μουντή παρά λαμπρή και εξαιρετική. Έτσι, μάλλον αποτελεί ευπρόσδεκτη έκπληξη το ότι η Πάτι είναι έστω και λίγο Δημιουργική, και διόλου δεν αισθάνεται άσχημα που δεν είναι περισσότερο.

Κάτι σπουδαίο σχετικά με τον νεαρό Γουόλτερ ήταν το πόσο πολύ ήθελε να θριαμβεύει η Πάτι. Εκεί όπου η Ελάιζα απλώς ενστάλαζε φειδωλές ενθαρρύνσεις υπέρ της Πάτι, ο Γουόλτερ τής πρόσφερε αφειδώς την εχθρότητά του προς οιονδήποτε (τους γονείς της, τα αδέλφια της) που την έκαναν να αισθάνεται άσχημα. Και καθώς ήταν τόσο έντιμος διανοητικά και σε άλλες περιοχές της ζωής, γινόταν και απολύτως πειστικός όταν επέκρινε την οικογένειά της και προσυπέγραφε όλα τα αμφίβολα σχέδιά της να είναι ανταγωνιστική απέναντι στην εν λόγω οικογένεια. Ενδέχεται να μην ήταν ο Γουόλτερ ακριβώς ο άντρας που ήθελε η Πάτι, ήταν μολοντούτο ανυπέρβλητος στο να της προσφέρει την άνευ ορίων άνευ όρων υποστήριξη ενός φανατικού θαυμαστή που η Πάτι την χρειαζόταν, εκείνο τον καιρό, πολύ περισσότερο από αγάπες και λουλούδια.

Τώρα είναι πια εύκολο να αντιληφθούμε ότι η Πάτι καλά θα είχε κάνει να αφιερώσει μερικά χρόνια στο να στήσει μια σταδιοδρομία και μια πιο ισχυρή μετα-αθλητική ταυτότητα, να απολαύσει εμπειρίες με άλλου τύπου άντρες, και γενικώς να ωριμάσει περισσότερο προτού γίνει μητέρα. Μολαταύτα όμως, καίτοι είχε πια μετρήσει τα ψωμιά της ως κολεγιακή μπασκετμπολίστρια, εξακολουθούσε να λειτουργεί ένα χρονόμετρο μες στο κεφάλι της, περίμενε ακόμη εναγωνίως να σημάνει η λήξη του αγώνα, χρειαζόταν περισσότερο από ποτέ να συνεχίσει να θριαμβεύει. Και ο τρόπος να θριαμβεύει —η προφανώς καλύτερη βολή της για να νικήσει τις αδελφές της και τη μητέρα της— ήταν να παντρευτεί τον πιο καλό κι ευγενικό άνθρωπο στη Μινεσότα, να ζήσει σε ένα μεγαλύτερο και πιο ενδιαφέρον σπίτι απ’ ό,τι όλοι οι άλλοι στην οικογένειά της, να γεννήσει παιδιά, και να κάνει ως γονιός όλα όσα δεν είχε κάνει η Τζόις. Και ο Γουόλτερ, παρότι ορκισμένος φεμινιστής, και ανανέωνε πιστά την ετήσια συνδρομή του ως μέλους στην Μηδενική Αύξηση Πληθυσμού, ασπάστηκε ανεπιφύλακτα το σύνολο του οικιακού της προγράμματος, διότι η Πάτι ήταν ακριβώς η γυναίκα των ονείρων του.

Παντρεύτηκαν τρεις εβδομάδες μετά την αποφοίτησή της — σχεδόν ακριβώς έναν χρόνο από τότε που είχε πάρει η Πάτι το λεωφορείο για το Χίμπινγκ. Κατσούφιασε η Ντόροθι, η μητέρα του Γουόλτερ, πάντως, και εκδήλωσε τη στενοχώρια της για την προσηνή αλλά επίμονη απόφαση της Πάτι να παντρευτούν διακριτικά στο δικαστήριο της Κομητείας Χένεπιν και όχι με μια καθώς πρέπει τελετή που θα οργάνωναν οι γονείς της στο Γουέστσεστερ. Δεν θα ήταν καλύτερα, αναρωτήθηκε χαμηλότονα η Ντόροθι, να παρευρίσκονται και οι Έμερσον; Αντιλαμβανόταν ότι η Πάτι δεν διατηρούσε στενές σχέσεις με τους δικούς της, αλλά και πάλι, δεν θα το μετάνιωνε αργότερα το ότι τους απέκλεισε από μια τέτοια μνημειώδη περίσταση; Η Πάτι επιχείρησε να δώσει στην Ντόροθι μια εικόνα του πώς θα ήταν ένας γάμος στο Γουέστσεστερ: καμιά διακοσαριά από τους πιο στενούς φίλους της Τζόις και του Ρέι καθώς και οι πιο γκουβαρντάδες χορηγοί στις εκλογικές εκστρατείες της Τζόις –άσκηση πιέσεων εκ μέρους της Τζόις στην Πάτι να επιλέξει για παράνυφο την μεσαία της αδελφή ενώ να επιτρέψει στην άλλη να εκτελέσει μιαν ερμηνευτική χορογραφία κατά τη διάρκεια της τελετής– αλόγιστη κατανάλωση σαμπάνιας θα οδηγούσε αναπόδραστα τον Ρέι στο να πει χοντρά καλαμπούρια για λεσβίες τόσο δυνατά που να τον ακούσουν οι συμπαίκτριες μπασκετμπολίστριες της Πάτι. Βούρκωσαν ολίγον τι της Ντόροθι τα μάτια, ίσως από συμπόνια για την Πάτι ή ενδοχομένως από λύπη για την ψυχρότητα και στη σκληρότητα της Πάτι προς τους οικείους της. Δεν θα ήταν άραγε δυνατόν, επέμεινε με ήπιο ύφος, να κάνουν μια μικρή τελετή σε στενό κύκλο όπου τα πάντα θα ήταν όπως θα τα ήθελε η Πάτι;

Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο ήθελε η Πάτι να αποφύγει μια γαμήλια τελετή ήταν ότι ο Γουόλτερ θα ήθελε τον Ρίτσαρντ για κουμπάρο. Το σκεπτικό της εν προκειμένω ήταν εν μέρει προφανές και εν μέρει είχε να κάνει με το φόβο της σχετικά με το τι θα συνέβαινε εάν ποτέ ο Ρίτσαρντ γνώριζε τη μεσαία της αδελφή. (Η αυτοβιογραφούμενη θα επιστρατεύσει επιτέλους το θάρρος της και θα ξεστομίσει εδώ το όνομα της αδελφής της: Άμπιγκεϊλ). Ήταν ήδη πολύ κακό το ότι η Ελάιζα είχε κάποτε τον Ρίτσαρντ – το να τον δει να πέφτει στα δίχτυα της Άμπιγκειλ, έστω και για μια νύχτα, θα την ξέκανε την Πάτι. Περιττό να πούμε ότι δεν το είπε αυτό στην Ντόροθι. Είπε μονάχα ότι δεν ήταν και πολύ των τελετών.

Το νευρικό γελάκι του, το κοκκίνισμα που απλωνόταν πολύ εύκολα στο πρόσωπό του, η ίδια η αγαθότητά του: αυτά τα γνωρίσματά του της ήταν προσφιλή εν γένει. Την έκαναν μάλιστα και περήφανη. Αλλά το αγενές κομμάτι εντός της, το οποίο έμοιαζε να το εξωτερικεύει όταν βρισκόταν με τους δικούς της, δεν μπορούσε να μην λυπάται για το ότι ο Γουόλτερ δεν ήταν δίμετρος και υπερμοντέρνος.

Εν είδει παραχωρήσεως, πάντως, πήγε τον Γουόλτερ να τον γνωρίσει στους δικούς της την άνοιξη πριν από το γάμο. Την τσούζει τώρα την αυτοβιογραφούμενη το ότι παραδέχεται πως ένιωσε ένα νύγμα ντροπής με το να επιτρέψει στους δικούς της να δουν τον Γουόλτερ και, ακόμα πιο πολύ, το ότι αυτός ήταν ενδεχομένως ακόμα ένας λόγος για το γιατί δεν ήθελε γαμήλια τελετή. Τον αγαπούσε (και τον αγαπάει, τω όντι, τον αγαπάει) για αρετές που είχαν μεγάλη σημασία γι’ αυτήν στο ιδιωτικό τους σύμπαν των δύο τους, αλλά δεν ήταν απαραιτήτως ορατές στο κριτικό βλέμμα που ήταν σίγουρη ότι οι αδελφές της, ιδίως η Άμπιγκεϊλ, θα έστρεφαν πάνω του. Το νευρικό γελάκι του, το κοκκίνισμα που απλωνόταν πολύ εύκολα στο πρόσωπό του, η ίδια η αγαθότητά του: αυτά τα γνωρίσματά του της ήταν προσφιλή εν γένει. Την έκαναν μάλιστα και περήφανη. Αλλά το αγενές κομμάτι εντός της, το οποίο έμοιαζε να το εξωτερικεύει όταν βρισκόταν με τους δικούς της, δεν μπορούσε να μην λυπάται για το ότι ο Γουόλτερ δεν ήταν δίμετρος και υπερμοντέρνος.

Η Τζόις και ο Ρέι, προς τιμήν τους, και ενδεχομένως με κρυφή ανακούφιση για το ότι η Πάτι βγήκε ετεροφυλόφιλη (κρυφή, καθότι η Τζόις, εν προκειμένω, ήταν πρόθυμη να υποστηρίξει σθεναρά τη Διαφορετικότητα), είχαν να επιδείξουν την καλύτερη δυνατή συμπεριφορά. Όταν έμαθαν ότι ο Γουόλτερ δεν είχε βρεθεί ποτέ στη Νέα Υόρκη, έγιναν ένθερμοι πρεσβευτές της πόλης, και παρότρυναν την Πάτι να τον πάει σε μουσεία και εκθέσεις που η ίδια η Τζόις ήταν πνιγμένη στη δουλειά στο Όλμπανι και δεν προλάβαινε να επισκεφτεί, και μετά να συναντηθούν όλοι μαζί για να δειπνήσουν σε εστιατόρια εγκεκριμένα από τους Times, ανάμεσα στα οποία και ένα στο Σόχο που ήταν, τότε ακόμη, μια σκοτεινή και συναρπαστική γειτονιά. Η ανησυχία της Πάτι ότι οι γονείς της θα χλευάσουν τον Γουόλτερ αντικαστάθηκε από την ανησυχία ότι ο Γουόλτερ θα έπαιρνε το μέρος τους και δεν θα καταλάβαινε γιατί της ήταν ανυπόφοροι: θα άρχιζε να υποψιάζεται ότι το πραγματικό πρόβλημα ήταν η Πάτι, και θα έχανε την τυφλή του πίστη στην καλοσύνη της, μια πίστη στην οποία, σ᾽ αυτό το λιγότερο από έναν χρόνο διάστημα που ήταν μαζί, είχε φτάσει να βασίζεται απεγνωσμένα.