alt

Για την παράσταση του Philippe Quesne Η μελαγχολία των δράκων, που παρουσιάστηκε στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.

Του Νίκου Ξένιου Φωτογραφίες Martin Argyroglo

Ο γάλλος παραγωγός και οπτικός καλλιτέχνης Philippe Quesne ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, προσκεκλημένος της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, με τη διεθνή του σκηνική επιτυχία Η μελαγχολία των δράκων. Πρόκειται για μιαν αμφιλεγόμενη παράσταση, που άλλοι χαρακτήρισαν «απόλυτο αριστούργημα» και άλλοι απλώς «πρωτοποριακή αλλά, ταυτόχρονα, βατή και διασκεδαστική». Το βέβαιο είναι πως δεν πρόκειται για ένα αδιάφορο έργο, εφόσον εμπλέκει τους πάντες σε μιαν επανεκτίμηση της έννοιας της μελαγχολίας.

Grande illusionista και teatro povero

Είναι παράσταση για απαιτητικούς θεατές των αμερικανικών block busters με τις ορδές των τεράτων να κατατροπώνονται ειδικά παρουσιασμένη για καλόγριες στο προαύλιο του Cloître des Célestins. Είναι συνάντηση δυο γενεών στο όριο μιας μινιμαλιστικής Newfoundland που παραπέμπει στον Ντίσνεϋ.

O Quesne ιδρύει, το 2003, το Vivarium Studio («Στούντιο-Ενυδρείο») στο Παρίσι με στόχο να πλήξει την καταναλωτική αισθητική που τον καταδυναστεύει. Οι προηγούμενες παραστάσεις του, La Démangeaison des ailes (2003), D'après Nature (2006), Des Expériences, Enchantillions και Caspar Western Friedrich, καθώς και η αμέσως προηγούμενη παραγωγή του, το Effet de Serge, διανοίγουν μιαν ολόκληρη σειρά δυνατοτήτων μέσα από τη μεταμφίεση στην άφυλη, χρονικά «καθηλωμένη», vintage αισθητική τεράτων που είναι λυπημένα. Δίνει το νέο επεισόδιο κάποιο νέο εννοιολόγιο για τη Μελαγχολία, με το εγχείρημα της παραμόρφωσης καθιερωμένων αισθητικών μορφών; Καθιερώνει το Ποταπό ως αισθητικό αξίωμα; Είναι παράσταση για απαιτητικούς θεατές των αμερικανικών block busters με τις ορδές των τεράτων να κατατροπώνονται ειδικά παρουσιασμένη για καλόγριες στο προαύλιο του Cloître des Célestins. Είναι συνάντηση δυο γενεών στο όριο μιας μινιμαλιστικής Newfoundland που παραπέμπει στον Ντίσνεϋ. Είναι το σοκ της αντιπαράθεσης των hairy χεβιμεταλάδων με μιαν αφελή γηραιά κυρία που δεν έχει επίγνωση του κινδύνου. Όπως και να ’χει, ο μικρός κόκκινος δράκος, το μυθικό, φανταστικό ον που θα μπορούσε να είναι και παιδικό παιχνίδι ή κατοικίδιο, ήρωας μιας ιουρασικής περιπέτειας ή φιγούρα manga, απλά εμφανίζεται στο τζάμι μιας φωτισμένης Σιτροέν του ’90 που χάλασε μέσα στο μεσοευρωπαϊκό χιονισμένο δάσος και ακινητοποιήθηκε μαζί με ένα παρελκόμενο τρέιλερ. Και μετά «πετιέται» στο “coffre” της σαραβαλιασμένης Σιτροέν. Αν δεν είναι αυτό μελαγχολικό, τότε τι είναι;

drakoi

Η μελαγχολία των επιζώντων ενάντια στον ακαδημαϊσμό

Με πενιχρά μέσα συνθέτει ένα εφήμερο σεληνιακό σκηνικό που θα φωτιστεί με υψηλή τέχνη για να μετατραπεί σε ζοφερή εικόνα ερήμωσης και κατόπιν σε σκοτεινό, κινούμενο δάσος απειλητικών cocoons που φέρουν μιαν εικαστική ποιότητα μεταπυρηνικού τοπίου.

