Κώστας Αρκουδέας: «Επικίνδυνοι συγγραφείς»

Ήταν ένα ζεστό απόβραδο στο Ουίλσαϊρ του Λος Άντζελες, αρχές της δεκαετίας του '50. Ο νεαρός συγγραφέας Ρέυ Μπράντμπερυ περπατούσε συζητώντας με κάποιον φίλο του, όταν τους πλεύρισε ένα περιπολικό της αστυνομίας. Ο οδηγός έβγαλε το κεφάλι του από το παράθυρο και κοιτώντας τους καχύποπτα ρώτησε:
«Μπορώ να μάθω τι δουλειά έχετε εδώ πέρα;»
Το ερώτημα φάνηκε τόσο σουρεαλιστικό στον Μπράντμπερυ, που θεώρησε εύλογο να του απαντήσει:
«Βάζουμε το ένα πόδι μπροστά απ' το άλλο και προχωράμε. Μπορείτε να το ονομάσετε και βόλτα».
Το ευφυολόγημά του εξόργισε το όργανο της τάξης. Βρίζοντας μέσα από τα δόντια του, κατέβηκε από το περιπολικό και τους πλησίασε με άγριες διαθέσεις.
«Θα μου πείτε τι κάνετε εδώ πέρα ή θα πάμε μέσα για εξακρίβωση στοιχείων;» μούγκρισε.
«Τι θέλετε να κάνουμε;» διαμαρτυρήθηκε ο συγγραφέας. «Περπατάμε, μιλάμε, αναπνέουμε... τέτοια πράγματα».
Εκνευρισμένος πάντα, ο αστυνομικός τούς ζήτησε να μάθει γιατί ήταν πεζοί.
«Αυτό που μας ρωτάτε είναι παράλογο», του εξήγησε ο Μπράντμπερυ όσο πιο ήρεμα μπορούσε. «Δεν ξέραμε πως το να κάνεις βόλτα σε καθιστά ύποπτο για διάπραξη εγκλήματος. Αν θέλαμε να ληστέψουμε κάποιον ή να κλέψουμε κανένα μαγαζί, θα χρησιμοποιούσαμε αυτοκίνητο. Εμείς, όπως βλέπετε, δεν χρησιμοποιούμε παρά μονάχα τα πόδια μας».
«Ώστε περπατάτε», είπε ο αστυνομικός κοιτώντας τους από την κορυφή ως τα νύχια.
Είχε προφανώς λάβει εντολές να ελέγξει την περιοχή και οι δυο νεαροί τού είχαν φανεί για κάποιον λόγο ύποπτοι.
«Ναι... περπατάμε», ψέλλισε απορημένος ο συγγραφέας. «Ε, λοιπόν, μην το ξανακάνετε!»
Μπήκε στο περιπολικό και απομακρύνθηκε αφήνοντάς τους με το στόμα ανοιχτό.

Όταν επέστρεψε στο σπίτι του το ίδιο βράδυ, ο Μπράντμπερυ κάθισε και έγραψε το διήγημα «Ο πεζός», στο οποίο οι διαβάτες συλλαμβάνονται από τις Αρχές για παράνομη χρήση των πεζοδρομίων. Ήταν το πρώτο βήμα προς το έργο που θα χαρακτήριζε ολόκληρη τη συγγραφική του σταδιοδρομία.

