Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων του Παναγιώτη Γούτα «Ένα δικό του δωμάτιο», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 30 Μαΐου από τις εκδόσεις Ρώμη.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
ΔΑΚΡΥΑ
Γέρασε πια, θα πλησιάζει τα ενενήντα. Η γυναίκα του έχει πεθάνει εδώ και χρόνια. Με τα παιδιά του έχει από καιρό αντιπαλότητα για κληρονομικά ζητήματα. Δεν πηγαίνουν πια να τον δούνε, του έκοψαν την καλημέρα, ούτε τα εγγόνια τού στέλνουν να τα κανακέψει. Έρχονται στιγμές που δεν θέλει να διαβάσει άλλο, ούτε να γράψει. Μπούχτισε πια με τη γραφή, δεν βρήκε τόσα χρόνια διάφορο στα βιβλία και στις τυπώσεις. Η μικρή φήμη που απέκτησε, κατώτερη του ταλέντου του και της σημαντικότητάς του, αρχίζει με τον καιρό να φθίνει. Δυο τρεις καλοί του φίλοι, μην αποκομίζοντας από εκείνον τα οφέλη που ευελπιστούσαν, τον εγκατέλειψαν. Ένιωσε στο πετσί του για πολλοστή φορά τι σήμαινε η φράση «στα κρύα του λουτρού», που έλεγαν, παλιά, οι Ρωμαίοι για όσους είχαν παραλύσει από το κρύο, στα λουτρά, στις κατακόμβες του ναού του Αγίου Δημητρίου.
Θα ήθελε, στα υστερνά του, να διαβάσει ξανά Τσέχοφ, όμως ούτε αυτό είναι εφικτό. Η τυφλότητα ακύρωσε σημαντικό μέρος της όρασής του – βλέπει μόνο από το αριστερό μάτι, κι αυτό θολά, με μειωμένη ευκρίνεια. Η γυναίκα που του καθαρίζει και του μαγειρεύει ταχτικά, μια μορφωμένη πενηντάχρονη από την Αριδαία, η μόνη του παρηγοριά. Για να ζήσει καθαρίζει ξένα σπίτια, τη λένε Σταυρούλα και μιλάει καλά ελληνικά. Υπάρχει κι ένας γνωστός δημοσιογράφος της πόλης, που τον επισκέπτεται κάθε τόσο με ένα κασετοφωνάκι στο χέρι, για να του πάρει εκτενή συνέντευξη. Του εκμαιεύει εξομολογήσεις από το παρελθόν για να τις κάνει σειρά εκπομπών στην τηλεόραση. Είχε διακρίνει εξ αρχής ειλικρίνεια στις προθέσεις του και του άνοιξε την πόρτα.
Μόνο στη Σταυρούλα ανοίγει την εξώπορτα του διαμερίσματος, την καθίζει δίχως μάσκα στον απέναντι καναπέ –ο ίδιος χουχουλιάζει πάντα στη γνώριμη πολυθρόνα του– και ακούει από τα χείλη της και από τη μουρμουριστή φωνή της το «Η κυρία με το σκυλάκι» του μεγάλου Ρώσου δραματουργού. Διαβάζει η Σταυρούλα χαμηλόφωνα τη νουβέλα, κι ο ίδιος δεν γνωρίζει αν εκείνη αφηγείται ή αν του τραγουδάει κάποιο μοιρολόι.
Τώρα, με τον κορονοϊό, τους έκανε όλους στην άκρη. Κανέναν δεν θέλει να βλέπει. Σταμάτησε την ηχογράφηση με το κασετοφωνάκι, δηλώνοντας στον δημοσιογράφο πως έχει σοβαρό υποκείμενο νόσημα και πως, με τις κοινωνικές επαφές, κινδυνεύει η υγεία του. Λουφάζει στο καβούκι του και πορεύεται μονάχος προς το τέλος του. Ούτε την τηλεόραση ανοίγει πια, γιατί, με τους θανάτους και τα φέρετρα της πανδημίας, μαυρίζει η καρδιά του. Μόνο στη Σταυρούλα ανοίγει την εξώπορτα του διαμερίσματος, την καθίζει δίχως μάσκα στον απέναντι καναπέ –ο ίδιος χουχουλιάζει πάντα στη γνώριμη πολυθρόνα του– και ακούει από τα χείλη της και από τη μουρμουριστή φωνή της το «Η κυρία με το σκυλάκι» του μεγάλου Ρώσου δραματουργού. Διαβάζει η Σταυρούλα χαμηλόφωνα τη νουβέλα, κι ο ίδιος δεν γνωρίζει αν εκείνη αφηγείται ή αν του τραγουδάει κάποιο μοιρολόι.
Θυμάται η Σταυρούλα ένα αγόρι από την Αριδαία, που ερχόταν να τη δει στη Φλώρινα, ενόσω εκείνη σπούδαζε δασκάλα, και κρυφά δακρύζει. Θυμάται κι ο ίδιος τους λάβρους, τους παράνομους, τους ατελέσφορους έρωτες του παρελθόντος και βουρκώνει. Και οι μέρες κυλούν ήσυχα, θλιμμένα και εγκάρδια, με τρυφερότητα, κατανόηση και πολλές, εκατέρωθεν, κρυφές εξομολογήσεις. Με Τσέχοφ, με Κάφκα, με Τολστόι. Η ζωή, έξω, προχωρά αδίστακτα μην υπολογίζοντας τίποτα και κανέναν, ενώ οι λοιμωξιολόγοι και οι ειδικοί κρούουν συνεχώς τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας στο κοινό πως, πέρα από τη μύτη και το στόμα, ως πύλες εισόδου του ιού, θα πρέπει να λογίζονται και τα μάτια, με τα ανθρώπινα δάκρυα.
2019
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Παναγιώτης Γούτας (1962) από το 2001 έχει τυπώσει δεκατέσσερα συνολικά βιβλία πεζογραφίας, ποίησης και κριτικών δοκιμίων. Συμμετείχε σε οκτώ επιπλέον συλλογικά έργα. Από το 1990 έχει δημοσιεύσει σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά (έντυπα ή ηλεκτρονικά) πάνω από διακόσια κείμενα λογοτεχνίας. Το διήγημά του «Αϊσέ» μεταποιήθηκε από τον ίδιο σε λιμπρέτο, και, τον Ιούνιο του 2014, παρουσιάστηκε σε σειρά μουσικοθεατρικών παραστάσεων, στο θέατρο «Αυλαία». Από το 2013 είναι μέλος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης. Από τον Σεπτέμβριο του 2024 ενημερώνει την προσωπική λογοτεχνική του αρχειοθήκη «Λάφυρα του Αυγούστου» (https://pgoutas.blogspot.com). Αυτό είναι το δέκατο πέμπτο βιβλίο του.