Οι ρόκερς αδιαφορούν για τη βλάβη του αμαξιού και ακούνε στα MP3 τους από Ηeavy Μetal μέχρι αναγεννησιακή μουσική τρώγοντας γαριδάκια και άλλα τζανκ και πίνοντας μπύρες. Η λεπτομερής, φωτορεαλιστική ακρίβεια της εικόνας δίνει αφορμή στον Κεν να επιστρατεύσει το αξίωμά του: πως από αυτήν τη βάση εκκινεί η φαντασίωση. Ένα γκρουπ από ηλικιωμένους, μεσήλικες και νέους φορά leather, περούκες και jeans και ακούει με νοσταλγία τη μουσική της generation x, κοιμάται σε ένα διαφανές Τerrarium θαυμάτων που φέγγει αλλόκοτα μέσα στο σκοτεινό χιονισμένο τοπίο, προετοιμάζει ένα «Πάρκο διασκεδάσεων» αντίστοιχο με το «Jurassic Parc», ένα «λούνα παρκ» ή άλλου είδους θεματικό πάρκο και για το σώου της χρησιμοποιεί στοιχειώδεις, «προτεχνολογικές» συσκευές: έναν απλό ανεμιστήρα, μια μηχανή παραγωγής σαπουνόφουσκας, ένα χειροκίνητο «όπλο χιονιού», έναν παλιό προτζέκτορα και μπόλικες πλαστικές σακούλες μεγάλου μεγέθους. Έτσι, με πενιχρά μέσα συνθέτει ένα εφήμερο σεληνιακό σκηνικό που θα φωτιστεί με υψηλή τέχνη για να μετατραπεί σε ζοφερή εικόνα ερήμωσης και κατόπιν σε σκοτεινό, κινούμενο δάσος απειλητικών cocoons που φέρουν μιαν εικαστική ποιότητα μεταπυρηνικού τοπίου.

Με φελινική αφέλεια που παραπέμπει στο "E la nave va" o θίασος φρικιών του Κεν επιστρατεύει εικόνες εμπνευσμένες από τον Πήτερ Μπρίγκελ και τον Άλμπρεχτ Ντίρερ για να υποστηρίξουν μια σκηνική dissertation για την έννοια της Μελαγχολίας, επανοηματοδοτημένη: το έργο ξεκινά κατασκευάζοντας, με απλές κινήσεις, ένα virtuoso ίνδαλμα υπερρεαλισμού: δυνατοί τόνοι από τον εναγκαλισμό της ηλικιωμένης ποδηλάτριας Ιζαμπέλ, που «έτυχε» να περνά από το ζοφερό νυκτερινό δάσος και να «ξέρει» από μηχανές αυτοκινήτου. Φορώντας ένα φανταχτερό μωβ μπουφάν, η Ιζαμπέλ αγκαλιάζει με μητρική τρυφερότητα τους νεαρότερους του θιάσου και ξεναγείται από τον γηραιότερο, έναν χαρακτηριστικό ξεδοντιασμένο baby boomer, σε παιδικά σιντριβάνια και κορυφές λόφων, σε χιονοδρομικούς τάπητες και σε νηπιακές προβολές καταστάσεων, αναβιώνοντας την κλίμακα των φυσικών στοιχείων (αέρας, νερό, φωτιά, σαπουνόφουσκα) στην κορυφή μιας σκάλας.

Μοιάζει σαν ο καλλιτέχνης να έχει μελετήσει την Μελαγχολία του Μπάρτον και το «Περί ύψους», τη φιλοσοφική έννοια του φωτός, σε όλην της τη διαδρομή στην ανθρώπινη διανόηση.

Μια μίνι Οδύσσεια, το επικό μέσω του στοιχειώδους, σε μια κλιμάκωση που λειτουργεί ως καταπέλτης, προδίδοντας τους περιορισμούς της «ζώνης των κομφόρ» του δυτικού πολιτισμού. Μοιάζει σαν ο καλλιτέχνης να έχει μελετήσει την Μελαγχολία του Μπάρτον και το «Περί ύψους», τη φιλοσοφική έννοια του φωτός, σε όλην της τη διαδρομή στην ανθρώπινη διανόηση, από τα σανσκριτικά ως τους «δαίμονες της Έκλειψης» της Μαχαμπχαράτα και τους Δαίμονες της γοτθικής αρχιτεκτονικής, ώστε να κατασκευάσει το μυητικό ταξίδι της Ιζαμπέλ σε ένα σύμπαν «δυτικής εξορίας», όπου ο υλικός κόσμος καταλύεται από το φως της γνώσης. Και μοιάζει να μας προϊδεάζει για την επόμενη παράστασή του, που ίσως να αφορά τον Αντονέν Αρτώ.