Το δεύτερο βήμα έγινε μερικούς μήνες αργότερα, όταν ανακάλυψε μια αίθουσα ενοικίασης γραφομηχανών στο υπόγειο της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (UCLA). Καθώς στο σπίτι του γινόταν χαμός εξαιτίας της νεογέννητης κόρης του και το βαλάντιό του δεν άντεχε δικό του γραφείο, αυτές οι παλιές Remington και Underwood που βρίσκονταν αραδιασμένες εκεί προς ενοικίαση ήταν η καλύτερη λύση. Κόστιζαν δέκα σεντς το μισάωρο. Έριχνες το κέρμα στη σχισμή, το ρολόι άρχιζε να γράφει και πληκτρολογούσες ασταμάτητα για να προφτάσεις τον χρόνο.
«Τρεις ώρες μετά συνειδητοποίησα ότι είχα καταληφθεί από μια ιδέα που ξεκίνησε από κάτι μικρό αλλά έφτασε σε εξωπραγματικό μέγεθος στο τέλος της μέρας», αποκάλυψε αργότερα. «Η ιδέα ήταν τόσο καθηλωτική, που μου ήταν εξαιρετικά δύσκολο, όταν έπεσε ο ήλιος, να εγκαταλείψω το υπόγειο της βιβλιοθήκης και να πάρω το λεωφορείο για να επιστρέψω στην πραγματικότητα, στο σπίτι μου, στη γυναίκα μου και στη μικρή μας κόρη».
Οι επόμενες μέρες χαρακτηρίστηκαν από φρενίτιδα. Ο συγγραφέας κατέβαινε αναψοκοκκινισμένος στο υπόγειο, έριχνε κέρματα στη σχισμή, πληκτρολογούσε σαν τρελός, ανέβαινε τρέχοντας τα σκαλιά για να φέρει περισσότερα κέρματα και συνέχιζε να γράφει. Στα ενδιάμεσα πηγαινοερχόταν στους διαδρόμους της βιβλιοθήκης κατεβάζοντας τόμους από τα ράφια, σημειώνοντας παραθέματα ή στοιχεία απαραίτητα για τον μύθο του, και ξανά στο υπόγειο, πάνω απ' την ενοικιαζόμενη μηχανή, να γράφει με πυρετώδεις ρυθμούς.
«Υπήρχε ένας κύκλος ενέργειας που ξεκινούσε από τη σελίδα και περνούσε στους βολβούς των ματιών μου, κι από εκεί κατέβαινε σε όλο το νευρικό μου σύστημα και έβγαινε στα χέρια μου. Η γραφομηχανή κι εγώ ήμασταν σιαμαία αδέλφια, ενωμένα στα ακροδάχτυλά μας».
Στο τέλος αυτής της παραζάλης, ο Μπράντμπερυ είχε στα χέρια του ένα κείμενο είκοσι πέντε χιλιάδων λέξεων με τίτλο «Ο πυροσβέστης». Η διαδικασία αυτή τού έδειξε πως όταν έχεις καλές ιδέες, μπορεί να γράψεις ακόμα και σε πλυσταριό. Απεναντίας, μπορεί να έχεις όλο τον χρόνο και όλες τις ανέσεις στη διάθεσή σου, και να στέκεσαι άπραγος μπρος στη λευκή σελίδα βυθομετρώντας το άπειρο.
Ο «Πυροσβέστης» δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Galaxy και αποτέλεσε το πρώτο μέρος του μυθιστορήματος Φαρενάιτ 451, που έμελλε να κάνει τον συγγραφέα του διάσημο σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η μάχη μεταξύ του καλού και του κακού έχει εκλείψει στις μέρες μας, συλλογιζόταν. Ο κόσμος αποτελείται από φωτοδότες και σκοταδιστές.

Ο Μπράντμπερυ έγραφε διηγήματα από δώδεκα ετών. Τώρα, έχοντας καβατζάρει τα τριάντα, βρισκόταν μπρος στη μεγαλύτερη πρόκληση της καριέρας του: τη σύνθεση του πρώτου του μυθιστορήματος. Θέμα του η απαγόρευση και η καύση βιβλίων σε μια δυστοπία του μέλλοντος, η οποία αποτελούσε μια εφιαλτική εκδοχή της υπάρχουσας πραγματικότητας.

Η μάχη μεταξύ του καλού και του κακού έχει εκλείψει στις μέρες μας, συλλογιζόταν. Ο κόσμος αποτελείται από φωτοδότες και σκοταδιστές.

Ένιωθε τη φράση να κρέμεται απειλητικά πάνω από το κεφάλι του, έτοιμη να σπάσει και να τον περιλούσει με το παχύρρευστο υγρό της.

Πηγή έμπνευσης για τον Αμερικανό συγγραφέα ήταν τρία γεγονότα της παιδικής και της εφηβικής του ηλικίας που τον είχαν χαράξει ανεξίτηλα. Το πρώτο αφορούσε την προγιαγιά του –δέκα γενιές παραπίσω– Μέρυ Μπράντμπερυ, που κατηγορήθηκε ως μάγισσα στο Σάλεμ και ξέφυγε από την πυρά την τελευταία στιγμή. Οι ιστορίες που άκουγε γι' αυτήν τον στοίχειωναν τις νύχτες. Το δεύτερο είχε να κάνει με τους ναζιστές που έκαιγαν σε δημόσιους χώρους όσα βιβλία θεωρούσαν ότι περιείχαν ανατρεπτικές ιδέες. Στο τρίτο –τη βαθύτερη πληγή του– θυμόταν τον εννιάχρονο εαυτό του να κλαίει γοερά, χωρίς να ξέρει ακριβώς γιατί, όταν διάβασε πως οι τρεις πυρκαγιές της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας –μια ακούσια και δυο εσκεμμένες– κατέστρεψαν το μεγαλύτερο μέρος της αρχαίας γνώσης.