alt
    Ο Philippe Quesne
 

Δράκοι και εσωτερισμός

Ανατέμνοντας τη γλώσσα και επιβάλλοντας μεγάλες σιωπές, διευρύνοντας τη σκηνική ψευδαίσθηση, επιστρατεύοντας τον μύθο, ο Κεν ενεργοποιεί επί σκηνής ένα show με χαρακτήρα αυτοσχεδιαστικό: σε μιαν έκθεση βιβλίου με θέμα τη «μαύρη χολή», οι ανεπεξέργαστοι χαρακτήρες της «Μελαγχολίας» παραθέτουν παιδικά βιβλία με δράκους και τέρατα, μνήμες από τον «Πόλεμο των άστρων» και τους Metallica, άλμπουμς ταξιδιωτικά, συλλογές δοκιμίων, ιλουστρασιόν από χιονισμένα τοπία μεγάλων φλαμανδών ζωγράφων, περιφέροντας με αφελή τρόπο τις μπυροκοιλιές τους και διατηρώντας εσκεμμένα αργούς, αντιπαραγωγικούς ρυθμούς, τόσο για να καθυστερήσουν την εξέλιξη της σκηνικής δράσης, όσο και για να σαρκάσουν το τρεχαλητό της καθημερινότητας.

Παρά τους δισταγμούς μου, θέλω να αντικρίσω τη συγκεκριμένη παράσταση υποδυόμενος την παιδική αφέλεια. Η παιδικότητα των ηρώων του Κεν είναι, βεβαίως, γαλλικό προνόμιο: οι Γάλλοι καταλαβαίνουν πάντα καλύτερα το «αφελές» όταν πλασάρεται ως σώφρον. Έτσι, τα σύμβολα αποκωδικοποιούνται για το γαλλόφωνο κοινό με μεγάλη ευκολία: το φλάουτο μαζί με την περούκα που ζωντανεύει και κινείται,  το κοινόβιο που ακούει AC/DC δίπλα στο μαδριγάλι, το «Still loving you» των Scorpions ενώ εκτυλίσσεται ένας διάλογος τύπου Μπέκετ, η θεατρική ψευδαίσθηση και το κόμικ, μια νιχιλιστική φαντασίωση και pop-up ψυχαγωγικό πάρκο, τα road movieς και αυτή η ιδιότυπη camaraderie (συντροφικότητα, φιλότης): ο δράκος μπορεί να εκληφθεί ως σύμβολο συμφιλίωσης. Ίσως και ως μια μικρή κοροϊδία απέναντι στην «κουλτουριάρικη» εμμονή μας να αναζητούμε βαθύτατα νοήματα στα πάντα. Ίσως ο Κεν να μας «κλείνει» κοροϊδευτικά το μάτι ενόσω εμείς ψάχνουμε τα νοήματα κι ενόσω ο ίδιος κάνει «το κέφι του» στο θέατρο. Γιατί όχι, όμως; Ποιος θα καθορίσει τα όρια της σοβαρότητας και του γελοίου, σε μιαν εποχή όπου η Ευρώπη πάνω απ’όλα πρέπει να ανακτήσει τα «φίλια» αισθήματά της προς τον συνάνθρωπο; Στο κάτω κάτω, ο επικός ήρωας του Κεν έρχεται να τοποθετήσει το φως στο στόμα του λυπημένου, παραγκωνισμένου Δράκοντα για να αποκαλύψει τον κόσμο των φυσικών στοιχείων, αυτών που αναμετρήθηκαν στο στερέωμα, στον «τροχό του νερού», και να ενθρονίσει εκ νέου τη Φιλότητα στη θέση του Νείκους.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σουέλ» του Θοδωρή Τσαπακίδη, στο Θέατρο 104 (κριτική)

«Σουέλ» του Θοδωρή Τσαπακίδη, στο Θέατρο 104 (κριτική)

Το «Σουέλ», που παίζεται στο Θέατρο 104 και φέρει την υπογραφή του Θοδωρή Τσαπακίδη, είναι μια ανησυχαστική «τραγικωμωδία» για την περίοδο της καραντίνας. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Βάσιας Αναγνωστοπούλου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...
«INK» του Δημήτρη Παπαϊωάννου στο Μέγαρο Μουσικής: Από τον νεοκλασικισμό στο νεομπαρόκ

«INK» του Δημήτρη Παπαϊωάννου στο Μέγαρο Μουσικής: Από τον νεοκλασικισμό στο νεομπαρόκ

Για την παράσταση «INK» του Δημήτρη Παπαϊωάννου, η οποία παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής. Φωτογραφίες © Julian Mommert.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Παραμένοντας σταθερά ένας ύψιστης αισθητικής créateur/auteur σκηνικών γεγο...

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